LỊCH SỬ ĐƯỢC VIẾT TỪ NHỮNG CON NGƯỜI BÌNH DỊ

Phùng Ngọc Hùng luôn nói rằng, nếu chỉ nhìn lịch sử qua những sự kiện lớn hay những nhân vật nổi tiếng, người ta sẽ bỏ quên phần cốt lõi nhất: nhân dân. Với ông, lịch sử dân tộc Việt Nam trước hết là lịch sử của những con người bình thường, những người không có tên trong sách giáo khoa nhưng đã dùng cả cuộc đời mình để giữ lấy đất nước.

Ông nhớ lại những ngày nạn đói năm 1945, khi Hồng Gai chìm trong cảnh xác người nằm ven đường. Không ai trong số họ là anh hùng theo nghĩa thông thường. Họ chỉ là những người dân nghèo, những phu mỏ, những bà mẹ, những đứa trẻ. Nhưng chính sự chịu đựng và cái chết của họ đã làm bộc lộ tận cùng bản chất tàn bạo của chế độ áp bức, để từ đó thổi bùng lên ngọn lửa cách mạng.

Phùng Ngọc Hùng cho rằng, lịch sử không thể tách rời khỏi đời sống. Mỗi con người bình dị, bằng cách riêng của mình, đều góp một dòng nhỏ vào dòng chảy lớn của dân tộc. Có người góp bằng máu, có người góp bằng nước mắt, có người góp bằng sự nhẫn nhục, chịu đựng để con cháu được sống trong một tương lai khác.

Trong ký ức của ông, những ngày khởi nghĩa Tháng Tám ở Hồng Gai không có những đội quân trang bị hiện đại. Đó là dòng người tay không, tay cầm búa, gậy, xà beng, dao rựa… Họ không được huấn luyện quân sự bài bản, nhưng có một thứ mà kẻ thù không có: lòng căm thù áp bức và khát vọng làm chủ cuộc đời.

Ông nhớ những gương mặt quen thuộc trong dòng người ấy: bác thợ mỏ gầy gò, bà mẹ mất con vì đói, anh thanh niên chưa từng cầm súng. Không ai nghĩ mình đang “làm lịch sử”. Họ chỉ biết rằng nếu không đứng lên, họ sẽ tiếp tục chết dần trong nhục nhã. Và chính điều đó đã làm nên lịch sử.

Phùng Ngọc Hùng luôn nhấn mạnh rằng, sự vĩ đại của lịch sử Việt Nam nằm ở chỗ nó được xây dựng từ những con người không vĩ đại theo nghĩa thông thường. Chính sự bình dị ấy tạo nên sức mạnh bền bỉ và sâu sắc. Khi cả dân tộc cùng đứng lên, không thế lực nào có thể khuất phục.

Ở tuổi xế chiều, khi nhìn lại cuộc đời mình, ông không coi mình là người làm nên lịch sử. Ông chỉ coi mình là một hạt cát nhỏ trong sa mạc rộng lớn của dân tộc. Nhưng ông tin rằng, nếu thiếu đi những hạt cát ấy, sa mạc sẽ không còn.

Với ông, kể lại lịch sử của những con người bình dị chính là cách trả lại lịch sử về đúng bản chất của nó: lịch sử của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.