Liệt sĩ, Anh hùng Hoàng Tam Hùng – Tám phút trên bầu trời lịch sử

Có những người lính bước vào chiến tranh khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ rời mái trường, tạm biệt gia đình, mang theo ước mơ của tuổi thanh xuân để khoác lên mình màu áo lính. Với Hoàng Tam Hùng, con đường ấy đưa ông đến bầu trời, trở thành một phi công chiến đấu của Không quân nhân dân Việt Nam và để rồi chỉ trong một trận xuất kích, ông ghi dấu một chiến công đặc biệt trước khi mãi mãi nằm lại.

Hoàng Tam Hùng sinh ngày 25 tháng 1 năm 1948 tại Hà Nội, là con cả trong gia đình có tám người con của đồng chí Hoàng Anh, nguyên Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ. Năm 1965, khi đang là học sinh lớp 10, chàng trai trẻ Hoàng Tam Hùng đăng ký tuyển chọn phi công. Tháng 7 năm 1966, ông lên đường sang Liên Xô học lái máy bay quân sự. Sau ba năm học tập, năm 1969, ông trở về nước và được biên chế vào lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam.

Từ một học sinh Hà Nội, Hoàng Tam Hùng trở thành người lính trên những chiếc máy bay tiêm kích. Ban đầu ông được đào tạo và chiến đấu trên MiG-17, sau đó được chuyển loại sang MiG-21. Các đồng đội và những người trực tiếp huấn luyện đánh giá ông là một phi công có năng khiếu, tiếp thu nhanh và có bản lĩnh tốt. Chính vì vậy, ông được đưa vào đội hình trực ban chiến đấu của Trung đoàn Không quân tiêm kích 927, Sư đoàn 371.

Những ngày cuối năm 1972, miền Bắc bước vào một trong những thời điểm khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh phá hoại bằng đường không. Hà Nội và nhiều địa phương phải đối mặt với những đợt tập kích lớn. Trên mặt đất, quân dân ta chiến đấu bảo vệ thành phố; trên bầu trời, những phi công trẻ ngày đêm chờ lệnh xuất kích.

Và rồi ngày 28 tháng 12 năm 1972 đến.

Đó là lần đầu tiên Hoàng Tam Hùng xuất kích chiến đấu trên chiếc MiG-21. Trận không chiến chỉ diễn ra trong khoảng tám phút, nhưng tám phút ấy đã trở thành một phần đặc biệt trong lịch sử của Không quân nhân dân Việt Nam.

Khi biên đội của ông tiếp cận mục tiêu, phía trước là những máy bay Mỹ được tổ chức thành đội hình bảo vệ chặt chẽ. Trong tình thế đầy thử thách, Hoàng Tam Hùng vẫn bình tĩnh lựa chọn mục tiêu và thực hiện công kích.

Quả tên lửa đầu tiên được phóng đi.

Một chiếc máy bay Mỹ trúng đạn và bị hạ.

Nhưng trận chiến chưa kết thúc.

Hoàng Tam Hùng tiếp tục cơ động, tiếp cận một mục tiêu khác và phóng quả tên lửa thứ hai. Chiếc máy bay thứ hai cũng bị bắn rơi. Theo các tư liệu của Quân đội nhân dân Việt Nam, trong trận đánh đầu tiên trên MiG-21, người phi công trẻ đã bắn rơi hai máy bay Mỹ.

Chiến công ấy càng trở nên đặc biệt bởi Hoàng Tam Hùng mới chỉ chuyển loại sang MiG-21 trong thời gian ngắn và đây là lần đầu ông xuất kích chiến đấu trên loại máy bay này.

Nhưng sau hai chiến công, trận không chiến vẫn tiếp tục.

Hoàng Tam Hùng tiếp tục đối mặt với những máy bay đối phương. Trong quá trình chiến đấu, máy bay của ông bị tấn công. Ông đã chiến đấu đến những phút cuối cùng và hy sinh tại khu vực Tự Nhiên, huyện Thường Tín, Hà Tây cũ, nay thuộc Hà Nội. Khi ấy ông mới 24 tuổi.

Điều khiến câu chuyện về Hoàng Tam Hùng càng lay động lòng người là ông đã hy sinh khi chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” chỉ còn ít ngày nữa sẽ kết thúc.

Ngày chiến thắng, những người đồng đội của ông đã trở về.

Nhưng Hoàng Tam Hùng không còn có mặt trong ngày đất nước đón tin thắng lợi.

Ông đã gửi lại tuổi 24 trên bầu trời quê hương.

Sau chiến tranh, đồng đội và gia đình vẫn nhắc về người phi công trẻ với sự trân trọng đặc biệt. Những người từng huấn luyện ông nhớ đến một phi công có năng khiếu, bình tĩnh và bản lĩnh. Người thân nhớ đến một người con cả hiền lành, tài hoa, từng rời mái trường để chọn con đường chiến đấu bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Đằng sau người phi công ấy cũng là một câu chuyện về gia đình.

Cha ông, đồng chí Hoàng Anh, khi ấy là một cán bộ lãnh đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước. Nhưng trước lựa chọn của người con trai, gia đình vẫn để ông đi theo con đường mà mình mong muốn: trở thành phi công chiến đấu. Đó là sự lựa chọn của một người thanh niên trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh – một lựa chọn mà ông hiểu rõ sẽ có thể phải đối mặt với những hiểm nguy không thể đoán trước.

Nhiều năm sau, tên tuổi Hoàng Tam Hùng được nhắc lại trong những câu chuyện về các phi công đã chiến đấu trong 12 ngày đêm cuối năm 1972.

Ngày 25 tháng 4 năm 2013, ông được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Bầu trời Hà Nội hôm nay đã bình yên. Những chiếc máy bay không còn phải cất cánh trong tiếng còi báo động. Những con đường mà người dân năm xưa từng sơ tán nay đã trở thành phố phường đông đúc. Chiến tranh chỉ còn lại trong những trang sách, những di tích và ký ức của các thế hệ đi trước.

Nhưng câu chuyện về Hoàng Tam Hùng vẫn còn đó.

Đó là câu chuyện về một chàng trai Hà Nội rời mái trường khi tuổi đời còn rất trẻ.

Là câu chuyện về một người lính đã chọn bầu trời làm nơi cống hiến.

Là câu chuyện về tám phút chiến đấu đặc biệt giữa những ngày tháng khốc liệt của năm 1972.

Và trên hết, đó là câu chuyện về một thế hệ thanh niên đã gửi lại tuổi xuân cho đất nước.

Hoàng Tam Hùng chỉ có một lần xuất kích chiến đấu trên MiG-21, nhưng trong lần xuất kích ấy, ông đã lập chiến công bắn rơi hai máy bay đối phương rồi anh dũng hy sinh.

Một chuyến bay ngắn ngủi.

Một tuổi đời còn rất trẻ.

Nhưng một dấu ấn không ngắn trong lịch sử.

Tên tuổi Liệt sĩ, Anh hùng Hoàng Tam Hùng vì thế vẫn được nhắc nhớ như một trong những người phi công đã góp phần viết nên câu chuyện hào hùng của “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” năm 1972.