Lê Thiệu Huy
Lê Thiệu Huy sinh năm 1921 trong một gia đình trí thức yêu nước tại làng Trung Tiết, phủ Thạch Hà (nay thuộc thành phố Hà Tĩnh). Ông là con trai thứ của GS. Lê Thước - một học giả nổi tiếng.
Từ nhỏ, Lê Thiệu Huy đã bộc lộ tư chất thông minh xuất chúng:
Học vấn: Ông từng là thủ khoa kỳ thi tú tài toàn Đông Dương và tốt nghiệp kỹ sư tại Trường Cao đẳng Công chánh Hà Nội.
Tài năng: Ông thông thạo nhiều ngoại ngữ (Pháp, Anh, Hán...) và giỏi toán học. Với tài năng đó, ông hoàn toàn có thể chọn một cuộc sống giàu sang, an nhàn, nhưng ông đã nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc để tham gia cách mạng.
Sát cánh cùng Cách mạng Lào
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Lê Thiệu Huy tham gia quân đội. Với vốn kiến thức và sự nhạy bén, ông được tin tưởng giao trọng trách làm Tham mưu trưởng Liên quân Lào - Việt.
Nhiệm vụ của ông là sát cánh bên cạnh Hoàng thân Souphanouvong (người sau này trở thành Chủ tịch nước Lào) để chỉ huy các lực lượng kháng chiến chống lại sự trở lại của thực dân Pháp trên đất nước triệu voi.
Sự hy sinh anh dũng trên dòng sông Mekong
Trận đánh đi vào lịch sử diễn ra tại Thà Khẹt (Lào) vào ngày 21/3/1946. Quân Pháp huy động không quân và lục quân tấn công dữ dội vào thị xã Thà Khẹt. Để bảo toàn lực lượng, Liên quân Lào - Việt phải rút lui qua sông Mekong sang phía Thái Lan.
Trên chiếc thuyền chở Hoàng thân Souphanouvong băng qua sông, máy bay Pháp đuổi theo oanh tạc dữ dội:
Khi thấy máy bay địch sà thấp bắn đại liên trực diện vào thuyền, Lê Thiệu Huy đã không một chút do dự, lấy thân mình che chở cho Hoàng thân Souphanouvong.
Ông trúng đạn và hy sinh ngay trên dòng sông Mekong khi mới 25 tuổi.
Hành động quả cảm của ông đã cứu sống vị lãnh đạo tối cao của cách mạng Lào, bảo vệ hạt nhân của liên minh chiến đấu hai nước.
Biểu tượng của tình hữu nghị Việt - Lào
Sự hy sinh của Lê Thiệu Huy đã để lại niềm tiếc thương vô hạn cho quân và dân hai nước:
Lời tri ân: Hoàng thân Souphanouvong sau này luôn nhắc về Lê Thiệu Huy với lòng biết ơn sâu sắc, coi ông là người bạn, người đồng chí thân thiết nhất đã sinh ra ông lần thứ hai.
Vinh danh: * Ông được Nhà nước Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Tại thủ đô Vientiane (Lào) và quê hương Hà Tĩnh, tên ông được đặt cho những đường phố và trường học trang trọng.
Ông được mệnh danh là "Người con của hai dân tộc".
