LÊ TRUNG ĐÌNH VÀ NGUYỄN THUỴ - LỬA CẦN VƯƠNG ĐẦU TIÊN TRÊN ĐẤT QUẢNG
Năm 1885, khi chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi truyền ban khắp cõi đất Việt, ngọn lửa căm thù giặc xâm lược lập tức bùng cháy rực rỡ trên khắp quê hương Quảng Ngãi. Đáp lời sông núi, hai nhà chí sĩ tài ba Lê Trung Đình và Nguyễn Thụy đã đứng ra kêu gọi sĩ phu, nhân dân cùng các tộc người miền núi đồng lòng dấy binh cứu quốc. Chỉ trong một thời gian ngắn, căn cứ kháng Pháp được thiết lập tại vùng núi phía Tây, chiêu mộ hàng ngàn nghĩa binh hừng hực chí khí.
Đêm mùng 13 tháng 7 năm 1885, bầu trời đất Quảng rực sáng bởi hàng ngàn ngọn đuốc cùng tiếng cồng chiêng trận mạc vang vọng thấu trời. Lê Trung Đình và Nguyễn Thụy trực tiếp dẫn đầu đoàn nghĩa quân hừng hực khí thế, bất ngờ mở cuộc tiến công thần tốc vào Tỉnh thành Quảng Ngãi. Bất chấp vũ khí thô sơ chỉ có giáo mác, gậy guộc, cung nỏ và súng kíp, hàng ngàn nghĩa binh vẫn lao lên như thác lũ, vượt qua hào sâu và tường thành kiên cố. Tiếng reo hò "Cần Vương! Cần Vương!" rung chuyển cả bầu trời đêm, đập tan mọi sự chống trả yếu ớt của quân đồn trú.
Nghĩa quân nhanh chóng làm chủ tỉnh thành, hạ cờ giặc và kéo lá cờ đại nghĩa Cần Vương tung bay kiêu hãnh trên đỉnh thành Quảng Ngãi. Trong nhiều ngày liền, chính quyền cách mạng của nhân dân được thành lập, ngọn lửa tự do sục sôi khắp vùng đất núi Ấn sông Trà. Tuy nhiên, trước sự đàn áp tàn khốc của quân Pháp cùng sự phản bội đê hèn của tên tay sai Nguyễn Thân, tỉnh thành rơi vào thế bị bao vây khép chặt bởi binh lực hiện đại. Lê Trung Đình và Nguyễn Thụy đã cùng nghĩa quân chiến đấu ngoan cường trong từng góc phố, quyết không lùi bước dù phải đổi bằng máu thịt.
Khi căn cứ thất thủ, hai ông sa vào tay kẻ thù nhưng vẫn giữ vững khí tiết kiên trung, thẳng thừng từ chối mọi sự dụ dỗ, chức quyền của giặc. Ngày bị đem ra hành quyết tại bãi sông Trà Khúc, đối mặt với họng súng kẻ thù, Lê Trung Đình và Nguyễn Thụy vẫn hiên ngang ngẩng cao đầu, ung dung ngâm thơ và nở nụ cười ngạo tễu trước pháp trường. Khí tiết bất khuất và lời thề son sắt của hai ông trước phút tuẫn tiết đã thắp sáng phong trào Cần Vương Nam Trung Bộ, gieo mầm cho chí khí quật cường bất tử của bao thế hệ người con Quảng Ngãi.
