Lê Văn Lên - Từ quê hương đến lịch sử
Có những câu chuyện không bắt đầu bằng một chiến công lớn, mà bắt đầu từ một làng quê và một người trẻ bình thường rồi dần dẫn đến những nhiệm vụ không bình thường. Lê Văn Lên sinh năm 1936, quê An Nhơn Tây, Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh. Về năm mất, chưa nêu năm mất. Những mốc ngắn gọn ấy là điểm bắt đầu để tôi bước vào câu chuyện về ông - một con người sống trong giai đoạn đất nước phải liên tiếp đối diện với chiến tranh và những nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Dấu ấn chính được ghi lại về Lê Văn Lên là: Được phong Anh hùng LLVTND năm 1981; bảng ghi năm sinh và quê quán nhưng dòng tóm tắt chưa nêu chi tiết chức vụ. Chi tiết này giúp ta xác định rất rõ vị trí của nhân vật trong lịch sử. Ông không đứng ngoài biến cố, mà ở ngay trong mặt trận vận động và tổ chức, nơi mỗi quyết định, mỗi ca trực hay mỗi lần cơ động đều có thể ảnh hưởng đến đồng đội và nhân dân.
Một phong trào cách mạng chỉ tồn tại khi có người gây dựng cơ sở, giữ niềm tin và gắn lực lượng với nhân dân. Công tác chính trị ít khi tạo ra một khoảnh khắc ồn ào, nhưng lại quyết định sức bền của cả tổ chức trong những giai đoạn bị đàn áp hoặc chiến sự phức tạp. Người trong cuộc nhiều khi không có điều kiện nghĩ về một “chiến công” theo nghĩa lớn lao; trước mắt họ chỉ là nhiệm vụ phải hoàn thành trong ngày, trong đêm, rồi tiếp tục ngày hôm sau.
Tư liệu công khai về Lê Văn Lên hiện chưa kể lại đầy đủ từng trận đánh hay từng ngày công tác. Vì thế, câu chuyện này không gán thêm lời thoại hoặc chiến công mà nguồn chưa nêu. Điều chắc chắn có thể kể là ông thuộc một thế hệ đã nhận nhiệm vụ trong hoàn cảnh đặc biệt, và việc tên tuổi được ghi trong danh sách Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho thấy sự ghi nhận của Nhà nước đối với những đóng góp ấy. Chính sự thận trọng với tư liệu cũng là một cách tôn trọng nhân vật lịch sử.
Kể lại câu chuyện này không phải để làm chiến tranh trở nên lãng mạn, mà để hiểu giá trị của hòa bình. Lịch sử được tạo nên từ rất nhiều con người bình thường đã dám nhận phần trách nhiệm lớn hơn bản thân mình.
