Lê Xuân Chinh - "Nụ cười chiến thắng" bên Thành cổ Quảng Trị
Tác giả: Đàm Đặng Ánh
Trong lịch sử nhiếp ảnh chiến tranh Việt Nam, có một bức ảnh đã trở thành biểu tượng đặc biệt của cuộc chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Đó là bức ảnh “Nụ cười chiến thắng bên Thành cổ Quảng Trị”, do nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Đoàn Công Tính chụp ngày 15/8/1972. Nhân vật chính trong bức ảnh là chiến sĩ Lê Xuân Chinh, thuộc Đại đội 18 Thông tin, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B.
Thời điểm ấy, cuộc chiến đấu bảo vệ Thành cổ đã diễn ra hơn một tháng rưỡi. Bom pháo liên tục trút xuống trận địa. Những người lính phải chiến đấu, nghỉ ngơi và cơ động trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt.
Trong một khoảng thời gian ngắn giữa hai trận đánh, Lê Xuân Chinh cùng đồng đội có phút nghỉ hiếm hoi. Nhà báo Đoàn Công Tính đã nhanh chóng ghi lại khoảnh khắc ấy. Trong ảnh, người lính trẻ với khuôn mặt rạng rỡ nở nụ cười giữa khung cảnh Thành cổ bị bom đạn tàn phá.
Điều đặc biệt là khi bức ảnh được đăng trên Báo Nhân Dân ngày 2/9/1972, người xem không biết rằng người lính trẻ trong ảnh sau này vẫn còn sống. Trong một thời gian dài, nhiều người tưởng rằng anh đã hy sinh. Chính bức ảnh đã giúp tìm lại được Lê Xuân Chinh và xác nhận quá trình chiến đấu của ông.
Theo lời kể của ông, năm 1972 ông mới 19 tuổi. Ông đã tham gia chiến đấu tại Thành cổ khoảng 70 ngày trước khi bị thương vào tháng 9/1972. Hai mươi ngày sau khi bức ảnh được chụp, ông bị thương trong một trận đánh và được đưa ra Bắc điều trị.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Điều khiến bức ảnh có sức sống lâu bền chính là nụ cười của người lính giữa chiến tranh. Đó không phải nụ cười của sự chủ quan hay vô tư, mà là biểu hiện của niềm tin. Những người lính trẻ khi ấy tin rằng dù cuộc chiến vô cùng gian khổ, cuối cùng đất nước sẽ giành được thắng lợi.
Hơn 50 năm sau, Lê Xuân Chinh vẫn thường trở lại Quảng Trị vào dịp tháng 7 để thắp hương, tưởng nhớ những đồng đội đã nằm lại nơi Thành cổ. Với ông, mỗi lần trở về là một lần gặp lại ký ức của tuổi trẻ và những người đồng đội không còn trở về.
Bức ảnh “Nụ cười chiến thắng” vì thế không chỉ ghi lại một khoảnh khắc lịch sử. Nó còn trở thành biểu tượng về niềm tin, tinh thần lạc quan và ý chí kiên cường của người lính Thành cổ Quảng Trị.
