"Lễ truy điệu sống trước giờ nhổ neo" – Bí mật vĩ đại và khúc tráng ca dưới đáy biển của thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh

Trong lịch sử chiến tranh thế giới, hiếm có một tuyến đường tiếp tế nào kỳ lạ và bi tráng như Đường Hồ Chí Minh trên biển. Không có cột mốc, không có trạm dừng chân, những chiếc "Tàu Không Số" của Lữ đoàn 125 Hải quân chở đầy vũ khí phải xóa bỏ mọi số hiệu, ngụy trang thành tàu đánh cá để xuyên qua hàng rào phong tỏa dày đặc của Hạm đội 7 (Mỹ). Nhưng điều ám ảnh nhất của con đường này không nằm ở những cơn bão biển cuồng nộ, mà nằm ở một nguyên tắc sắt máu: Tuyệt đối không để tàu và vũ khí rơi vào tay giặc.

Để bảo vệ bí mật sống còn ấy, dưới đáy mỗi chiếc Tàu Không Số luôn được gài sẵn hàng tấn thuốc nổ. Và trước giờ nhổ neo vươn khơi, những người lính hải quân thường phải trải qua một nghi thức lặng lẽ đến quặn thắt: Lễ truy điệu sống.

Hãy thử tưởng tượng, ở tuổi đôi mươi rực rỡ nhất, những người lính ấy đứng xếp hàng nghiêm trang trước boong tàu, chắp tay dự chính đám tang của bản thân mình. Họ ăn với nhau một bữa cơm mặn, thắp một nén nhang, để lại vài dòng thư ngắn ngủi cho gia đình rồi vĩnh viễn xóa tên mình khỏi mọi giấy tờ. Họ bước lên tàu với một tâm thế rõ ràng: Nếu bị địch bao vây không thể thoát, họ sẽ tự tay kích nổ con tàu, hóa thân thành bọt sóng để con đường bí mật được an toàn.

Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh, quê ở Điện Bàn, Quảng Nam, là một trong những người lính kiên trung đã đi trọn vẹn lời thề sinh tử ấy.

Đêm 23 rạng sáng ngày 24 tháng 5 năm 1968, chiếc Tàu 235 do Nguyễn Phan Vinh làm thuyền trưởng chở 14 tấn vũ khí tiếp tế cho chiến trường Nam Trung Bộ, khi đến vùng biển Hòn Hèo (Khánh Hòa) thì bị lực lượng địch phát hiện. Hàng chục tàu chiến và máy bay của địch từ nhiều hướng bủa vây, đan lưới lửa hòng bắt sống chiếc tàu cá khả nghi.

Biết không thể thoát vòng vây, Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh mưu trí điều khiển tàu luồn lách qua các bãi đá ngầm, tranh thủ bóng đêm thả thành công toàn bộ vũ khí xuống biển để lực lượng trên bờ trục vớt. Khi nhiệm vụ giao hàng đã hoàn tất, tàu 235 cũng bốc cháy dữ dội và cạn kiệt nhiên liệu.

Vào khoảnh khắc định mệnh ấy, Nguyễn Phan Vinh ra lệnh cho hầu hết thủy thủ đoàn rời tàu bơi vào bờ để bảo toàn lực lượng. Riêng anh và thợ máy Ngô Văn Thứ quyết định ở lại. Trong ánh sáng chói lòa của pháo sáng địch, hai người lính bình thản nối dây cháy chậm vào khối thuốc nổ khổng lồ dưới hầm tàu. Một tiếng nổ kinh thiên động địa xé toạc màn đêm Hòn Hèo. Cột nước bùng lên cao hàng chục mét. Chiếc Tàu 235 vỡ vụn, kéo theo thân xác của người thuyền trưởng 35 tuổi và người đồng đội chìm sâu vào lòng biển lạnh. Kẻ thù kinh hãi lùi bước, và bí mật của tuyến đường trên biển vẫn được giữ vững trọn vẹn.

Chiến tranh kết thúc, vì tính chất tuyệt mật của nhiệm vụ, gia đình của Nguyễn Phan Vinh và những liệt sĩ Tàu Không Số ở quê nhà chỉ nhận được tờ giấy báo tử ghi vỏn vẹn: "Hy sinh tại mặt trận phía Nam". Không ai biết các anh đã chết như thế nào, cũng không có một nấm mồ nào để thắp hương tưởng niệm. Thể phách các anh đã tan vào biển cả mênh mông.

Sau này, tên của Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh đã được khắc lên một hòn đảo tiền tiêu của quần đảo Trường Sa – Đảo Phan Vinh, như một tượng đài vĩnh cửu giữa muôn trùng sóng vỗ.

Câu chuyện về Lễ truy điệu sống và khoảnh khắc điểm hỏa của Tàu 235 là một bản vĩ thanh bi tráng của lịch sử. Nó cho thấy cái giá của hòa bình đôi khi không thể đong đếm bằng mồ hôi hay xương máu thông thường, mà được trả bằng một thứ dũng khí vượt ra ngoài mọi bản năng sinh tồn của con người: Dũng khí tự xóa sổ chính mình để Tổ quốc được hồi sinh.