LÊ TRỌNG TẤN - DẤU CHÂN TRẬN MẠC KỲ 14: PHIÊN TÒA XÉT XỬ TÙ BINH

Sáng hôm sau trận Suối Rút - Mỏ Hèm, Lê Trọng Tấn đi thăm anh em thương binh.Trận đánh đã thắng, nhưng điều ông muốn biết trước tiên là anh em mình còn ai bị thương, ai đã ngã xuống, đơn vị đang thiếu gì, cần gì.Thăm thương binh xong, ông đi gặp tù binh.Phần lớn trong số đó là lính lê dương da trắng, mới từ Pháp sang. Họ còn trẻ, nhiều người có vẻ bàng hoàng, như chưa hiểu vì sao mình lại bị bắt ở một vùng núi xa lạ bên sông Đà.Lê Trọng Tấn nhìn kỹ từng người.Ông còn tìm trong đám tù binh xem có “thằng Tây lùn” nào không. Nhưng không thấy.Khi bị hỏi về những tội ác chúng gây ra trên đường số 6, tên nào cũng cúi mặt, rồi đổ tại “làm theo mệnh lệnh”.Có tên nói mình chỉ là lính. Có tên nói mới sang. Có tên ra vẻ có học thức, cố giải thích rằng mình không hiểu hết cuộc chiến này.Nhưng đồng bào thì không quên.Dọc đường số 6, bao bản mường từng bị đốt. Bao nhà bị cướp. Bao người dân bị bắt bớ, đánh đập. Những người đứng quanh nhìn bọn lính lê dương bằng ánh mắt căm giận.Có người đề nghị phải xử tội chúng.Nếu chỉ nhìn vào tội ác của quân xâm lược, nhiều người sẽ nghĩ: bắt được thì xử ngay. Nhưng Lê Trọng Tấn không làm như vậy.Ông nghĩ rất rõ: đã xử thì phải xử đàng hoàng. Tội ác phải được đưa ra trước pháp luật. Không thể để sự căm phẫn biến thành một cuộc trả thù tùy tiện.Ông bàn với anh Lê Linh, Chủ nhiệm chính trị trung đoàn. Sau đó, Ban chính trị chọn một ngôi nhà sàn lớn ven sông Đà để lập tòa án.Bên kia sông là Điếm, Pháp từng tính dựng căn cứ cho cái gọi là “Xứ Mường tự trị”. Âm mưu ấy vừa bị phá sản sau thất bại của chúng.Ngay bên bờ sông ấy, một phiên tòa đặc biệt được mở ra. Có chánh án. Có thẩm phán. Có thư ký. Có đồng bào đến dự.Và có những tù binh lê dương lần lượt bị đưa ra xét hỏi.Từng tên một phải khai rõ họ tên, quê quán, nghề nghiệp, ngày sang Việt Nam, đã tham gia những trận nào, đã đốt bao nhiêu nhà, giết bao nhiêu người, gây bao nhiêu tội ác.Có tên mặt xám như chàm đổ. Có tên đứng không vững. Có tên run rẩy xin tha chết, vì nói rằng mình sắp hết hạn, sắp được về nước.Trong đầu chúng lúc ấy chỉ có một ý nghĩ: phiên tòa quân sự giữa thời chiến thì chắc chắn khó thoát khỏi cái chết.Nhưng khi bản án được tuyên, tất cả tù binh đều sững sờ. Không có tên nào bị xử bắn.Trên cương vị chánh án tòa án quân sự, Lê Trọng Tấn kết tội bọn cầm quyền thực dân Pháp mới là thủ phạm chính của cuộc chiến tranh xâm lược. Những người lính lê dương kia là công cụ trong tay một bộ máy chiến tranh phi nghĩa.Bọn tù binh bàng hoàng.Có lẽ chúng không thể hiểu vì sao những người vừa bị chúng bắn phá, vừa mất nhà, mất người thân, lại không đem chúng ra trả thù ngay.Chính sự khoan hồng ấy làm chúng thức tỉnh.Với Lê Trọng Tấn, phiên tòa bên sông Đà là cách để cho dân thấy bộ đội cách mạng có kỷ luật, có pháp lý, có nhân đạo. Căm thù giặc không có nghĩa là mất đi lẽ phải.Từ Đồng Quan đến Hà Đông. Từ Tuần Giáo, Hát Lót, Mường Chanh đến Suối Rút - Mỏ Hèm.Những dấu chân trận mạc của Lê Trọng Tấn đã đi qua các trận đánh.Và có lẽ, chính những điều ấy đã làm nên một phong cách Lê Trọng Tấn: bình tĩnh trong hiểm nguy, quyết đoán trước thời cơ nhưng không bao giờ rời khỏi cái gốc lớn nhất của chiến tranh nhân dân. Đó là dân, là chính nghĩa, là kỷ luật của một quân đội cách mạng. Nhưng dấu chân trận mạc của Lê Trọng Tấn chưa dừng lại bên bờ sông Đà. Phía trước ông là Đông Khê, là Biên giới 1950, là những chiến dịch lớn mở đường cho Điện Biên Phủ. Lê Trọng Tấn tiếp tục chứng minh bản lĩnh, tài năng trong những trận đánh quyết định của lịch sử.