LÊ THUẬN KHA – NGƯỜI MỞ CỬA PHƯỢNG HOÀNG, TIẾN VỀ GIẢI PHÓNG NHA TRANG

Tháng 4 năm 1975, Khánh Hòa đứng trước một bước ngoặt lịch sử. Từ những trận đánh khốc liệt trên đèo Phượng Hoàng, cánh cửa từ Tây Nguyên xuống đồng bằng ven biển được mở ra. Chỉ ít ngày sau, những người lính Sư đoàn 10 tiến vào Nha Trang. Trong đội hình ấy có người chiến sĩ Lê Thuận Kha.

Sau khi Buôn Ma Thuột được giải phóng, Sư đoàn 10 tiếp tục tiến xuống phía Đông. Trước mặt họ là tuyến phòng thủ M'Drắk - Phượng Hoàng, kéo dài gần 20km, được đối phương tổ chức thành một hệ thống phòng thủ mạnh nhằm ngăn quân ta tiến xuống Nha Trang và các căn cứ quan trọng ở Khánh Hòa.

Ngày 18/3/1975, Sư đoàn 10 nhận nhiệm vụ phải phá vỡ tuyến phòng thủ này.

Trong đội hình Trung đoàn 66, Sư đoàn 10, Lê Thuận Kha khi ấy là Tiểu đội trưởng Tiểu đội hỏa lực, phụ trách pháo cối 82mm. Nhiệm vụ của ông là cùng đồng đội chế áp các trận địa pháo của đối phương, hỗ trợ bộ binh tiến công.

Ngày 29/3, tiếng súng bắt đầu vang lên trên đèo Phượng Hoàng.

Đó không phải là một trận đánh diễn ra trong vài giờ.

Cuộc chiến kéo dài liên tục trong nhiều ngày.

Từ các cao điểm, pháo binh đối phương liên tục bắn xuống trận địa của quân ta. Trên bầu trời, máy bay ném bom được huy động. Dưới mặt đất, bộ binh hai bên giành giật từng vị trí.

Lê Thuận Kha sau này nhớ lại những đêm chiến đấu ấy: pháo binh hai bên bắn nhau dữ dội, cả lưng đèo như chìm trong một “lưới lửa”.

Từ ngày 29/3 đến sáng 1/4/1975, Sư đoàn 10 và các đơn vị phối hợp liên tục tiến công.

Các mũi tiến công từng bước chia cắt, bao vây và đánh vào những vị trí then chốt của đối phương.

Chiều 1/4, trận đánh vào sở chỉ huy Lữ đoàn dù số 3 diễn ra quyết liệt. Theo hồi ức của Lê Thuận Kha, các tiểu đoàn dù vẫn cố thủ, nhưng sau khi nhiều trận địa bị đánh chiếm, đội hình đối phương bắt đầu rối loạn và tháo chạy về phía Ninh Hòa.

“Lá chắn thép” trên đèo Phượng Hoàng bị phá vỡ.

Con đường xuống đồng bằng ven biển Khánh Hòa đã mở.

Ngày 1/4/1975, Ninh Hòa được giải phóng.

Đến trưa 2/4, lực lượng Sư đoàn 10 từ Ninh Hòa nhanh chóng tiến theo Quốc lộ 1 về phía Nha Trang.

Trong đội hình ấy, những người lính không biết chắc phía trước còn bao nhiêu ổ phục kích.

Họ vừa hành quân vừa cảnh giới.

Qua đèo Rọ Tượng, đèo Rù Rì, bộ binh kiểm tra hai bên đường, đề phòng đối phương còn tổ chức chống cự.

Đến chiều, đoàn quân tiến sát cầu Xóm Bóng.

Lê Thuận Kha và những người lính Sư đoàn 10 đã đi qua một chặng đường dài từ Tây Nguyên xuống biển.

Phía trước họ là Nha Trang.

Khoảng 17 giờ ngày 2/4/1975, lực lượng Sư đoàn 10 phối hợp với quân và dân địa phương vượt qua cầu Xóm Bóng, tiến vào Nha Trang.

Những chiếc xe quân sự xuất hiện trên các tuyến đường.

Nhân dân từ trong nhà ùa ra.

Cờ Mặt trận được treo lên.

Những con đường từng vắng lặng vì chiến tranh bỗng trở nên đông đúc.

Quân giải phóng nhanh chóng tiến vào các cơ quan đầu não của đối phương, trong đó có trụ sở Quân đoàn 2 và dinh Tỉnh trưởng. Đến trong đêm, lực lượng Sư đoàn 10 tiếp tục tiến vào nội thành và kiểm soát Nha Trang.

Ngày hôm sau, 3/4, Sư đoàn 10 tiếp tục tiến quân giải phóng Cam Ranh và khu liên hợp quân sự Cam Ranh.

Nhiều năm sau, Lê Thuận Kha trở lại đèo Phượng Hoàng.

Đứng giữa nơi từng diễn ra những trận chiến ác liệt, ông kể lại câu chuyện của những năm tháng mà mỗi mét đất đều phải đổi bằng mồ hôi, máu và sự hy sinh của đồng đội.

Ông không kể về mình như một người làm nên chiến thắng.

Ông kể về đơn vị, đồng đội và những ngày chiến đấu.

Bởi ngày Nha Trang được giải phóng không phải là câu chuyện của riêng một người.

Đó là kết quả của sự phối hợp giữa các đơn vị chủ lực với lực lượng vũ trang và cơ sở cách mạng tại địa phương. Từ đèo Phượng Hoàng đến Ninh Hòa, từ Ninh Hòa đến Nha Trang, từng bước tiến của đoàn quân giải phóng đã tạo nên một hành trình lịch sử.

Và trong hành trình ấy có hình ảnh một người lính mang khẩu đội cối 82mm, nhiều ngày đêm chiến đấu trên lưng đèo Phượng Hoàng:

Ngày 2/4/1975, Nha Trang được giải phóng.

Từ những triền núi Tây Nguyên, đoàn quân chiến thắng đã xuống với thành phố biển.

Tiếng súng trên đèo Phượng Hoàng đã lùi lại phía sau.

Trước mắt họ là một mùa xuân mới của Khánh Hòa.