Lê Xuân Vy và kỳ tích "thành phố ngầm" Vịnh Mốc

Giữa lửa đạn dữ dội của chiến trường Quảng Trị những năm giữa thập niên 60, một công trình quân sự vĩ đại đã vươn lên từ lòng đất, thách thức mọi sức mạnh hủy diệt của không quân và pháo binh đối phương. Người trực tiếp phác thảo và chỉ huy kiến tạo nên kỳ tích Địa đạo Vịnh Mốc ấy chính là Trung tá Lê Xuân Vy – một vị chỉ huy quân sự tài ba, người đã biến những dải cát đỏ ven biển thành cội nguồn của sự sống và ý chí quật cường.

Năm 1965, khi vùng đất Vĩnh Thạch chịu những trận rải thảm ác liệt, biến làng mạc thành hố bom chi chít, bài toán sinh tử đặt ra cho lực lượng vũ trang và nhân dân địa phương là phải bám trụ đến cùng. Trên cương vị người đứng đầu đơn vị công an vũ trang và xã đội, Lê Xuân Vy đã đưa ra một quyết định táo bạo: đào địa đạo để bảo toàn lực lượng, giữ vững mảnh đất ven biển. Dù không có trong tay bản vẽ kỹ thuật phức tạp hay máy móc hiện đại, tư duy chiến lược nhạy bén của ông đã dẫn dắt toàn quân, toàn dân bước vào một cuộc chinh phục lòng đất chưa từng có tiền lệ.

Thiếu thốn trăm bề, công trình được khởi dựng hoàn toàn bằng những sáng kiến dân gian tinh xảo đến kinh ngạc. Để xác định hướng đi chính xác trong lòng đất mù mịt, ông hướng dẫn anh em làm những que vòng cung bám theo địa hình mặt đất. Không có thước chuyên dụng, những chai thủy tinh đổ đầy nước trở thành chiếc thước thăng bằng hoàn hảo. Độ sâu của các hầm hào được đo đạc cẩn trọng bằng những sợi dây dọi buộc hòn đá nặng. Chính sự kết hợp giữa kỷ luật nhà binh và sự khéo léo của người dân miền biển đã định hình nên một công trình có độ chính xác cao đến khó tin.

Chẳng bao lâu, hệ thống Địa đạo Vịnh Mốc dần thành hình với quy mô ba tầng sâu linh hoạt, cấu trúc liên hoàn cùng hàng chục cửa thông ra biển và các hướng trọng yếu. Bên trong lòng đất ấy là cả một không gian sinh tồn thu nhỏ: từ phòng họp, hầm y tế, nhà bếp đến những ô cửa thông gió được tính toán khoa học. Gần hai nghìn ngày đêm ròng rã bám trụ, nơi đây đã trở thành pháo đài ngầm che chở tuyệt đối an toàn cho hàng trăm người dân qua những trận mưa bom bão đạn, đồng thời là nơi chứng kiến sự chào đời kỳ diệu của mười bảy sinh linh bé nhỏ ngay giữa lòng đất mẹ.

Chiến tranh lùi xa, người chỉ huy kiên trung ngày nào về nghỉ hưu tại thành phố Đông Hà, mang theo cả những vết thương chiến trận đã cướp đi ánh sáng đôi mắt. Nhưng tên tuổi và trí tuệ của Lê Xuân Vy vẫn mãi khắc sâu vào lòng đất Vịnh Mốc như một biểu tượng bất tử về lòng dũng cảm, trí tuệ và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam.