LÊ THỊ RIÊNG VÀ NHỮNG NGƯỜI ANH HÙNG DƯỚI LÒNG CÔNG VIÊN MANG TÊN BÀ – NƠI HÒA BÌNH NỞ HOA TỪ TRONG MÁU THỊT

Chúng ta thường bước vào công viên để tìm kiếm sự bình yên. Đó là nơi trẻ nhỏ nô đùa trên cỏ xanh, nơi những người già thong thả tản bộ trong ánh sương mai, nơi những người trẻ hẹn hò dưới tán cây rợp bóng. Nhưng hiếm khi chúng ta dừng lại và cúi xuống nhìn mặt đất dưới chân mình, để tự hỏi: Phải chăng, màu xanh bình yên này đã được ươm mầm từ một màu đỏ khốc liệt của quá khứ?

Mỗi khi có thông tin về những hố chôn tập thể của các liệt sĩ mới được tìm thấy – như một vết thương của lịch sử một lần nữa được bóc trần – trái tim của những người đang sống lại thắt lại. Và Công viên Lê Thị Riêng (Quận 10, TP.HCM), nơi từng là nghĩa trang Chí Hòa, nơi chứa đựng những ngôi mộ tập thể của hàng ngàn chiến sĩ hy sinh trong chiến dịch Mậu Thân 1968, chính là một biểu tượng bi tráng như thế.

Ở đó, tên của một nữ anh hùng đã trở thành tên của một vùng đất hòa bình, ôm vào lòng hàng ngàn người đồng chí vô danh.

Lê Thị Riêng – Nữ kiệt kiên trung và chuyến xe định mệnh

Lê Thị Riêng không mang súng ra trận mạc như những người lính bộ binh, nhưng bà lại mang trong mình một thứ vũ khí đáng sợ hơn: sự giác ngộ và sức mạnh hiệu triệu của một người phụ nữ miền Nam kiên cường. Là Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Phó Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam, bà là cái gai trong mắt kẻ thù.

Bị bắt vào giữa năm 1967, kẻ địch đã dùng mọi đòn thù thâm độc nhất, từ tra tấn thể xác đến mua chuộc tinh thần, hòng bẻ gãy ý chí của bà. Nhưng người phụ nữ mảnh mai ấy chỉ có một câu trả lời duy nhất: im lặng trước kẻ thù và trung thành với Tổ quốc.

Và rồi, vào tối mùng 2 Tết Mậu Thân (tức ngày 31/1/1968), khi chiến sự đang nổ ra ác liệt trên khắp đường phố Sài Gòn, biết không thể khuất phục được bà, kẻ địch đã hèn hạ đưa bà cùng một số đồng chí khác lên xe, vờ như chuyển ngục, nhưng thực chất là lén lút thủ tiêu trên đường Hồng Bàng.

Bà ngã xuống khi tuổi đời mới bước qua con số 43, để lại những đứa con thơ và một chặng đường Cách mạng còn dang dở. Nhưng máu của bà đã hòa vào dòng máu của hàng ngàn chiến sĩ Mậu Thân năm ấy, tưới đẫm mảnh đất Sài Gòn trước giờ hừng đông.

Những hố chôn tập thể và bài học về cái giá của hòa bình

Khi nhắc đến Công viên Lê Thị Riêng, điều khiến chúng ta day dứt nhất không chỉ là sự hy sinh của riêng bà, mà là những hố chôn tập thể nằm dưới lòng đất ấy. Hàng ngàn chiến sĩ đã ngã xuống trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Rất nhiều người trong số họ chỉ trạc tuổi Lý Tự Trọng, Nguyễn Văn Trỗi – mười bảy, đôi mươi – cái tuổi đẹp nhất của đời người.

Họ đã nằm xuống mà không có một tấm bia ghi đích xác tên mình. Không có một nấm mồ riêng biệt. Thân xác họ hòa vào nhau trong những hố chôn tập thể lạnh lẽo. Kẻ thù muốn vùi lấp họ trong sự quên lãng, nhưng chúng không biết rằng, khi những con người ấy ngã xuống cùng nhau, họ đã đúc thành một khối bất tử trong lòng đất mẹ.

Phát hiện về những ngôi mộ tập thể – dù ở quá khứ hay những cuộc quy tập mới nhất gần đây – luôn là một hồi chuông cảnh tỉnh cho thế hệ hôm nay. Nó nhắc nhở chúng ta một sự thật tàn khốc: Hòa bình chưa bao giờ là một món quà miễn phí từ trên trời rơi xuống. Nó được mua bằng máu, bằng thanh xuân, bằng sự tan nát của hàng vạn gia đình, và bằng cả những thân xác không bao giờ được tìm lại trọn vẹn.

Sứ mệnh của người ở lại: Đừng để lịch sử chỉ là những cái tên vô hồn

Nếu sự hy sinh của Lê Thị Riêng và những anh hùng vô danh dưới lòng mộ tập thể là nốt trầm bi tráng nhất của bản hùng ca giữ nước, thì thái độ sống của chúng ta hôm nay chính là nốt vang vọng của bản hùng ca ấy.

Chúng ta không thể gọi tên từng người trong những hố chôn tập thể, nhưng chúng ta có trách nhiệm không được quên họ. Như bức ảnh tư liệu image_c8e7fe.jpg đã chỉ rõ, để tìm lại và bảo tồn ký ức của những người đã ngã xuống, chúng ta phải trân trọng và lắng nghe từ những "nhân vật khai thác thông tin" – đó là những cựu chiến binh, những người hoạt động cách mạng, thân nhân của người có công, và đặc biệt là các nhân chứng trực tiếp tham gia kháng chiến. Những con người ấy mang trên mình những mảnh ghép cuối cùng của lịch sử. Nếu chúng ta không vội vã tìm đến họ, không trân trọng lời kể của họ, thì những người anh hùng dưới hố chôn tập thể kia sẽ mãi mãi là những dấu chấm lửng đau đớn của dân tộc.

Bạn đang dùng tuổi trẻ của mình để làm gì, khi bước đi trên những lối gạch ở công viên mang tên một người nữ anh hùng, nơi dưới chân bạn là xương máu của thế hệ đi trước?

Chúng ta không cần phải chịu chung những đòn roi tra tấn như bà Lê Thị Riêng. Chúng ta không phải đối diện với mưa bom bão đạn để rồi phải chung một nấm mồ tập thể vô danh. Nhưng chúng ta có một cuộc chiến khác: Cuộc chiến chống lại sự thờ ơ, sự lãng quên, cuộc chiến vươn lên để xây dựng một đất nước hùng cường sao cho xứng đáng với những cái chết đã tạc vào thế kỷ.

Mỗi khi dạo bước trong những công viên xanh mát, xin hãy bước những bước đi thật tự hào nhưng cũng đầy cẩn trọng. Bởi dưới lớp cỏ xanh kia, là một tuổi thanh xuân không bao giờ phai nhạt của những con người đã lấy ngực mình làm bia chắn đạn, để giữ lại cho chúng ta một bầu trời tự do.