Lễ truy điệu Bác Hồ giữa lòng căn cứ K20

Ngày 8 tháng 9 năm 1969, tại chùa Khuê Bắc, một sự kiện chính trị đặc biệt đã diễn ra trong lòng căn cứ lõm K20 – sự kiện thể hiện sâu sắc tình cảm thiêng liêng, lòng trung thành son sắt của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đối với Hồ Chí Minh. Đó là lễ truy điệu Chủ tịch Hồ Chí Minh, được tổ chức trong hoàn cảnh hết sức hiểm nguy, giữa vòng vây dày đặc của quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn.

Khi tin Bác Hồ qua đời được truyền đến căn cứ K20, toàn thể cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trong khu căn cứ bàng hoàng, đau xót. Bác ra đi khi miền Nam chưa hoàn toàn giải phóng, để lại nỗi tiếc thương vô hạn trong lòng đồng bào, chiến sĩ đang ngày đêm chiến đấu giữa lòng địch. Để bày tỏ lòng kính yêu và tưởng niệm vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, Quận ủy Quận III đã chỉ đạo tổ chức lễ truy điệu Bác Hồ ngay tại căn cứ K20, một quyết định táo bạo nhưng đầy ý nghĩa chính trị.

Chùa Khuê Bắc được chọn làm nơi tổ chức buổi lễ. Đây là địa điểm quen thuộc của đồng bào Phật tử địa phương, thuận lợi cho việc che mắt địch trong điều kiện hoạt động bí mật. Từ mờ sáng ngày 8/9/1969, từng tốp người dân ở các khu vực Đa Mặn, Mỹ Thị, Bà Đa lặng lẽ tìm về chùa. Mọi người đều được phát băng tang, thắp hương trước bàn thờ Bác Hồ trong không khí trang nghiêm, xúc động.

Khoảng 3 giờ chiều, lễ truy điệu chính thức diễn ra. Trước hơn 100 quần chúng nhân dân, Phật tử các chùa trong khu vực, cùng các đảng viên, du kích mật và Ban Trị sự chùa Khuê Bắc, đồng chí Nguyễn Thị Được (thường gọi là Bốn Rẫm), Bí thư Chi bộ K20, đã đọc điếu văn tiễn đưa Bác Hồ. Dẫu đang ở giữa vùng địch kiểm soát, buổi lễ vẫn được tổ chức trang trọng, an toàn, không khác gì một buổi lễ truy điệu ở vùng giải phóng.

Lễ truy điệu kéo dài gần một giờ đồng hồ. Ngoài 12 đảng viên, còn có nhiều quần chúng cách mạng và đạo hữu Phật tử tham dự. Điều đặc biệt là, chỉ cách nơi diễn ra buổi lễ hơn một trăm mét, quân đội Mỹ và quân đội Sài Gòn vẫn đang đóng chốt, nhưng hoàn toàn không hay biết gì về sự kiện chính trị trọng đại đang diễn ra trong chùa.

Kể lại công tác chuẩn bị cho buổi lễ, đồng chí Nguyễn Hạnh, khi đó là Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản K20, cho biết: ngay khi nghe tin Bác mất qua đài, Chi bộ Đảng K20 đã họp khẩn và thống nhất phải tổ chức lễ truy điệu cho Người. Mục tiêu không chỉ để tưởng niệm Bác, mà còn để biến đau thương thành hành động cách mạng, củng cố tinh thần chiến đấu của cán bộ, quần chúng trong bối cảnh địch đang tăng cường cày ủi, lùng sục, bắt bớ.

Buổi lễ được quyết định tổ chức dưới hình thức một lễ Phật nhằm ngụy trang, che mắt địch. Mọi công việc, từ chuẩn bị băng tang, viết điếu văn, phân công quần chúng cảnh giới đến tổ chức đội hình tham dự, đều được tính toán kỹ lưỡng. Riêng việc tìm ảnh Bác Hồ gặp khó khăn, bởi trong điều kiện hoạt động bí mật, không dễ có được chân dung của Người. Rất may, các đồng chí bên Quận ủy đã kịp thời cung cấp một bức ảnh chân dung Bác Hồ đen trắng, cỡ 20×30 cm, để đặt trang trọng trên bàn thờ.

Một trong những người góp công lớn cho buổi lễ là bà Bùi Thị Lâm (đã mất), khi đó là đảng viên trẻ, được giao nhiệm vụ chuẩn bị băng tang. Khi còn sống, bà thường xúc động kể lại: để tránh bị địch phát hiện, bà đã mua hai tấm vải – một màu đen, một màu vàng – giấu dưới rổ rau mang về. Trong đêm, dưới hầm bí mật, bên ngọn đèn dầu leo lét, bà cắt vải thành nhiều dải nhỏ, khâu lại thành băng tang hai mặt. Mặt màu đen dùng để tưởng niệm Bác, còn mặt màu vàng dùng để lật ra trong trường hợp địch bất ngờ ập vào, nhằm che giấu ý đồ chính trị của buổi lễ.

Ông Nguyễn Phán, một trong những người trực tiếp tham gia tổ chức, nhớ lại: hôm ấy, không chỉ đảng viên mà cả quần chúng cách mạng đều tự nguyện, nghiêm trang gắn băng tang lên ngực áo. Trong phút tưởng niệm, mọi người đặt tay lên tim mình, nghẹn ngào xúc động và thầm hứa với Bác sẽ giữ vững vị trí chiến đấu trong lòng địch.

Xúc động nhất là khi đồng chí Nguyễn Thị Được đọc đến câu: “Bác Hồ, vị lãnh tụ vô vàn kính yêu của chúng ta không còn nữa”. Cả không gian chùa Khuê Bắc lặng đi trong nước mắt. Có người không kìm được mà khóc nức nở. Nhưng vượt lên nỗi đau là khí tiết kiên cường. Phần cuối của điếu văn vang lên dõng dạc, kêu gọi toàn thể đảng viên và quần chúng biến đau thương thành hành động cách mạng, giữ vững căn cứ lõm K20, biến nơi đây thành mũi tiến công hiểm hóc đánh thẳng vào đầu não kẻ thù.

Trong phút mặc niệm trang nghiêm, tất cả những người có mặt đều đặt tay lên ngực, thề với Bác sẽ chiến đấu đến hơi thở cuối cùng vì sự nghiệp giải phóng quê hương, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Lễ truy điệu kết thúc an toàn tuyệt đối, để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng mỗi người tham dự.

Lễ truy điệu Chủ tịch Hồ Chí Minh tại chùa Khuê Bắc ngày 8/9/1969 không chỉ là một nghi lễ tưởng niệm, mà còn là minh chứng sinh động cho lòng trung thành, ý chí quật cường của cán bộ, đảng viên và nhân dân K20 – những con người đã biến đau thương thành sức mạnh, tiếp tục con đường cách mạng mà Bác Hồ đã chọn và trao gửi.