Lê Thiệu Huy lấy thân mình chắn đạn cho Hoàng thân Xu-pha-nu-vông

Những ngày này, khi cả nước, cả tỉnh đang sôi nổi tổ chức các hoạt động kỷ niệm Năm Đoàn kết hữu nghị Việt Nam - Lào, chúng tôi lại bồi hồi nhớ về Anh hùng LLVT nhân dân Lê Thiệu Huy. Cách đây 76 năm, khi vừa tròn 26 tuổi, ông đã lấy thân mình chắn đạn cho Hoàng thân Xu-pha-nu-vông, vị lãnh tụ của Nhân dân các dân tộc Lào và trở thành một trong những biểu tượng của tình đoàn kết Việt - Lào cao cả.

Anh hùng Lê Thiệu Huy sinh ngày 6/3/1921, là người con thuộc phái Lê, dòng họ Trần Lê đại tôn ở làng Lạc Thiện (nay là xã Lâm Trung Thủy). Cha ông là Giáo sư Lê Thước, một nhà sư phạm nổi tiếng đồng thời là một học giả có nhiều đóng góp cho nền văn học dân tộc; mẹ là bà Phan Thị Đích, hậu duệ của lãnh tụ Phan Đình Phùng.

Từ bé, Lê Thiệu Huy đã nổi tiếng về trí thông minh vượt trội. Ông là học sinh giỏi nhất của Trường Albert Sarraut ở Hà Nội và được Chính phủ Pháp cấp học bổng du học toàn phần năm 1938. Ông được mệnh danh là “Thần đồng Đông Dương”, “Nhà vô địch không đối thủ” vì một lúc đậu 3 bằng cử nhân tại Pháp.

Cách mạng tháng Tám năm 1945 bùng nổ, ông xung phong tham gia tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở Huế. Ngày 30/8/1945, chấp hành quân lệnh của Ủy ban Quân sự Thừa Thiên Huế, ông dẫn đầu một nhóm sinh viên tình nguyện ra Hiền Sĩ (cách Huế 18 km) bao vây và bắt gọn phái bộ Thiếu tá Castena do chính phủ Pháp cử sang Việt Nam nhằm tái lập nền thống trị tại Đông Dương.

Lê Thiệu Huy còn được biết đến là người có suy nghĩ táo bạo khi trình lên Chủ tịch Hồ Chí Minh và đồng chí Võ Nguyên Giáp đề án mang tên “Đường 9” với mục đích: quét sạch các cứ điểm của giặc Pháp tái thiết lập trên Đường 9; kiên quyết giữ vững con đường chiến lược từ Lào xuyên vào Trung Bộ; đẩy mạnh tổ chức liên quân Việt - Lào; tăng cường giúp đỡ Chính phủ kháng chiến Pa-thét Lào; liên hệ với các tổ chức Việt kiều ở Lào và Thái Lan, giúp đỡ huấn luyện quân sự cho các thanh niên. Đề án được chuẩn y, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc phái Lê Thiệu Huy giữ chức Tham mưu trưởng Liên quân Việt - Lào.

Ngày 21/3/1946, Pháp huy động lực lượng tấn công vào thị xã Thà Khẹt (tỉnh Khăm Muồn). Dưới sự chỉ huy của Hoàng thân Xu-pha-nu-vông, Liên quân Lào - Việt đã anh dũng, kiên cường đánh trả địch quyết liệt. Tuy nhiên, do chênh lệch về quân số và trang bị nên để bảo tồn lực lượng, Hoàng thân quyết định đưa liên quân và một số người dân vượt sông Mê Kông sang đất Thái Lan tạm ẩn náu. Khi ra đến giữa sông Mê Kông, đạn trên bờ của giặc bắn xối xả vào thuyền. Trong tình thế cấp bách, Lê Thiệu Huy đã lấy thân mình chắn đạn cho Hoàng thân và anh dũng hy sinh.

Thi hài ông được đồng đội mai táng tại Km 269 đường UBon-Nakhon, cạnh bờ sông Kóng, một chi nhánh của sông Mê Kông. Sự hy sinh anh dũng của ông được Hoàng thân Xu-pha-nu-vông tường thuật lại trong bức thư gửi gia đình Lê Thiệu Huy với niềm tiếc thương vô hạn cùng lời cảm ơn sâu sắc khi gia đình đã cống hiến cho cách mạng Lào một người con quả cảm.

Trong bức thư có đoạn viết: “Lê Thiệu Huy, người con yêu quý nhất của Ngài mất đi, không những gia đình mất đi một người con yêu dấu, Nhà nước Việt Nam và nhân dân Lào mất đi một người chiến sỹ đầy tinh thần hy sinh vì công lý… Tinh thần hy sinh cao cả ấy đã nhắc nhở cho thanh niên Lào, cho nhân dân Lào luôn luôn bền bỉ chiến đấu để diệt đế quốc xâm lăng và giành độc lập thật sự cho đất nước”.

Truyền thống cách mạng của quê hương, tinh thần quả cảm của người con anh hùng chính là mạch nguồn để các thế hệ phấn đấu xây dựng quê hương.

Ghi nhớ công ơn của ông, năm 1991, Nhà nước Lào truy tặng liệt sỹ Lê Thiệu Huy Huân chương Íchxala hạng Nhất, huân chương cao quý nhất của Nhà nước Lào. Năm 2011, Chính phủ Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam đã truy tặng liệt sỹ Lê Thiệu Huy danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.