Lịch Sử về người anh hùng Trần Hưng Đạo

📜 TRẦN HƯNG ĐẠO — Cuộc đời & Ba lần kháng chiến chống Nguyên Mông

I. THÂN THẾ & CUỘC ĐỜI

Thông tin cơ bản

- Tên thật: Trần Quốc Tuấn

- Năm sinh: 10 tháng Chạp năm 1228 (Mậu Tý), tại Tức Mặc, phủ Thiên Trường (nay là Nam Định/Ninh Bình)

- Năm mất: Ngày 20 tháng 8 năm Canh Thìn (1300), thọ 72 tuổi

- Tước hiệu: Hưng Đạo Vương → Hưng Đạo Đại Vương, Quốc công Tiết chế (Tổng chỉ huy các lực lượng vũ trang)

Gia đình

- Cha: An Sinh Vương Trần Liễu — anh cả của Trần Thái Tông. Cha có mâu thuẫn với triều đình nhưng Trần Quốc Tuấn đã vượt qua thù gia để chọn lợi ích quốc gia

- Ông là cháu ruột của vua Trần Thái Tông, thuộc dòng họ Trần, phò tá 4 đời vua: Thái Tông, Thánh Tông, Nhân Tông và Anh Tông

Tư chất & tác phẩm

- Văn võ song toàn, thông minh hơn người, dung mạo hùng vĩ

- Tác phẩm:

- Hịch tướng sĩ — lời kêu gọi hùng hồn chống giặc

- Binh thư yếu lược — binh pháp tóm tắt

- Vạn Kiếp bí truyền thư — kinh nghiệm quân sự

II. BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGUYÊN — MÔNG

-Lần thứ nhất — 1258

Bối cảnh: Quân Mông Cổ dưới quyền Ngột Lương Hợp Đài tiến vào Đại Việt từ phía Tây Bắc, sau khi đã chinh phục nước Chiêm Thành.

Diễn biến:

- Tháng 9/1257: Trần Thái Tông giao cho Trần Quốc Tuấn tiết chế quân thủy bộ phòng thủ biên giới

- Tháng 12/1257: Quân Mông đánh bại quân triều đình ở Bình Lệ Nguyên, Phù Lỗ; vua Trần tạm rời Thăng Long

- Quân ta dùng chiến thuật "vườn không nhà trống", tránh quyết chiến, chờ địch mệt mỏi thiếu lương → phản công → giặc rút chạy thắng lợi

Vai trò Trần Hưng Đạo lần này chủ yếu là phòng thủ biên giới, chưa trực tiếp chỉ huy trận lớn

- Lần thứ hai — 1285

Bối cảnh: Nhà Nguyên lập kế hoạch lớn, chia 3 đạo quân xâm lược, tổng lực khoảng 50 vạn người, do Thoát Hoan (con trai thứ 9 của Hốt Tất Liệt) làm tổng chỉ huy

Trần Hưng Đạo được phong Quốc công Tiết chế — Tổng tư lệnh toàn quân. Viết Hịch tướng sĩ kêu gọi toàn quốc quyết chiến.

Diễn biến chi tiết:

+Thời gian Sự kiện

Đầu tháng 1/1285 Quân giặc tràn vào Lạng Sơn, tiến xuống Vạn Kiếp

Tháng 2/1285 Trần Hưng Đạo chủ động rút lui, bỏ trống Thăng Long — thực hiện kế hoạch thanh dã / vườn không nhà trống

Tháng 3–4/1285 Quân địch chiếm được kinh thành nhưng không có lương thực, nhân dân chống đối, rơi vào khó khăn

Ngày 1/5/1285 Trận Hàm Tử: Trần Quốc Tuấn & Trần Quang Khải đánh tan đạo quân Toa Đô — Toa Đô bị chém đầu

Tháng 5/1285 Trận Chương Dương, Trường Yên, Vạn Kiếp: Quân ta phản công liên tiếp, giặc thất bại liên miên

Cuối tháng 5/1285 Thoát Hoan bị thương, phải chui vào ống đồng để lén lút chạy qua biên giới

+Kết quả: Toàn thắng. Toa Đô bị giết, Ô Mã Nhi chạy thoát, quân Nguyên tổn thất nặng nề, rút lui hoàn toàn

-Lần thứ ba — 1287–1288 & TRẬN BẠCH ĐẰNG LỊCH SỬ

Bối cảnh: Hốt Tất Liệt không chịu thất bại, tổ chức lực lượng lớn nhất: 500 tàu chiến, trên 10 vạn quân, chia thủy-bộ tiến vào. Tháng 12/1287 quân Nguyên vào đến Vạn Kiếp nhưng gặp sự kháng cự mãnh liệt, lương thực bị cắt đứt

Trước trận chiến: Trần Hưng Đạo tuyên bố: "Năm nay đánh giặc nhàn" — thể hiện sự tự tin tuyệt đối

TRẬN BẠCH ĐẰNG — Ngày 9 tháng 3 năm 1288

Chuẩn bị bí mật:

- Trần Hưng Đạo cho đóng cọc gỗ nhọn dưới lòng sông Bạch Đằng, nơi nước triều lên xuống mạnh — kế sách kế thừa Ngô Quyền nhưng phát triển cao hơn

Diễn biến chi tiết:

1. Đạo quân thủy Nguyên do Ô Mã Nhi, Phàn Tiếp chỉ huy tiến vào sông Bạch Đằng, định liên kết với đạo quân bộ của Thoát Hoan

2. Trần Hưng Đạo sai tàu nhỏ ra khiêu chiến, giả vờ thất bại, rút lui — dụ địch đi sâu vào khu vực cọc

3. Khi nước triều xuống nhanh, cọc gỗ lộ ra, mắc chặt vào đáy tàu giặc → toàn bộ hạm đội bị kẹt, không di chuyển được

4. Quân ta phản công dữ dội từ hai bờ, đốt cháy 400 chiến thuyền Nguyên. Sông Bạch Đằng "đỏ ngầu máu giặc" theo Đại Việt Sử ký Toàn thư

5. Ô Mã Nhi, Phàn Tiếp, Tích Lệ Cơ Ngọc bị bắt sống. Rất ít người thoát được về nước

Ý nghĩa: Đây là một trong những trận thủy chiến vĩ đại nhất lịch sử thế giới, hoàn toàn tiêu diệt lực lượng thủy quân Nguyên, kết thúc cuộc kháng chiến thắng lợi vĩ đại

III. NGHỆ THUẬT QUÂN SỰ CỦA TRẦN HƯNG ĐẠO

Nguyên tắc Giải thích

• "Vườn không nhà trồng " Chủ động rút lui, bảo toàn lực lượng, để địch vào được nhưng không tồn tại được

• Lấy thời gian đổi không gian Tránh quyết chiến khi địch mạnh, kéo dài để địch mệt mỏi, cạn lương

• Tận dụng địa hình, thời tiết Sông nước, triều cường, rừng núi đều thành vũ khí

• Đoàn kết toàn dân Thế trận nhân dân — quân triều đình kết hợp với dân binh, tự vệ địa phương

• Nghi binh, dụ địch Giả yếu để lừa địch vào bẫy, tập trung lực lượng tại thời điểm quyết định

IV. DI SẢN & Ý NGHĨA LỊCH SỬ

- Sau chiến thắng 1288, Trần Nhân Tông gia phong ông là Hưng Đạo Đại Vương — vị thế cao nhất ngoài hoàng tộc

- Ông mất năm 1300 tại Vạn Kiếp. Di chúc của ông: "Khoan thư sức dân, làm kế sâu rễ bền gốc" — coi sức dân là gốc nước

- Trở thành Thánh Trần, được nhân dân tôn kính và thờ phụng ở nhiều đền miếu trên cả nước

- Ba lần đánh bại đế quốc Mông-Nguyên — cường quốc hùng mạnh nhất thế giới thời đó — được xem là một trong những kỳ tích lịch sử thế giới

Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng nhận định: "Trần Hưng Đạo là nhà chính trị-quân sự đại tài, thống suất toàn quân dân ba lần đánh thắng giặc Nguyên - Mông