LỊCH SỬ SỐNG QUA LỜI NHÂN CHỨNG (1)

Ở xã Thăng Long, huyện Đông Hưng, người ta tìm đến ông Nguyễn Xuân Liêm mỗi khi có buổi giáo dục truyền thống. Ông bảo mình kể để lịch sử sống dậy chứ không phải để ca ngợi chiến tranh. Ông nhập ngũ năm 1965, chuyển sang Tăng thiết giáp tháng 5.1972, rồi trở thành trưởng xe 363 trong mũi tiến công Phước Long năm 1975.

Ông kể chi tiết hơn những gì sách thường bỏ sót. Ở Phước Long, địch bố trí phòng ngự nhiều tầng: pháo 105mm đặt ở điểm cao bắn chéo vào các trục đã gài mìn; cối 81 từ Bà Rá bắn dội xuống các ngõ hẹp, còn tổ săn tăng trên tầng cao dùng B41 chờ bắn vào đỉnh tháp. Bộ binh của ta đi sau 363 nhiều lần bị chặn bởi vật cản chữ chi. Khi một xe hết đạn, một xe kẹt pháo, chỉ còn lại 363 với số đạn ít, ông đã động viên anh em tin vào đồng đội để quyết định “một xe cũng tấn công”. Quyết định ấy cứu cả mũi tiến công, mở thời cơ cho lực lượng tăng cường tràn lên giải phóng hoàn toàn thị xã.

Sau Phước Long, 363 còn tham gia Xuân Lộc tháng 4.1975, đánh chiếm Trạm Bom, sân bay Biên Hòa, rồi tiến vào Sài Gòn sáng 30.4. Ông kể rằng trưởng xe phải giữ kỷ luật ngừng bắn đến giây cuối, bởi hồi kết của chiến tranh là lúc con người phải can đảm nhất trước cám dỗ trả thù.

Khi về nghỉ hưu năm 1987 ở thôn An Liêm, ông lại đem bài học ấy vào đời sống: dựng nhà tình nghĩa cho gia đình liệt sĩ, vận động hỗ trợ y tá thời chiến bị nhiễm chất độc, kể chuyện cho học sinh nghe về lịch sử. Chủ tịch Hội CCB Dương Hồng Hải nhận xét ông là tấm gương sáng. Tôi hiểu rằng lời kể nhân chứng đã làm lịch sử sống dậy trong cộng đồng quê nhà – nơi những con người bình thường từng làm nên điều phi thường rồi lại trở về để giữ yên bình cho Tổ quốc.