Lê Văn Tám: "Ngọn đuốc sống" và biểu tượng sáng ngời của tuổi trẻ Việt Nam

Tháng Mười năm 1945, Nam Bộ kháng chiến bùng nổ trong khói lửa đạn bom khi thực dân Pháp quay lại mưu đồ đô hộ nước ta một lần nữa. Giữa những ngày đầu vang dội tiếng súng chống ngoại xâm ấy, Sài Gòn rúng động trước một chiến công hiển hách làm chấn động cả phe địch lẫn ta: kho xăng dầu chiến lược của quân Pháp tại khu vực Thị Nghè bất ngờ bị thiêu rụi hoàn toàn trong một vụ nổ kinh hoàng, kéo theo sự hy sinh oanh liệt của một chiến sĩ nhỏ tuổi.

Theo những tài liệu và câu chuyện truyền tụng từ thời kỳ đó, nhân vật trung tâm của sự kiện này là một thiếu niên sống nghèo khó ở ngoại ô Sài Gòn. Dù tuổi đời còn rất nhỏ, ngày ngày phải bươn chải kiếm sống, cậu bé sớm giác ngộ cách mạng và nuôi dưỡng lòng căm thù giặc sâu sắc. Nhận thấy kho xăng Thị Nghè là một cứ điểm quan trọng tiếp tế đạn dược, nhiên liệu cho quân Pháp càn quét, cậu đã âm thầm quan sát, tìm cách tiếp cận để tìm ra điểm yếu của kẻ thù.

Sáng ngày hôm ấy, tận dụng sự sơ hở của lực lượng lính canh, cậu bé dũng cảm lẻn được vào khu vực chứa vật liệu dễ cháy. Với một chai xăng mang theo, cậu nhanh chóng tưới lên các khu vực trọng yếu của kho đạn. Thế nhưng, trong lúc châm lửa, lượng xăng bén quá nhanh đã bắt lấy người cậu. Ngọn lửa bùng lên dữ dội, biến em thành một "ngọn đuốc sống". Bất chấp đau đớn, với ý chí sắt đá và quyết tâm tiêu diệt kho tàng của giặc, em đã lao sâu vào khu vực chứa đạn dược. Một tiếng nổ long trời lở đất vang lên, xóa sổ hoàn toàn kho đạn kiên cố của địch và tiêu diệt một lực lượng bảo vệ.

Câu chuyện về cậu bé tẩm xăng hóa thân thành ngọn đuốc sống đã lập tức lan truyền khắp cả nước qua các trang báo chí và đài phát thanh thời bấy giờ. Dù sau này, qua các nghiên cứu lịch sử và lời kể của các nhân chứng, người ta biết rằng cái tên Lê Văn Tám đã được nhà văn hóa, nhà sử học Trần Huy Liệu cùng các cơ quan thông tấn khi ấy trân trọng đặt cho người chiến sĩ vô danh nhằm vinh danh một chiến công có thật và biểu dương khí phách anh hùng, hình tượng ấy đã vượt lên trên một con người cụ thể để trở thành tượng đài vĩnh cửu.

Hình tượng Lê Văn Tám tượng trưng cho lòng quả cảm vô biên, tinh thần "tự nguyện hiến dâng cả thân mình cho Tổ quốc quyết sinh" của thế hệ trẻ Việt Nam. Tên tuổi của anh đã trở thành nguồn cảm hứng lớn lao cho các thế hệ học sinh, sinh viên noi theo, nhắc nhở mai sau về cái giá vô giá của độc lập, tự do.