LÊ TRỌNG TẤN - DẤU CHÂN TRẬN MẠC KỲ 29: TIẾN ĐÁNH SÀI LƯƠNG

Tây Bắc là một chiến trường rất đặc biệt.Địch chiếm đóng thành từng phân khu, tiểu khu cô lập, khó cứu viện cho nhau. Các cứ điểm nằm rải trên một tuyến dài hàng chục, hàng trăm ki-lô-mét.Trên chiến trường Bắc Bộ năm 1952, 80% binh lính địch là lính ngụy. Ở Tây Bắc, thành phần ấy còn cao hơn. Quân Pháp dựa vào thủ đoạn chia rẽ dân tộc, lợi dụng một bộ phận tay sai địa phương để khống chế đồng bào Thái, Mông, Mường.Với ta, địa hình Tây Bắc tuy hiểm trở, nhưng lại tạo điều kiện tập trung binh lực đánh từng mảng phòng tuyến, tiêu diệt từng bộ phận quân địch, giải phóng đất đai, tranh thủ nhân dân, làm thay đổi cục diện chiến trường.Mục tiêu của chiến dịch lần này là tiêu diệt sinh lực địch, tranh thủ nhân dân Tây Bắc, giải phóng một bộ phận đất đai.Trong tháng 8 năm 1952, Bộ Chính trị ra nghị quyết về chính sách vận động đồng bào dân tộc ít người.Chủ tịch Hồ Chí Minh tự tay soạn thảo “Tám điều mệnh lệnh của Chính phủ cho bộ đội và nhân dân vùng mới giải phóng”.Ngày 9 tháng 9 năm 1952, hội nghị phổ biến kế hoạch Chiến dịch Tây Bắc được triệu tập tại một khu rừng thuộc Chợ Chu, Thái Nguyên.Ngày cuối cùng của hội nghị, Bác Hồ đến. Hôm ấy trời mưa rất to.Tiếng suối réo ầm ầm dưới chân đồi. Các cán bộ ngồi trong hội trường dã chiến, ai cũng mong được gặp Bác Hồ.Một lúc sau, từ trong màn mưa hiện ra ánh một chiếc ô đen. Anh Văn, anh Thanh chạy ra.Bác Hồ bước tới hội trường. Bác mặc bộ quần áo nâu. Chân lấm đầy bùn. Qua lần áo thấm nước dính vào vai, có thể thấy rõ đôi vai mảnh khảnh của Bác. Mái tóc, chòm râu đều dính nước mưa.Bác nhìn mọi người một lát rồi khẽ khoát tay. Bác bước lên bục, nói chuyện với cán bộ bằng giọng điềm tĩnh, gần gũi.Bác kể rằng trên đường đi tới hội nghị, trời mưa to, gặp một con suối nước chảy mạnh. Bên kia suối có đồng bào đang ngồi đợi nước xuống để sang.Nếu không đi ngay, chắc phải đợi rất lâu. Bác và mấy chú đi cùng quyết tâm cởi áo quần, tay sào, tay gậy, lần sang được. Thấy Bác sang, những đồng bào bên kia cũng quyết tâm sang theo.Rồi Bác nói đại ý: đó là kinh nghiệm cho các chú. Bất kỳ việc gì to hay nhỏ, nếu có quyết tâm thì làm được. Mà quyết tâm của người chỉ huy chưa đủ. Quyết tâm ấy phải xuống đến mọi chiến sĩ.Phải thành một khối thống nhất từ trên xuống dưới và từ dưới lên trên. Gặp thuận lợi thì phải quyết tâm phát triển. Gặp khó khăn thì phải quyết tâm khắc phục. Cái dễ mà không quyết tâm thì cũng thành khó; cái khó mà có quyết tâm thì cũng thành dễ.Bác nói xong, bắt tay thân mật từng người. Khi đến trước Lê Trọng Tấn, Bác bất ngờ hỏi:“Chú Tấn, chiến dịch này chú tính thế nào?”Lê Trọng Tấn đứng nghiêm, thưa với Bác: “Thưa Bác, thay mặt cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn 312, cháu xin hứa trong chiến dịch này gặp khó khăn thì quyết tâm khắc phục.”Bước vào Thu - Đông năm 1952, thế trận bắt đầu chuyển động.Từ đầu tháng 10, hai đại đoàn 320 và 304 tiến sâu vào vùng sau lưng địch tại Nam Định, Ninh Bình, mở một đợt hoạt động mạnh nhằm tiêu diệt sinh lực địch, thu hút bộ phận cơ động của chúng ở đồng bằng.Trong khi đó, các Đại đoàn 308, 312, 316 chia làm bốn mũi, vượt sông Thao trong cùng một đêm, đánh vào tuyến Nghĩa Lộ, La Phù, đánh ngang sườn tuyến phòng thủ của địch, đồng thời tranh thủ tiêu diệt địch ở tiểu khu Phù Yên.Ngày 10 tháng 10 năm 1952, Đại đoàn 312 vượt sông Thao.Để bảo đảm đúng thời gian nổ súng, có đơn vị phải đi cả ngày lẫn đêm. Muốn đi được bí mật, phải tránh đường lớn, luồn qua những triền núi, những nếp rừng ít người qua lại.Cuối tháng 9, trước khi nổ súng, Lê Trọng Tấn cùng các trung đoàn trưởng, tiểu đoàn trưởng, đại đội trưởng chủ công đi chuẩn bị chiến trường. Ông và quyền chính ủy đi với hai trung đoàn 209 và 165. Trung đoàn 141 đi riêng theo đường Khe Lóng vào Sài Lương.Đường vào Tây Bắc đang vào mùa mưa.Có con suối nước ngập ngang lưng. Anh em phải vượt suối tất cả ba mươi sáu lần mới tới được Khe Lóng. Từ Khe Lóng phải tranh thủ ra nhanh, vì ban ngày phải giữ bí mật. Tính ra phải mất hơn tám ngày mới tới được Sài Lương.Căn cứ vào bản đồ, mỗi người mang theo mười hai ngày gạo. Nhưng dọc đường gặp bản đồng bào, anh em không dám đốt lửa nấu cơm.Cũng không dám ăn gạo của dân, vì ăn thì đồng bào cũng ăn. Thế là có lúc phải san gạo, vừa đi vừa tính từng bữa một.Sài Lương là vị trí tiền tiêu của Nghĩa Lộ, nằm trên đường tắt từ sông Thao vào thị trấn Nghĩa Lộ.Khác với nhiều vị trí khác, Sài Lương là một bản đẹp, nằm giữa cánh đồng bằng phẳng, bên cạnh những đồi cây xanh và núi đá.Địch đóng trên một quả đồi, xung quanh có lũy tre dày, lau lách, cây cối rậm rạp. Muốn vào Sài Lương chỉ có một đường. Nếu đi thẳng, rất dễ bị phát hiện.Nhưng thời gian không cho phép trinh sát lâu.Trung đoàn 141 phải vượt sông Thao bằng thuyền trong một đêm, rồi hành quân gấp trong hai ngày hai đêm liền.Đến 15 giờ ngày 14 tháng 10, toàn trung đoàn đã chiếm lĩnh xong vị trí.Địch cho máy bay trinh sát, thả bom. Nhưng bộ đội vẫn tiếp cận, bí mật đào công sự, giữ đội hình chờ lệnh.Được pháo 75 ly yểm hộ, chỉ trong 20 phút, bộ đội ta phá xong rào, đánh vào tung thâm. Địch hoảng loạn.Nhưng trận mở màn chưa đạt được mục tiêu tiêu diệt gọn sinh lực địch. Theo lời khai tù binh sau đó, ngay từ ngày 3 tháng 10, địch đã đánh hơi thấy ta trinh sát nên đã lặng lẽ rút đi một phần lực lượng.Khi ta nổ súng, phần lớn quân địch lợi dụng khe núi và đường bí mật rút chạy.Ta mở được đường vào Tây Bắc, tạo khí thế phấn chấn cho toàn lực lượng tham gia chiến dịch.Đồng bào các bản Púng, Pộc ven suối đón bộ đội như đón người thân lâu ngày trở về. Nhiều người tình nguyện đi tải đạn, tải gạo, dẫn đường cho bộ đội.Cánh cửa Tây Bắc đã mở.Và chỉ ít ngày sau, trong lúc một bộ phận của đại đoàn đánh hụt địch ở Gia Hội, chính Lê Trọng Tấn phải bỏ cả sở chỉ huy, mang theo điện đài để chặn lại một cánh quân địch đang rút qua Từ Lệ.Tại đây, chiến sĩ mang trung liên tên Chu Viết Sởi sẽ lập nên một trận đánh khiến đại đoàn nhớ mãi.