Lê Văn Phẩm

Lê Văn Phẩm, bí danh Chín Hải, sinh năm 1922 tại làng Mỹ Phước Tây, quận Cai Lậy, tỉnh Mỹ Tho (nay là xã Mỹ Phước Tây, thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang) trong một gia đình nông dân nghèo có truyền thống yêu nước.

Ông sớm giác ngộ cách mạng, đi giao liên, rải truyền đơn và tham gia cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ (tháng 11-1940) ở quê nhà. Cuộc khởi nghĩa bị thực dân Pháp đàn áp dã man, ông di chuyển đến Mộc Hoá (nay thuộc tỉnh Long An) lao động sinh sống. Sau đó, ông trở về xã Mỹ Phước Tây tiếp tục hoạt động cách mạng. Tháng 3-1945, ông vinh dự được đứng vào hàng ngũ Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam) và được cấp trên tin tưởng cử làm Trung đội trưởng kiêm Chính trị viên trung đội du kích xã Mỹ Phước Tây.

Tháng 8-1945, ông chỉ huy trung đội du kích tham gia khởi nghĩa giành chính quyền ở xã Mỹ Phước Tây nói riêng và huyện Cai Lậy nói chung. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ (23-9-1945), ông bám trụ tại xã nhà, tiếp tục xây dựng cơ sở cách mạng, phát động phong trào nhân dân tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Tháng 11-1946, ông được đề bạt làm Phó bí thư chi bộ xã Mỹ Phước Tây. Táng 3-1947, được chỉ định làm Bí thư Chi bộ xã Mỹ Phước Tây kiêm Phó Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính xã và Chính trị viên Xã đội. Bằng sự năng nỗ, nhiệt tình, ông đã góp công to lớn trong việc đẩy mạnh phong trào kháng chiến của xã nhà ngày càng phát triển vững chắc. Năm 1953, ông là một trong hai đồng chí Bí thư xã được bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Cai Lậy, phụ trách liên xã 3, gồm 6 xã là Tân Phú, Tân Bình, Mỹ Hạnh Trung, Mỹ Hạnh Đông, Mỹ Phước Tây, Hội Mỹ (Tân Hội và Nhị Mỹ).

Sau khi Hiệp định Genève được ký kết (1954), ông được phân công ở lại miền Nam, phụ trách xây dựng cơ sở cách mạng ở huyện Cai Lậy. Tháng 10-1955, ông được đề cử vào Thường vụ Huyện ủy Cai Lậy, phụ trách công tác binh vận. Tháng 7-1957, ông được Tỉnh ủy Mỹ Tho cử làm Phó Bí thư Huyện ủy Châu Thành. Tháng 8-1957, ông làm Bí thư Huyện ủy Châu Thành. Tháng 3-1959, ông được cử vào Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Mỹ Tho. Mặc dù phong trào cách mạng trong thời kỳ này gặp khó khăn nghiêm trọng, cơ sở Đảng bị vở lỡ, một số cán bộ, theo sự phân công của tổ chức, phải đi “điều lắng”; nhưng ông vẫn kiên cường bám trụ, cùng với Huyện ủy lãnh đạo nhân dân tiến hành đấu tranh chính trị, nhằm bảo vệ Đảng, cán bộ cách mạng trước sự đánh phá khốc liệt của địch, đòi các quyền dân sinh dân chủ, chống âm mưu chia cắt đất nước, khủng bố, đàn áp của địch,… Bên cạnh đó, ông còn ra sức xây dựng lực lượng vũ trang ở địa phương để làm đòn bẩy cho phong trào tiến lên.

Tháng 3-1960, ông được phân công phụ trách hai Huyện ủy Gò Công và Hoà Đồng (nay là các huyện Gò Công Đông, Gò Công Tây, Tân Phú Đông và thị xã Gò Công), trực tiếp làm Trưởng ban Cán sự Đảng huyện Hoà Đồng. Tại đây, ông đã góp phần quan trọng trong việc lãnh đạo, chỉ đạo phong trào cách mạng ở huyện Hòa Đồng phát triển mạnh mẽ. Tính đến cuối năm 1961, ở huyện Hòa Đồng, ta đã giải phóng hoàn toàn 3 xã (Long Hựu, Thành Công, Bình Long), làm chủ 3 xã (Bình Phú Đông, Tân Thới, Bình Thạnh Đông). Do đó, tại Hội nghị tổng kết phong trào du kích chiến tranh toàn tỉnh Mỹ Tho được tổ chức cuối năm 1961, huyện Hòa Đồng được đánh giá là địa phương có phong trào du kích chiến tranh phát triển mạnh. Năm 1962, lực lượng cách mạng huyện Hòa Đồng vẫn làm chủ tình hình, du kích các xã vẫn tiếp tục bao vây đồn bót, tổ chức những trận đánh phục kích táo bạo, bộ đội, du kích và nhân dân phối hợp chặt chẽ chống phá mưu đồ gom dân, lập ấp chiến lược của địch.

Tháng 10-1962, ông được Tỉnh ủy bổ sung vào Ban Thường vụ Tỉnh ủy Mỹ Tho, phụ trách an ninh, kiêm Chính trị viên phó Tỉnh đội. Ở cương vị này, ông đã góp phần làm cho lực lượng vũ trang của tỉnh nhà, với ba thứ quân bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích, có sự tiến triển vượt bậc cả về số lượng lẫn chất lượng, nhất là phong trào du kích chiến tranh có sự phát triển mạnh mẽ.

Cuối năm 1967, ông là Chính trị viên Tỉnh đội Mỹ Tho. Tháng 6-1968, ông được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho. Lúc này, tình hình trên chiến trường diễn ra rất căng thẳng. Địch điên cuồng phản kích và tiến hành bình định vùng nông thôn, khiến cho ta gặp nhiều khó khăn. Trước tình hình đó, ông đã cùng với tập thể Tỉnh ủy đề ra những chủ trương và biện pháp đúng đắn, sáng tạo, lãnh đạo và chỉ đạo quân dân tỉnh nhà tiếp tục đẩy mạnh thế chiến lược tiến công, tạo nên những thắng lợi to lớn trên chiến trường. Tháng 6-1971, ông là Khu ủy viên Khu 8, Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho. Phong trào cách mạng của tỉnh Mỹ Tho trong thời gian này tiếp tục phát triển mạnh mẽ, góp phần cùng với toàn Miền đánh bại chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của Mỹ và chính quyền Sài Gòn, buộc bọn chúng phải ký kết hiệp định Paris năm 1973.

Tháng 2-1974, ông được đề bạt làm Ủy viên Thường vụ Khu ủy Khu 8, trực tiếp chỉ đạo thắng lợi việc mở mãng chuyển vùng Khu vực 3 bao gồm Gò Công - nam Long An và huyện Chợ Gạo trong chiến dịch Mùa khô 1974 - 1975, tạo điều kiện thuận lợi để Quân khu 8 mở cuộc tấn công quyết định vào Sài Gòn từ phía tây nam trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất nước nhà. Giữa tháng 4-1975, trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, ông là Tư lệnh phó Mặt trận Nam Sài Gòn.

Từ năm 1976-1986, ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa 4 và Khóa 5, Bí thư Tỉnh ủy Tiền Giang. Là Bí thư Tỉnh ủy, ông đã cùng với tập thể Tỉnh ủy ra sức lãnh đạo, chỉ đạo công tác khắc phục hậu quả chiến tranh, phục hoá, khai hoang, ổn định chính trị - xã hội, giữ vững an ninh - quốc phòng, phát triển kinh tế, văn hoá - giáo dục, khuyếch trương các ngành nghề, mở mang đường xá, trường học, bệnh xá, cải thiện đời sống nhân dân; trong đó có những công trình mang dấu ấn thế kỷ gắn liền với trí tuệ, tâm huyết, công sức của đồng chí là chương trình vùng lúa năng suất cao, khai hoang Đồng Tháp Mười, dự án ngọt hoá Gò Công, xây dựng tuyến đường xuyên cù lao Lợi Quan (Tân Phú Đông),… Năm 1986, ông nghỉ hưu sau hơn 40 năm hoạt động cách mạng không mệt mõi. Năm 1990, ông lâm trọng bệnh qua đời.

Trong quá trình hoạt động cách mạng, ông được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng Nhất, Huân chương Quyết thắng hạng Nhất, Huân chương Lao động quên mình do Chính phủ Liên Xô tặng và nhiều huân, huy chương khác.

Dù ở bất cứ cương vị nào, ông cũng đều gắn bó mật thiết với nhân dân, có nhiều đóng góp quan trọng cho Tiền Giang trong công cuộc giải phóng dân tộc cũng như trong thời bình xây dựng đất nước. Tên ông được đặt tên đường ở thành phố Mỹ Tho; tên trường trung học phổ thông ở xã Mỹ Phước Tây, thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang.