Ông Lê Văn Hoan: "Cọc tiêu sống" vĩ tuyến 17

Câu chuyện kể về ông Lê Văn Hoan (sinh năm 1948, quê tại thôn Hiền Lương, xã Vĩnh Thành — nay là xã Hiền Thành, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị), người từng làm nhiệm vụ "cọc tiêu sống" dẫn đường cho các đoàn xe vận tải quân sự vượt qua cao điểm bom đạn tại vĩ tuyến 17. Qua hồi ức của một nhân chứng lịch sử, tác phẩm tái hiện hành trình kiên cường giữ đất, bảo vệ lá cờ Hiền Lương và khát vọng thống nhất non sông của quân và dân vùng đất lửa Quảng Trị trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Năm 1967, vùng đất Vĩnh Linh (Quảng Trị) nằm ngay sát vĩ tuyến 17 — ranh giới chia cắt hai miền Nam - Bắc — trở thành "tọa độ lửa" trọng điểm. Để cắt đứt sự chi viện từ hậu phương miền Bắc cho chiến trường miền Nam, quân đội Mỹ đã trút xuống vùng đất này vô số bom đạn, pháo sáng và chất độc hóa học. Vĩnh Linh biến thành một chảo lửa rung chuyển ngày đêm.

Khi ấy, chàng thanh niên Lê Văn Hoan vừa tròn 19 tuổi. Trước vận mệnh của quê hương, ông gia nhập lực lượng dân công hỏa tuyến và đội du kích địa phương tại bờ Bắc sông Bến Hải. Mang trong mình sự thông thuộc từng mép hói, bờ ao, gò đất của làng quê, ông Hoan được giao một nhiệm vụ vô cùng hiểm nguy: làm người dẫn đường cho các đoàn xe vận tải quân sự.
Mỗi khi màn đêm buông xuống, không gian Vĩnh Linh lại rực lên bởi ánh pháo sáng từ bờ Nam bắn sang hoặc từ máy bay địch thả xuống. Mọi con đường, ngã ba trọng điểm đều bị cày xới bởi vô số hố bom sạt lở.

Trong bóng tối chập chờn giữa ranh giới sống - chết, ông Lê Văn Hoan cùng đồng đội bám trụ tại các ngã ba then chốt. Tay cầm chiếc đèn pin đã che mờ mặt kính chỉ để lộ một chấm sáng nhỏ, ông chạy phía trước mũi xe thồ, xe tải chở vũ khí và lương thực. Trong nhiều tình huống nguy cấp, khi ánh đèn pin cũng có thể bị lộ, ông và các đồng đội dùng chính thân mình làm "cọc tiêu sống" — đứng ngay mép vực hố bom hay những đoạn đường sạt lở để vẫy tay chỉ hướng cho tài xế.

Có những đêm cao điểm, bom dội ngay sát cạnh. Đất đá cày xới lấp lút cả người, tai ù đi vì tiếng nổ. Nhưng khi định thần lại, nghe thấy tiếng động cơ xe tải vẫn đang gầm lên chờ đợi bên tai, ông Hoan lại gạt phắt lớp đất đá che phủ, đứng dậy giơ cao tín hiệu để đoàn xe tiếp tục lăn bánh về hướng bờ Nam. Không chỉ dẫn đường trên các con tuyến giao thông, ông Lê Văn Hoan còn trực tiếp tham gia vào chiến dịch bảo vệ Cột cờ Hiền Lương — biểu tượng thiêng liêng cho ý chí thống nhất non sông.

Địch tìm mọi cách trút bom đánh gãy cột cờ nhằm đè bẹp tinh thần của quân và dân ta. Nhưng mỗi lần cột cờ bị đánh sập, dưới làn mưa bom đạn, ông Hoan cùng lực lượng du kích và nhân dân địa phương lại tức tốc dựng lên cột cờ mới. Lá cờ đỏ sao vàng lại tung bay kiêu hãnh trên bờ Bắc sông Bến Hải, trở thành ngọn hải đăng niềm tin cho đồng bào bờ Nam nhìn sang, tiếp thêm sức mạnh đấu tranh.