Lê Vĩnh Khanh

Lê Vĩnh Khanh, hiệu là Tử Minh, nặc Phan Xuyền, sinh năm Kỷ Mão 1819, mất năm Giáp Thân 1884, quê làng Thạnh Bình (nay là thôn 2, xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam). Ông đậu giải nguyên khoa Quý Mão 1843, đậu Phó bảng khoa Giáp Thìn, niên hiệu Thiệu Trị thứ 4 (1844) lúc 25 tuổi, được sung Hàn lâm viện kiểm thảo, bổ thọ Tri phủ phủ Tuy Hòa .

Lê Vĩnh Khanh làm quan thanh liêm, có lòng thương dân. Gặp phải năm dân trong địa hạt mất mùa đói kém trộm cướp sinh nhiều, lại có lệnh của Tự Đức cử ông đi sứ sang Tây với Phạm Phú Thứ, ông đã chống lệnh không đi. Bấy giờ có viên tuần vũ tư hiềm với ông, đã tâu về triều nói ông phản nghịch. Tự Đức bèn triệu ông về kinh vấn tội:

1. Để dân đói khát.

2. Sinh trộm cướp nhiều.

3. Thuế khóa không thanh thỏa.

4. Không tuân lệnh đi sứ Tây với Phạm Phú Thứ.

Lê Vĩnh Khanh không về triều, chỉ trả lời bằng một tờ sớ xưng danh mà không xưng thần: “dân đói khát là vì thiên tai mất mùa; đã mất mùa mà không cho lệnh chẩn cấp, tất sinh trộm cướp; dân đã đói túng thì làm sao có tiền nộp thuế cho thanh thỏa; còn đi sứ Tây thì phải biết chữ Tây, chứ qua sứ người mà mù điếc chữ nước người, sao cho khỏi làm bia cười cho người ?”.

Trong mỗi câu trả lời đều có chữ “khanh hà tội yên” (khanh này có tội gì chứ) .

Cuộc đời làm quan của Lê Vĩnh Khanh thanh liêm và công chính, nên được dân chúng kính trọng. Các con trai của ông là Lê Vĩnh Huy, Lê Quý Liên đã tham gia phong trào nghĩa hội Quảng Nam do Trần Văn Dư, Nguyễn Duy Hiệu lãnh đạo. Về sau cả hai người đều hy sinh trong cuộc khởi nghĩa của Việt Nam quang phục hội (1916).

Gia đình của Lê Vĩnh Khanh là gia đình có học vấn và yêu nước, đã đóng góp cả tài sản và xương máu trong cuộc đấu tranh giành độc lập cho Tổ quốc nói chung và Quảng Nam nói riêng.