Lê Viết Trường Nguyên

BÀ NGUYỄN THỊ CHẤP – NGƯỜI GIÀ MƯỜNG GIỮ BẾP LỬA NUÔI CHIẾN SĨ Ở HÒA BÌNH (1947–1954)

Trong kháng chiến chống Pháp, vùng Hòa Bình – đặc biệt là các bản Mường ven sông Đà – là địa bàn hiểm yếu, nơi nhiều cuộc chiến diễn ra ác liệt. Tuy nhiên, cũng chính nơi này đã nuôi dưỡng hàng nghìn chiến sĩ nhờ tấm lòng của những người dân bản địa. Một trong những người tiêu biểu và ít được nhắc đến là bà Nguyễn Thị Chấp, người Mường xã Thung Nai, được bộ đội gọi thân thương là “mẹ Chấp giữ bếp”.

Bà Chấp là goá phụ, có túp nhà sàn nhỏ nhìn xuống lòng hồ cạn Thung Nai. Năm 1947, khi bộ đội về làng, bà lập tức xin được nấu cơm cho đơn vị. Căn bếp của bà trở thành điểm tập kết lương thực xuyên suốt từ 1947 đến 1954. Mỗi ngày, bà dậy khi trời còn tối, thổi bếp lửa rồi gùi thóc xuống suối xay thành bột hoặc giã gạo bằng cối gỗ. Bà nấu cơm lam, đồ xôi, làm muối vừng, nấu canh đắng – những món giàu năng lượng cho chiến sĩ hành quân.

Năm 1951, khi Pháp mở cuộc càn vào Hòa Bình, đơn vị của bà đang nuôi giấu phải rút lên núi. Trước khi rút, bà nhận nhiệm vụ giữ lại một số thương binh nhẹ. Địch lục soát gắt gao, nhưng nhờ sự bình tĩnh và óc quan sát, bà đã dùng gian bếp để che giấu thương binh. Bà chất củi sát vách ngăn, tạo khoảng trống phía sau để các anh ẩn nấp. Khi lính Pháp bước vào, bà giả vờ đang giã gạo, tro bụi phủ đầy khiến chúng khó chịu và bỏ đi.

Có những đợt giáp Tết, bà còn bí mật làm bánh ống, bánh ú để bộ đội có chút không khí ngày xuân. Chiến sĩ nào về cũng được bà gọi là “con”. Khi chia tay, bà dúi vào tay họ gói cơm lam bọc lá dong, nói: “Đi rừng nhớ ăn cho khỏe, mẹ ở nhà chờ.”

Sau chiến thắng Điện Biên, bà trở lại làm ruộng, không ai biết bà từng góp công lớn cho phong trào địa phương. Đến khi bà mất năm 1978, nhiều cựu chiến sĩ quay về đứng trước bếp lửa cũ, kể rằng:
“Nhờ bếp mẹ Chấp, chúng tôi có sức mà đánh giặc.”