"Lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng bộ và nhân dân huyện Duyên Hải (1930-1975)"

Cuộc càn quét, hủy diệt, bình định Duyên Hải của Mỹ - ngụy bắt đầu từ năm 1969 và ráo riết, quyết liệt lan rộng từ tháng 2 năm 1971. Đi đôi với dùng chính sách vũ lực đến cao độ, Mỹ - ngụy triển khai mạnh mẽ hoạt động gián điệp, chiêu hồi, đôn quân bắt lính vừa tàn bạo và xảo quyệt, đồng thời chúng đưa ra cái gọi là “Luật người cày có ruộng” để lừa mị, lôi kéo nông dân, giành người với cách mạng. Chúng tài trợ hầu hết cho các chùa chiền để tu bổ, sửa chữa, cấp xe hơi, Honda cho những chức sắc có những vị trí trong các tôn giáo, thực hiện thủ đoạn thâm độc là nắm chùa chiền, sư sãi để lôi kéo đồng bào Khơme.Tỉnh ủy đã chỉ đạo toàn tỉnh biểu dương sức mạnh đoàn kết của sư sãi, của quần chúng Khơme - Việt làm cho địch rúng động, lúng túng.Ngày 5-1-1969, đã nổ ra cuộc đấu tranh trực diện của đồng bào và sư sãi Duyên Hải và Cầu Ngang giữa trung tâm thị xã Trà Vinh. Hai ngàn lực lượng do các sư cả chỉ huy, trương băng rôn bằng 2 thứ chữ Việt và Anh và ai nấy cũng giương khẩu hiệu bằng giấy cắt dán vào khúc tầm vông có mũi đinh nhọn ra làm vũ khí tự vệ. Qua mấy chặn xung đột với quân lính ngăn chặn dọc đường, sáng 5-1-1969 đoàn đấu tranh trương băng rôn, cờ, khẩu hiệu đã đến cầu Long Bình. Quân dịch đưa quân ra ngăn chặn, khủng bố. Cả đoàn người dùng tầm vông có đinh đánh địch mà vượt qua cầu, trong khi 500 lực lượng sư sãi ém trước trong chùa Ông Mẹt từ sau lưng địch đánh ra. Cuối cùng, ta đánh lui địch tiến thẳng đến cổng Tòa hành chánh đúng vào lúc Tỉnh trưởng Vĩnh Bình Tôn Thất Đông đi giải quyết vụ cảnh sát bắn chết sư Thạch Kim Nang ở Châu Thành từ sân bay về tới. Trước khí thế đấu tranh sôi sục của đồng bào sư sãi, Tôn Thất Đông hoảng hốt bỏ xe Jeep lủi chạy vào Tòa hành chính. Đồng bào đẩy lật xe, châm lửa đốt luôn. Một cánh khác của lực lượng đấu tranh, tiến qua Tri Tân thì bị địch ngăn chặn. Các lực lượng đã đánh lại, đẩy lui địch và đánh một người tu hành làm tay chân cho địch. Quân địch lấy dây kẽm bùng nhùng bao vây, lực lượng ta phải đánh phá mới tiến được về Tòa hành chính. Địch cho 2 xe nổi đồng chặn ở rạp hát. Ông Kim Só Phone, ông Thạch Chia dùng lựu đạn cay lấy của địch ném vào xe nổi đồng. Bọn trên xe hoảng sợ bỏ chạy. Xe chạy tới theo đà, lật vào lề lộ Hàng Me.Đồng bào thị xã hưởng ứng cuộc đấu tranh, tiếp tế thức ăn, nước uống cho các lực lượng. Con sóc các chùa cũng gói bánh trái theo phục vụ. Từ 2.000 lực lượng lên đến 3.000. Cuộc đấu tranh diễn ra liên tục, càng lúc càng thêm sôi nổi, suốt ba ngày liền. Đến đây, ngụy quyền ở tỉnh phải chấp nhận yêu sách. Cuộc đấu tranh trực diện kết thúc trong tư thế chiến thắng. Nó biểu dương sức mạnh đoàn kết chiến đấu của đồng bào Khơme-Việt và là một đòn mạnh mẽ đánh vào âm mưu chia rẽ dân tộc để bình định của địch.