Lê Văn Đạm - Người chiến sĩ của xóm làng

Hãy trở lại những năm tháng đất nước còn chìm trong khói lửa. Ở một vùng quê bình dị, một con người đã lớn lên rồi bước vào lịch sử bằng lựa chọn của chính mình. Lê Văn Đạm sinh năm 1920, quê Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1989 là mốc khép lại cuộc đời của nhân vật. Khi đặt những dữ kiện ấy vào bối cảnh của một đất nước trải qua chiến tranh, ta thấy phía sau vài dòng tiểu sử là cả một thời tuổi trẻ bị cuốn vào những nhiệm vụ lớn hơn đời sống riêng của mỗi người.

Dấu ấn nổi bật nhất được ghi lại về Lê Văn Đạm là: Chính trị viên Xã đội An Nhơn Tây, Củ Chi; là một trong những người tiêu biểu của phong trào đào hầm, xây dựng địa đạo Củ Chi. Đọc chậm chi tiết ấy, tôi sẽ nhận ra đây không phải một dòng thành tích để lướt qua. Nó cho biết nhân vật đã đứng ở đâu trong guồng máy chiến tranh, đã phải đối diện với loại thử thách nào và vì sao tên tuổi ấy được lưu lại.

Chiến tranh du kích biến những con đường làng, bờ mương, hàng tre và cánh đồng thành một thế trận. Người du kích vừa là người dân của xóm làng, vừa là người chiến đấu; ban ngày bám dân, ban đêm bám địch, giữ cơ sở và bảo vệ phong trào. Với Lê Văn Đạm, những dữ kiện còn lại cho thấy cuộc đời được đặt vào chính không gian ấy - một làng quê thành trận địa nơi trách nhiệm cá nhân luôn gắn với số phận của đơn vị và của nhân dân.

Khi câu chuyện được kể lại cho thế hệ hôm nay, tên Lê Văn Đạm giúp lịch sử trở nên gần hơn. Ta có thể không hình dung hết tiếng bom hay sự thiếu thốn của chiến trường, nhưng có thể hiểu được một điều: nhiệm vụ chỉ hoàn thành khi có người dám nhận trách nhiệm và theo đuổi nó đến cùng.

Từ một con người bình dị của làng quê, chiến tranh đã làm nên một người chiến sĩ. Và chính những con người như thế đã khiến mỗi xóm làng trở thành một phần của thế trận nhân dân.