Lê Văn Sao – Tấm gương yêu nước

Lê Văn Sao

(1890 – ?)

Ông Lê Văn Sao sinh năm 1890, là con thứ ba của ông Lê Văn Đàng ở Hòa An, Cao Lãnh (nay là xã Hòa An, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp). Lúc nhỏ học trường Tiểu học Pháp Việt (cấp sơ học) ở làng Mỹ Trà.

Năm 17 tuổi, ông cùng cha sang Trung Quốc làm việc ở Xiêm La (Thái Lan) đến Trung Quốc rồi sang Nhật. Tại đây ông theo Trường Đông Á ở Đông Kinh. Năm 1908, ông bỏ phần lớn thời gian cho phong trào yêu nước, một số còn lại trốn sang Trung Quốc.

Sau một thời gian ở Trung Quốc, Lê Văn Sao xin được làm thủy thủ trên tàu S.S. Ville d’Oran chạy tuyến Marseille sang các nước Viễn Đông, đến Pháp vào khoảng năm 1919. Tại đây ông gặp gỡ các Việt kiều yêu nước có quan hệ với nhóm Phan Chu Trinh.

Năm 1919, ông gia nhập hội những người Việt Nam yêu nước do Nguyễn Ái Quốc lãnh đạo. Là người có nhiều quyết tâm và nhiệt tình trong mọi hoạt động nên ông được Hội giao nhiều trọng trách và luôn thấy xuất hiện bên cạnh Nguyễn Ái Quốc trong các báo cáo của mật thám. Một vài báo cáo cho thấy, giúp chúng ta hình dung phần nào hoạt động của ông trong thời gian ở Pháp.

Báo cáo ngày 10/12/1919:

“Nguyễn Ái Quốc cùng đi với Lê Văn Sao đến nhà bác sĩ Trinh ở số nhà 47, đường Causse Bernard lúc 16 giờ và đã đến 19 giờ 20. Tại nhà bác sĩ Trinh, anh quay về thì nhìn thấy Lê Văn Quác. Sau đó anh ta về lúc 20 giờ 30.”

Nhà mật thám còn viết thêm về địa chỉ nhà của luật sư Phan Văn Trường, số 6, đường Villa des Gobelins, Paris. Có thể thời gian này, Lê Văn Sao cùng ở chung với Nguyễn Ái Quốc trong ngôi nhà này.

---

Báo cáo ngày 16/12/1919:

“Một người tên Ai Cam (hay Ái Cam) hiện đang làm việc với Nguyễn Ái Quốc, trước đây mấy ngày, Quốc đã đến Cam ra lệnh là lúc 4 giờ 35 cùng với một phụ nữ An Nam về nhà. Họ đến Công ty Clément ở số 52 đường Chateaudun. Khoảng 7 giờ 10, Quốc và Ái Cam trở khỏi nhà, cùng một số người khác đến ngôi nhà số 6, Gobelins.”

Qua các báo cáo của mật thám cho thấy ông Lê Văn Sao đã góp vai trò khá quan trọng trong Hội những người Việt Nam yêu nước, luôn liên hệ chặt chẽ với Nguyễn Ái Quốc trong thời gian hoạt động tại Pháp (1917–1923).

Chỉ trong ngày 31/02/1923, mật thám còn có một báo cáo của mật thám Marseille gửi về Paris.

Báo cáo ngày 21/02/1923, ghi:

“Lê Văn Sao hiện đang ở trên tàu S.S. Ville d’Oran của hãng vận tải Cie Havraise đi Madagascar cập bến ngày 11 Marseille, đến ngày 22/02/1922. Y có quen biết nhiều nhóm Công nhân An Nam làm thủy thủ. Y được giao nhiệm vụ liên lạc, mang nhiều yêu sách năm 1919 của Nguyễn Ái Quốc đi các bến biển mà y đến, nói chuyện với ai, y cũng trao bức yêu sách ấy.”