LIỆT SĨ, ANH HÙNG ĐỒNG VĂN ĐE - Người phi công quả cảm trên bầu trời miền Bắc

Đồng Văn Đe sinh năm 1940 tại xã Tân Hào, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Cha ông là Trung tướng Đồng Văn Cống, một cán bộ quân đội có nhiều đóng góp trong hai cuộc kháng chiến. Tháng 2-1959, Đồng Văn Đe nhập ngũ và sau đó được đào tạo để trở thành phi công chiến đấu.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, ông công tác tại Trung đoàn Không quân 921, Sư đoàn 371, giữ cương vị Trung đội trưởng bay, Đại đội 1. Với tinh thần ham học hỏi, khả năng xử trí linh hoạt và lòng dũng cảm, Đồng Văn Đe đã tham gia nhiều trận không chiến trên bầu trời miền Bắc.

Một trong những trận đánh tiêu biểu diễn ra ngày 17-8-1966 tại vùng trời Đa Phúc, Vĩnh Phúc. Khi đó, biên đội hai chiếc MiG-21 do Đồng Văn Đe chỉ huy phải đối đầu với 8 máy bay F-105 của Mỹ. Trong điều kiện bất lợi, ông vẫn bình tĩnh chỉ huy biên đội vận dụng linh hoạt cách đánh, phá vỡ đội hình đối phương và đưa máy bay trở về an toàn.

Đặc biệt, chiều 14-12-1966, trong một trận đánh tại khu vực Suối Rút, Hòa Bình, biên đội bốn chiếc MiG-21 của ta chạm trán đội hình khoảng 20 máy bay F-105. Đồng Văn Đe đã cùng đồng đội lựa chọn thời cơ thích hợp để công kích. Trận đánh diễn ra chỉ khoảng 2 phút 30 giây; theo tư liệu của Trung đoàn 921, biên đội đã bắn rơi 3 máy bay F-105, trong đó Đồng Văn Đe trực tiếp bắn rơi 2 chiếc.

Ngày 6-1-1967, Đồng Văn Đe tiếp tục tham gia một trận không chiến tại vùng trời Tam Đảo, Vĩnh Phúc. Trong trận đánh với 8 máy bay F-4, ông cùng đồng đội kiên cường chiến đấu. Đây cũng là trận chiến cuối cùng của ông. Đồng Văn Đe đã anh dũng hy sinh năm 1967, khi tuổi đời còn rất trẻ.

Năm 2024, Nhà nước đã truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Đồng Văn Đe. Lễ truy tặng được Trung đoàn Không quân 921 tổ chức ngày 4-11-2024, ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc của ông trong chiến đấu.

Câu chuyện về Đồng Văn Đe không chỉ là câu chuyện về một người phi công giỏi, mà còn là câu chuyện về lòng dũng cảm, bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc. Từ một người con của miền Nam, ông đã chiến đấu trên bầu trời miền Bắc và để lại dấu ấn trong lịch sử của Đoàn Không quân Sao Đỏ.