Lê Văn Một và ngày tàu 41 mắc cạn trước đồn Phước Hải – Một ngày giữ bí mật giữa vòng vây

Con tàu mắc cạn trước giờ sáng

Đêm 26/9/1963, tàu gỗ số hiệu 41 rời cảng Bính Động, Hải Phòng, hướng về Lộc An, Bà Rịa. Trên tàu có 18 tấn vũ khí. Người chỉ huy con tàu là thuyền trưởng Lê Văn Một, cùng Chính trị viên Đặng Văn Thanh và thủy thủ đoàn.

Đây không phải một chuyến vận tải thông thường.

Tàu 41 được giao nhiệm vụ mở một hướng vận chuyển mới vào chiến trường Khu 7. Lộc An – Sông Ray được lựa chọn làm bến, nhưng khu vực này nằm trong vùng đối phương kiểm soát chặt.

Để tránh sự phát hiện, tàu phải đi trong thời tiết xấu. Khi đến khu vực đảo Phú Quý, tàu mới chuyển hướng về phía bến. Sau nhiều ngày hành trình, đêm 2/10, tàu bắt được liên lạc với lực lượng phụ trách bến.

Nhưng khi tiến vào gần bờ, một sự cố xảy ra.

Tàu 41 mắc cạn.

Thủy triều bắt đầu rút.

Trời sắp sáng.

Và ngay gần đó là đồn Phước Hải của đối phương.

Hàng chưa bốc hết

Khoảng 3 giờ sáng, lực lượng ở bến nhận được tín hiệu và nhanh chóng huy động người ra tàu bốc dỡ vũ khí.

Nhưng thời gian không còn nhiều.

Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, lực lượng ở bến mới chỉ kịp đưa khoảng hai phần ba số hàng vào bờ thì trời bắt đầu sáng. Việc tiếp tục bốc dỡ có nguy cơ làm lộ con tàu.

Tình huống trở nên đặc biệt khó khăn.

Nếu tàu bị phát hiện, không chỉ số vũ khí còn lại bị đe dọa mà cả tuyến vận tải mới mở vào Lộc An cũng có nguy cơ bị lộ.

Chỉ huy bến Ba Nam đề nghị hủy tàu để giữ bí mật.

Đó là phương án cuối cùng.

Nhưng Chính trị viên Đặng Văn Thanh trao đổi với Thuyền trưởng Lê Văn Một và nhận định rằng tàu vẫn chưa thực sự bị lộ. Tàu 41 có hình dáng giống tàu đánh cá địa phương; nếu tự hủy khi đối phương chưa xác định được thân phận, vụ nổ có thể chính là dấu hiệu khiến chúng chú ý đến khu vực.

Vì vậy, một phương án khác được lựa chọn.

Người thuyền trưởng đưa thủy thủ lên bờ

Lê Văn Một ra lệnh cho các thủy thủ rời tàu lên bờ.

Đó không phải là sự rút lui khỏi nhiệm vụ.

Họ được bố trí cùng lực lượng địa phương, sẵn sàng bảo vệ số vũ khí đã đưa vào bờ và đối phó với tình huống xấu nhất.

Trên con tàu mắc cạn chỉ còn Đặng Văn Thanh và máy trưởng Huỳnh Văn Sao tình nguyện ở lại.

Nhiệm vụ của hai người rất rõ ràng: nếu đối phương phát hiện và con tàu không thể cứu được, họ sẽ phá hủy tàu.

Một khối bộc phá được chuẩn bị.

Theo một tư liệu khác của QĐND, hai người còn chuẩn bị thêm xăng và vật liệu dễ cháy để bảo đảm con tàu có thể bị hủy nếu cần thiết.

Nhưng trước khi sử dụng phương án cuối cùng, họ phải làm một việc khó hơn:

khiến đối phương tin rằng tàu 41 chỉ là một tàu đánh cá.

Một ngày trên bãi cạn

Trời sáng.

Tàu 41 nằm bất động trên bãi cạn, cách đồn Phước Hải khoảng vài trăm mét theo một số tư liệu.

Đặng Văn Thanh và Huỳnh Văn Sao kéo lưới lên boong.

Họ giả vờ sửa lưới như những ngư dân đang gặp sự cố với con tàu.

Không giấy tờ quân sự.

Không dấu hiệu của một chuyến vận tải.

Không hành động vội vã.

Chỉ là một chiếc tàu cá nằm trên bãi cạn.

Nhưng bên dưới lớp ngụy trang ấy là khối thuốc nổ đã sẵn sàng.

Nếu bị phát hiện, con tàu sẽ biến mất.

Khoảng 11 giờ trưa, máy bay trinh sát xuất hiện.

Chiếc máy bay bay từ phía bờ ra, rồi lượn một vòng quanh tàu 41.

Từ trên bờ, tín hiệu thúc giục hai người phá tàu được truyền tới.

Nhưng Đặng Văn Thanh vẫn không cho nổ.

Theo tư liệu QĐND, ông nhận định rằng đối phương mới chỉ nghi ngờ, chưa có đủ căn cứ xác định đây là tàu vận tải quân sự. Vì vậy, phá tàu ngay lúc đó có thể tự mình biến nghi ngờ thành sự thật.

Hai người tiếp tục ngồi trên tàu, vá lưới.

Máy bay bay sát cột buồm

Khoảng 11 giờ 30, tình hình căng thẳng hơn.

Hai máy bay khu trục bay rất thấp, có lúc bổ nhào xuống sát cột buồm tàu 41.

Đây có lẽ là khoảnh khắc mà bất kỳ hành động bất thường nào cũng có thể làm lộ thân phận con tàu.

Nhưng hai người trên tàu vẫn giữ nguyên vẻ bình thản.

Một số tư liệu kể rằng họ còn giả uống rượu và tiếp tục vá lưới, như những ngư dân không có gì phải che giấu.

Chiếc máy bay không phát hiện được dấu hiệu rõ ràng.

Nó rời đi.

Tàu 41 vẫn nằm đó.

Khối thuốc nổ vẫn chưa phải sử dụng.

Và tuyến vận tải vừa mở vào Lộc An vẫn được giữ kín.

Chờ con nước

Thời gian lúc ấy trở thành yếu tố quyết định.

Tàu mắc cạn không thể tự di chuyển.

Nhưng thủy triều sẽ thay đổi.

Nếu nước đủ lớn, con tàu có thể nổi trở lại.

Khoảng đầu giờ chiều, nước bắt đầu lên.

Theo QĐND, đến khoảng 14 giờ, tàu 41 dần nổi khỏi bãi cạn. Động cơ được khởi động và con tàu bắt đầu rời vị trí nguy hiểm.

Đó là thời điểm mà những người trên bờ chờ đợi.

Tàu không bị phát hiện.

Không phải tự hủy.

Số vũ khí còn lại vẫn có thể được đưa vào bến.

Đến khoảng 17 giờ, tàu 41 hòa vào những chiếc thuyền đánh cá của ngư dân rồi tiến vào bến. Số hàng còn lại được bốc dỡ.

Chuyến đi tưởng như đã đứng trước nguy cơ kết thúc bằng một vụ nổ cuối cùng lại hoàn thành nhiệm vụ.

Đêm hôm đó, tàu 41 rời bến trở lại miền Bắc.

Một ngày giữ kín cả một tuyến đường

Nhìn lại sự kiện này, điểm đặc biệt không chỉ nằm ở việc con tàu thoát khỏi bãi cạn.

Quan trọng hơn, bến Lộc An vẫn được giữ bí mật.

Tàu 41 đã đưa gần 20 tấn vũ khí vào bến an toàn và mở một hướng chi viện trực tiếp cho chiến trường miền Đông Nam Bộ. QĐND xác nhận đây là chuyến tàu đầu tiên cập bến Lộc An vào rạng sáng 3/10/1963.

Sau đó, những chuyến tàu khác tiếp tục sử dụng bến này. Trong giai đoạn 1963–1965, Lộc An đón thêm hai chuyến tàu của Đoàn 125, đưa gần 100 tấn vũ khí vào miền Đông Nam Bộ.

Như vậy, một ngày mắc cạn trước đồn Phước Hải không chỉ là một sự cố hàng hải.

Đó là một thời điểm có thể quyết định sự tồn tại của cả một tuyến vận tải.

Nếu tàu 41 bị phát hiện, bến Lộc An có thể bị lộ.

Nếu con tàu bị hủy khi chưa cần thiết, chuyến mở bến có thể thất bại.

Nhưng nếu tiếp tục giữ được bí mật, một con đường mới sẽ được duy trì.

Vai trò của Lê Văn Một

Trong câu chuyện ấy, Lê Văn Một là thuyền trưởng của tàu 41 và là người chịu trách nhiệm đưa con tàu đến bến. QĐND đánh giá chuyến đi là một trong những hành trình mở đường, mở bến đầy khó khăn của Đoàn tàu không số.

Tuy nhiên, cần nói rõ: khoảnh khắc tàu mắc cạn và suốt thời gian nằm trên bãi cạn, vai trò trực tiếp xử trí tình huống nổi bật thuộc về Chính trị viên Đặng Văn Thanh và máy trưởng Huỳnh Văn Sao, hai người tình nguyện ở lại tàu.

Chính sự phối hợp giữa người thuyền trưởng, thủy thủ đoàn, lực lượng ở bến và hai người ở lại trên tàu đã giúp chuyến đi hoàn thành.

Năm 2011, Lê Văn Một, Dương Văn Lộc và Huỳnh Văn Sao được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân; Đặng Văn Thanh cũng được phong tặng danh hiệu Anh hùng. Tàu 41 vì thế gắn với tên tuổi của nhiều người đã tham gia chuyến mở bến lịch sử này.

Lời kết

Rạng sáng 3/10/1963, tàu 41 cập bến Lộc An với gần 20 tấn vũ khí.

Nhưng trước khi cập bến an toàn, con tàu đã trải qua một ngày đặc biệt nguy hiểm: mắc cạn trước đồn Phước Hải, hàng chưa bốc hết, trời đã sáng và máy bay đối phương liên tục quan sát.

Lê Văn Một đưa thủy thủ lên bờ.

Đặng Văn Thanh và Huỳnh Văn Sao ở lại.

Một khối bộc phá được chuẩn bị sẵn.

Lưới được kéo lên boong.

Máy bay bay sát cột buồm.

Nhưng con tàu vẫn không bị phát hiện.

Đến khi thủy triều lên, tàu 41 thoát cạn và tiếp tục hành trình vào bến.

Một ngày ấy không có tiếng súng.

Không có trận đánh lớn.

Nhưng đó là một cuộc đấu trí mà chỉ một hành động sai cũng có thể làm lộ con tàu, số vũ khí và cả bến Lộc An.

Và cuối cùng, tàu 41 giữ được bí mật, hàng được đưa vào bờ, còn con đường biển vào miền Đông tiếp tục được mở ra.