Lê Văn Quế – Trận đánh cuối cùng ở Vũng Tàu

Lê Văn Quế quê ở Quảng Ngãi, là cán bộ quân đội và từng giữ chức Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 12, Sư đoàn 3 Sao Vàng. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, cuối tháng 4-1975, ông trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 6 trên hướng Bà Rịa – Vũng Tàu. Đơn vị được giao nhiệm vụ tiến công nhanh về thành phố Vũng Tàu, đồng thời ngăn lực lượng đối phương rút chạy ra biển.

Sau khi Trung đoàn 12 làm chủ căn cứ của Sư đoàn 18 vào ngày 28-4, nhiệm vụ của đơn vị được thay đổi. Tiểu đoàn 6 trở thành lực lượng đi đầu, cơ động từ Phước Tĩnh, vượt sông Cái Lấp rồi tiến theo hướng ven biển về Vũng Tàu. Đây là một cuộc hành quân rất gấp vì chiến dịch đang diễn biến từng giờ, đòi hỏi bộ đội phải vừa di chuyển nhanh vừa giữ được đội hình chiến đấu.

Khoảng 5 giờ ngày 29-4, lực lượng đi đầu của Tiểu đoàn 6 bắt đầu vượt sông Cái Lấp. Ở bờ bên kia có một điểm chốt của đối phương, nhưng khi thấy quân ta đổ bộ, lực lượng này nhanh chóng rút chạy. Những chiếc thuyền chở bộ đội và hỏa lực tiếp tục tiến vào. Vì nước cạn, thuyền không thể cập sát bờ nên nhiều chiến sĩ phải nhảy xuống nước, mang theo vũ khí và trang bị đã ướt sũng để nhanh chóng triển khai đội hình. Khoảng 5 giờ 45 phút, toàn bộ tiểu đoàn đã lên bờ.

Những ngày trước đó, bộ đội đã phải liên tục cơ động và chiến đấu nên sức khỏe bị ảnh hưởng. Lương khô mang theo bị ngấm nước, nhiều phần không còn sử dụng được. Tuy vậy, Tiểu đoàn 6 vẫn tiếp tục tiến về phía trước. Đến khoảng 17 giờ 30 ngày 29-4, đơn vị làm chủ khu nghỉ dưỡng của các sĩ quan Mỹ và chính quyền cũ. Từ đây, Tiểu đoàn 6 chia thành hai hướng, trong đó hướng chủ yếu do Lê Văn Quế và Chính trị viên Phan Nho Đường trực tiếp chỉ huy.

Đêm 29 rạng sáng 30-4, đơn vị sử dụng những chiếc xe thu được để nhanh chóng thọc sâu vào thành phố. Khoảng 1 giờ sáng, Đại đội 61 bắt được một xe thiết giáp cùng một đại úy thủy quân lục chiến. Qua khai thác, bộ đội biết phía trước khoảng 100–150 mét là khách sạn Palace, nơi có hàng trăm sĩ quan và binh lính đối phương tập trung cố thủ. Đây trở thành mục tiêu quan trọng mà Tiểu đoàn 6 phải đánh chiếm.

Trước khi tiến công, Lê Văn Quế báo cáo lên cấp trên và được chỉ đạo sử dụng viên đại úy bị bắt để kêu gọi những người đang cố thủ trong khách sạn hạ vũ khí. Tuy nhiên, lời kêu gọi không được chấp nhận, đối phương tiếp tục chống trả. Bộ đội phải chuẩn bị một phương án khác, bố trí hỏa lực ở những vị trí thuận lợi và tổ chức bao vây khách sạn. Trong lúc đó, ba thanh niên tự xưng là lực lượng tự vệ tìm đến và được giao nhiệm vụ dẫn đường cho mũi tiến công chủ yếu.

Sáng 30-4, Tiểu đoàn 6 từng bước khép chặt vòng vây quanh khách sạn Palace. Bộ đội tiến vào tầng 1 rồi tìm cách phát triển lên các tầng trên. Trong khi trận đánh vẫn diễn ra, tin từ Sài Gòn truyền đến: lúc 11 giờ 30 phút, Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng. Thế nhưng tại khách sạn Palace, tiếng súng vẫn chưa chấm dứt. Khoảng 13 giờ 30 phút, đối phương tiếp tục ném lựu đạn và bắn mạnh vào đội hình tiến công, khiến 6 chiến sĩ hy sinh.

Trước tình hình đó, Lê Văn Quế cùng cán bộ, chiến sĩ tiếp tục tổ chức tiến công. Khoảng 14 giờ, hỏa lực được đưa lên các nhà cao tầng xung quanh để chế áp những vị trí phòng thủ trong khách sạn. Bộ binh sau đó đánh chiếm tầng 1, bao vây và cô lập các tầng phía trên. Khoảng 14 giờ, trên các cửa sổ khách sạn bắt đầu xuất hiện những mảnh vải trắng buộc trên nòng súng. Đó là dấu hiệu đối phương xin đầu hàng.

Các chiến sĩ tiến lên những tầng cao, yêu cầu những người còn lại bỏ súng, giơ tay và lần lượt đi xuống. Từng tốp người rời khỏi khách sạn. Khoảng 14 giờ 30 phút ngày 30-4-1975, trận đánh kết thúc. Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, lực lượng ta tiêu diệt 83 đối phương và bắt sống 896 người, trong đó có một trung tá và một đại úy. Lá cờ Giải phóng được kéo lên tầng 9, tầng cao nhất của khách sạn Palace, trong khi thành phố Vũng Tàu được hoàn toàn giải phóng.

Điều đáng nhớ trong câu chuyện của Lê Văn Quế là trận đánh của Tiểu đoàn 6 diễn ra ngay trong những giờ phút cuối cùng của chiến tranh. Khi nhiều nơi đã nghe tin đầu hàng, tại Vũng Tàu vẫn còn một đơn vị đối phương cố thủ và chiến đấu. Người Tiểu đoàn trưởng cùng đồng đội phải hoàn thành nhiệm vụ trong một hoàn cảnh đặc biệt: tiến công nhanh nhưng cũng phải tổ chức bao vây, kêu gọi đầu hàng và kiểm soát tình hình sau khi đối phương hạ súng.

Câu chuyện ấy giúp chúng ta hiểu rằng ngày 30-4-1975 không chỉ được ghi nhớ qua những hình ảnh tại trung tâm Sài Gòn. Ở nhiều địa phương, những người lính vẫn phải hoàn thành nhiệm vụ của mình cho đến những giờ phút cuối cùng. Với học sinh hôm nay, câu chuyện của Lê Văn Quế nhắc chúng ta biết trân trọng hòa bình, biết quý trọng sự hy sinh của những thế hệ đi trước và có trách nhiệm hơn với việc học tập. Trong cuộc sống hiện tại, sự nghiêm túc, kỷ luật và tinh thần hoàn thành nhiệm vụ cũng là những điều mỗi học sinh có thể rèn luyện từ những bài học của lịch sử.