LÊ VĂN HƯU – VỊ SỬ HỌC GIA KHAI SÁNG VÀ BỘ "ĐẠI VIỆT SỬ KÝ"

Nói đến những anh hùng dân tộc thời phong kiến, không thể không nhắc đến những bậc danh nhân văn hóa đã dùng ngòi bút để ghi lại khí phách và bản sắc dân tộc. Lê Văn Hưu chính là nhà sử học đầu tiên của Việt Nam, người đã đặt nền móng cho nền sử học độc lập và tự chủ của Đại Việt.

Lê Văn Hưu (1230 – 1322), quê ở làng Phủ Lý, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Ông đỗ Bảng nhãn vào năm 1247 (khi mới 17 tuổi) dưới thời vua Trần Thái Tông. Là người am hiểu sâu sắc văn hóa, lịch sử và tư tưởng kinh điển, ông được triều đình nhà Trần tin tưởng giao giữ nhiều chức vụ quan trọng như Hàn lâm viện Học sĩ, Quốc sử viện Kiểm.

Năm 1272, nhận lệnh của vua Trần Thánh Tông, Lê Văn Hưu đã hoàn thành bộ sử lớn đầu tiên của nước ta mang tên "Đại Việt sử ký" gồm 30 quyển, ghi lại toàn bộ lịch sử dân tộc từ thời Triệu Vũ Đế (207 TCN) đến thời Lý Chiêu Hoàng (1225).

Điểm vĩ đại nhất ở Lê Văn Hưu không chỉ là việc hệ thống hóa lịch sử mà là tư tưởng tự cường dân tộc xuyên suốt các lời bình của ông. Ông đã mạnh dạn khẳng định tính độc lập, bình đẳng của các triều đại Việt Nam so với các triều đại phong kiến phương Bắc. Nhìn nhận về Ngô Quyền, ông tôn vinh Ngô Quyền là "Vị Tổ trung hưng", người đã nối lại quốc thống và mở ra kỷ nguyên độc lập lâu dài.

Mặc dù bộ "Đại Việt sử ký" nguyên bản không còn do thất lạc trong chiến tranh, nhưng toàn bộ nội dung và tư tưởng của ông đã được nhà sử học Ngô Sĩ Liên kế thừa để viết nên bộ "Đại Việt sử ký toàn thư" lừng lẫy sau này. Lê Văn Hưu đã dùng tri thức và ngòi bút của mình để đúc kết bài học lịch sử, nuôi dưỡng lòng tự hào dân tộc cho muôn đời sau.