Lịch sử là gì mà làm lính tôi khổ thế

Năm 1984, chiến trường Vị Xuyên (Hà Giang) bước vào những ngày tháng rực lửa và khốc liệt nhất. Pháo địch bắn phá ngày đêm, đất đá băm vằn, chiến sĩ ta phải cố thủ trong các hang đá hẹp ẩm thấp, sống ranh giới giữa sống và chết chỉ tính bằng từng giây. Khi đó, Thiếu tướng Hoàng Đan được điều động lên mặt trận biên giới phía Bắc.

Nơi tuyến đầu ác liệt, ông không chỉ là một nhà quân sự mưu trí, nghiêm khắc mà còn là người thấu hiểu tâm lý lính trận hơn ai hết. Giữa trận địa bom pháo mù trời, người ta vẫn thấy vị tướng bộc trực ấy thản nhiên ngồi trên vỏ thùng đạn ngay nóc hầm, ung dung hút thuốc. Khi các chiến sĩ trẻ lo lắng, ông Tếu táo bảo: "Sống chết có thời, vận, số. Số đã tới thì trốn trong hầm sâu pháo vẫn tìm ra. Tôi mà có làm sao thì ít ra con trai tôi đi thi đại học cũng được cộng điểm". Lời nói đùa thản nhiên giữa lằn ranh sinh tử ấy làm lính tráng bật cười rầm rầm, xua tan đi cái ngột ngạt của chiến trường.

Một ngày nọ, khi đi kiểm tra các đơn vị bám trụ trong lòng núi, nhìn những người lính trẻ măng mặt mũi hốc hác, bám chặt chiến hào nhiều tháng không thấy ánh mặt trời, ông hỏi lính cần gì nhất.

Mấy người lính đùa: "Báo cáo Tư lệnh, ở đây thèm nhất là thấy bóng dáng phụ nữ và nghe hát!"

Ông Đan gật đầu cái rụi: "Được! Mấy chú sẽ có văn công, sẽ gặp đàn bà!"

Những người lính tưởng vị tướng chỉ hứa vui cho họ ấm lòng. Thế nhưng, chỉ 3 ngày sau, giữa tiếng pháo gầm rú ngoài cửa hang Làng Lò, trinh sát cõng theo Đoàn trưởng đoàn văn công cùng nữ ca sĩ Ánh Tuyết và một cây đàn guitar chui vào tận lòng hang. Trong không gian chật hẹp, mù mịt khói thuốc và mùi đạn pháo, tiếng hát ngọt ngào cất lên xoa dịu những tâm hồn chai sạn vì chiến tranh. Những người lính rắn rỏi ôm súng ngồi nghe, mắt rấn rấn nước mắt.

Giọt nước mắt ở Nghĩa trang Trường Sơn

Thiếu tướng Hoàng Đan là người nổi tiếng cứng rắn, bản lĩnh và nóng tính. Con trai ông – doanh nhân Hoàng Nam Tiến – từng chia sẻ rằng, trong suốt cả đời mình, anh chưa từng được cha ôm. Ngày ông nội mất, tướng Hoàng Đan cũng không khóc. Với ông, cái chết nơi chiến trường hay sự mất mát đời người là điều đã được tôi luyện qua mấy mươi năm mưa bom đạn dội.

Một lần, khi nghe bản tin đài phát thanh phát đi phát lại câu: "Vậy là một lần nữa, lịch sử lại chọn đất nước ta để thử thách", tướng Hoàng Đan đứng lặng thinh rồi bất ngờ đấm mạnh tay xuống bàn, gắt lên đầy đau đớn: "Lịch sử là gì mà làm lính tôi khổ thế?"

Đó không phải là sự giận dữ vô cớ, mà là sự dằn dỗi của một vị tướng cầm quân trăn trở trước xương máu của đồng đội. Mỗi mệnh lệnh tấn công tung ra, ông biết sẽ có những người lính – những người con, người chồng, người cha – không bao giờ trở về.

Lần duy nhất người ta thấy vị "hổ tướng" ấy rơi lệ là khi ông đứng trước phần mộ một người lính trẻ của Sư đoàn 304 tại Nghĩa trang Trường Sơn. Đứng giữa hàng ngàn bia mộ trắng xóa, vị tướng dạn dầy sương gió lặng lẽ gục đầu, giọt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo.

Suốt cuộc đời binh nghiệp trôi qua hai cuộc chiến tranh chống Pháp, chống Mỹ và chiến tranh biên giới, Thiếu tướng Hoàng Đan đã chỉ huy hàng ngàn trận đánh. Ông giỏi cầm quân, mưu trí trên bản đồ tác chiến, nhưng điều khiến các thế hệ người lính nhớ mãi về ông chính là sự gan góc nơi lòng hầm và trái tim bao la dành cho những người đồng đội đi qua lửa đạn cùng mình.