LÊ VĂN HUÂN – CHÍ SĨ YÊU NƯỚC, NGƯỜI SÁNG LẬP HỘI PHỤC VIỆT

Lê Văn Huân (1876–1929) là một chí sĩ yêu nước tiêu biểu của Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông có hiệu là Lâm Ngu, sinh tại làng Trung Lễ, huyện La Sơn, nay thuộc Đức Thọ, Hà Tĩnh. Mẹ ông là Phan Thị Đại, chị ruột của nhà yêu nước Phan Đình Phùng.

Từ khi còn trẻ, Lê Văn Huân đã quan tâm đến vận mệnh đất nước. Ông có dịp tiếp xúc với những người yêu nước như Phan Bội Châu và Đặng Thái Thân, từ đó chịu ảnh hưởng của tư tưởng đấu tranh chống thực dân Pháp. Năm 1906, ông dự thi Hương ở trường Nghệ và đỗ Giải nguyên, nên thường được gọi là “Giải Huân”.

Năm 1908, phong trào chống thuế ở Trung Kỳ lan rộng. Chính quyền thực dân tiến hành đàn áp những người tham gia phong trào yêu nước. Lê Văn Huân bị bắt và bị đày ra Côn Đảo. Sau khoảng chín năm, ông được tha vào năm 1917 nhưng vẫn bị quản thúc tại quê nhà.

Sau khi trở về, ông làm nghề bốc thuốc, dạy học và tiếp tục liên hệ với những người cùng chí hướng. Năm 1925, Lê Văn Huân cùng một số nhà yêu nước tham gia thành lập Hội Phục Việt tại Nghệ An. Hội sau nhiều lần thay đổi tên gọi và tổ chức, đến năm 1928 phát triển thành Tân Việt Cách mạng Đảng.

Trong những năm cuối đời, Lê Văn Huân vẫn tiếp tục hoạt động dù tuổi đã cao. Tháng 9 năm 1929, ông bị thực dân Pháp bắt. Theo tư liệu được ghi nhận, ông tuyệt thực trong nhà lao và qua đời ngày 20/9/1929, khi mới 53 tuổi.

Lê Văn Huân để lại dấu ấn trong lịch sử phong trào yêu nước Việt Nam đầu thế kỷ XX. Cuộc đời ông thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí vượt qua khó khăn và sự kiên trì tìm kiếm con đường đấu tranh vì độc lập dân tộc. Những hoạt động của ông, đặc biệt là việc tham gia xây dựng Hội Phục Việt, góp phần vào quá trình phát triển của phong trào cách mạng Việt Nam trong những năm 1920.