Lệnh vua hay lòng dân?
Bài học: trách nhiệm với cộng đồng, lòng dũng cảm khi phải đưa ra quyết định khó khăn và sự kiên định với lựa chọn của mình.
Trương Định là một trong những thủ lĩnh tiêu biểu của phong trào chống Pháp ở Nam Kỳ. Câu chuyện về ông đặc biệt ở một lựa chọn khó khăn: sau khi triều đình ký Hiệp ước Nhâm Tuất năm 1862 và yêu cầu bãi binh, ông phải quyết định giữa việc tuân lệnh triều đình và tiếp tục ở lại cùng nhân dân.
Trước đó, Trương Định đã xây dựng được lực lượng nghĩa quân mạnh ở Gò Công và vùng lân cận. Năm 1862, nghĩa quân của ông liên tục hoạt động, phối hợp với lực lượng của Võ Duy Dương và các thủ lĩnh khác, gây sức ép lên quân Pháp. Sau Hiệp ước Nhâm Tuất, triều đình muốn ông rời Gò Công để nhận chức ở An Giang.
Đây chính là bước ngoặt. Nếu tuân lệnh, ông có thể giữ chức vụ và tránh đối đầu trực tiếp với triều đình. Nhưng nhân dân và nghĩa quân lại mong ông ở lại. Cuối cùng, Trương Định quyết định không đi nhận chức mà ở lại Gò Công tiếp tục kháng chiến. Ông được nhân dân suy tôn và được triều đình phong chức Bình Tây tướng quân.
Từ căn cứ Tân Hòa, Trương Định tổ chức lực lượng, phát hịch kêu gọi nhân dân chống quân xâm lược. Khi quân Pháp tổ chức những cuộc càn quét lớn, ông không cố chấp giữ một căn cứ bằng mọi giá. Nghĩa quân vừa đánh vừa rút, chuyển căn cứ, phân tán lực lượng và tìm cách bảo toàn quân. Ông từng chuyển hoạt động về vùng Lý Nhơn rồi tiếp tục tổ chức lực lượng.
Ngày 20/4/1864, căn cứ của Trương Định tại khu vực Gia Thuận bị quân Pháp bao vây. Trong trận đánh, Trương Định bị thương nặng. Biết không thể thoát, ông tuẫn tiết.
Câu chuyện có sức hấp dẫn vì không đơn thuần là một trận đánh. Nó đặt ra câu hỏi: khi mệnh lệnh của cấp trên và nguyện vọng của người dân không còn cùng hướng, người lãnh đạo sẽ làm gì? Trương Định đã chọn ở lại với lực lượng mà ông đang lãnh đạo.
