Liệt sĩ, anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Đào Phúc Lộc

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

ĐÀO PHÚC LỘC (HOÀNG MINH ĐẠO) – NGƯỜI ANH HÙNG VÀ HÀNH TRÌNH TÌM CHA CỦA CON GÁI.

Có những cuộc chia ly không bắt đầu bằng một lời từ biệt, không có tiếng khóc tiễn đưa, không có cái ôm thật chặt, cũng chẳng có những lời hứa hẹn ngày gặp lại. Chỉ có một người lặng lẽ lên đường, để lại phía sau những người thân yêu vẫn tin rằng rồi một ngày mai, cánh cửa sẽ mở ra và người ấy sẽ trở về đoàn tụ. Nhưng chiến tranh đôi khi không trả lại cho con người những cuộc đoàn tụ như thế.

Với Đào Thị Minh Vân, cha là một người như vậy. Người ta vẫn thường nói: “đi xa để trở về”, nhưng với Đào Thị Minh Vân, chuyến đi của cha bà lại là một cuộc chia xa mãi mãi. Ông đã lên đường làm nhiệm vụ, mang theo lý tưởng và trách nhiệm với đất ước, để rồi không thể trở về với gia đình như những gì mà người thân hằng mong đợi.

Cha bà là Đào Phúc Lộc, mang bí danh là Hoàng Minh Đạo, là một trong những người đặt nền móng cho ngành tình báo quân sự Việt Nam. Cuộc đời ông gắn liền với những nhiệm vụ bí mật, những chặng đường hoạt động cách mạng và những năm tháng xa gia đình. Ông đã hy sinh trong kháng chiến, nhưng phải mất nhiều năm sau, con gái ông tìm được nơi cha mình.

Câu chuyện về hai cha con ấy bắt đầu từ những năm tháng đất nước còn chìm trong khói lửa, khi tình yêu thương đôi khi chỉ có thể vượt qua khoảng cách bằng một lá thư.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Đào Phúc Lộc (1923- 1969), ông sinh tại xã Vạn Xuân, huyện Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh (nay là phường Móng Cái 1, Thành phố Quảng Ninh). Liệt sĩ Đào Phúc Lộc tham gia Cách mạng từ năm 1936 khi ông mới 13 tuổi và hoạt động phong trào thanh niên học sinh yêu nước. Năm 1939 ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương khi mới 16 tuổi.

Con đường ông lựa chọn không hề dễ dàng. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, ông được giao phụ trách công tác cục tình báo thuộc Bộ Tổng Tham mưu. Sau đó, ông vào Nam, tham gia xây dựng lực lượng quân báo, tình báo tại chiến trường. Trong những năm tháng ấy, ông hoạt động dưới bí danh là Hoàng Minh Đạo.

Công việc của ông đòi hỏi sự kín đáo và thận trọng. Những nhiệm vụ phải giữ bí mật, những chuyến đi không thể nói rõ ngày về, những thông tin không thể chia sẻ ngay cả với người thân đã trở thành một phần cuộc sống của ông. Dù ở nơi đâu, ông vẫn có một gia đình để nhớ về.

Người vợ của ông là Hoàng Minh Phụng, một cán bộ cách mạng cũng hoạt động trong lĩnh vực tình báo. Hai người có con gái đầu lòng là Đào Thị Minh Vân, sinh năm 1946. Thế nhưng, cuộc sống gia đình chưa kịp trọn vẹn thì biến cố đã ập đến.

Năm 1948, khi Minh Vân vẫn còn rất nhỏ, mẹ bà qua đời vì bạo bệnh tại chiến khu Việt Bắc (lúc đó bà mới 14 tháng tuổi). Sau mất mát ấy, bà được gửi cho những người tin cậy chăm sóc. Thời điểm đó, tháng 10/1948, Cục tình báo cử đồng chí Đào Phúc Lộc làm đặc phái viên của Cục trong đoàn của Bộ Tổng chỉ huy, kiểm tra tình hình và báo cáo mô hình tổ chức, nhiệm vụ của ngành Tình báo theo chỉ thị của Quân ủy, Tổng tư lệnh từ liên khu 5 vào Nam Bộ.Kiện  toàn và thống nhất lại các tổ chức tình báo, giúp cục Tình báo có điều kiện chỉ đạo kháng chiến toàn quốc. Từ đây, cha con họ sống cách xa nhau giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Ông không thể thường xuyên về thăm con. Những năm tháng tuổi thơ của Minh Vân trôi qua mà thiếu vắng sự chăm sóc trực tiếp của cha mẹ ruột. Điều còn lại giữa hai cha con chỉ là những kỉ niệm ít ỏi và những lá thư được gửi đi từ phương xa. Trong một lá thư ông viết ngày 5 tháng 7 năm 1969, Đào Phúc Lộc nhắc lại kỷ niệm khi Minh Vân còn nhỏ. Ông nhớ cô con gái từng quấn quýt đòi cha bế, đòi cha đút ăn và khóc khi cha đi công tác. Những kí ức bình dị ấy cho thấy đằng sau hình ảnh một người chiến sĩ kiên cường, luôn hoàn thành nhiệm vụ cách mạng,vẫn là một người cha mnag trong mình tình yêu thương sâu nặng dành cho con gái. Giữa những năm tháng chiến tranh và những nhiệm vụ không thể sẻ chia cùng gia đình, tình cảm ấy vẫn hiện diện qua từng dòng thư. Bức thư vì thế không chỉ là một tư liệu quý về cuộc đời Đào Phúc Lộc, mà còn là minh chứng xúc động cho tình phụ tử trong những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa.

Đêm ngày 24/12/1969, khi trên đường từ Vàm Trảng thuộc phân khu 1 (vùng Củ Chi) về Trung ương Cục để báo cáo tình hình, đồng chí Đào Phúc Lộc cùng 17 đồng đội đã sa vào ổ phục kích của địch trên sông Vàm Cỏ Đông, đồng chí đã anh dũng hi sinh khi vừa tròn 46 tuổi. Từ đêm ấy, người chiến sĩ từng đi qua nhiều năm tháng hoạt động bí mật đã nằm giữa lại chiến trường. Ông không thể trở về với gia đình, không thể viết thêm những lá thư hỏi thăm các con, cũng không thể kể cho con gái nghe những câu chuyện mà đứa con mình chưa từng được biết.

Cuộc sống vẫn tiếp tục, Minh Vân trưởng thành, mang theo những câu hỏi về người cha vắng mặt. Bà không có những thông tin để hiểu hết về cuộc đời của ông. Những năm tháng hoạt động bí mật khiến cho việc tìm kiếm trở nên khó khăn, những người biết ông cũng chỉ biết một chút kí ức khác nhau.

 Mãi cho đến năm 1973, khi đó bà 27 tuổi bà được mời lên số 8 Chu Văn An để nghe thông báo cha mình đã hi sinh, được dặn “ra cổng không được khóc”, và đến lúc đó chính thức bà mới biết là cha mình làm nghề gì.Với Minh Vân, tin cha hy sinh không khép lại câu chuyện mà nó mở ra một hành trình đi tìm cha.

Chưa một lần được thực sự biết mặt cha, song có thể nói hình bóng người cha luôn trong tim bà. Ngay từ những năm sau giải phóng, ý muốn tìm hiểu về cha đã thôi thúc bà. Tháng 6/1975, bà cùng cô con gái lớn bỏ ngôi nhà ngoài Hà Nội, lên tàu Thống Nhất vào Nam. Bà khát khao một lần gặp mặt ông để cho con gái lớn của bà biết ông ngoại. Vào Nam với chỉ 60 đồng trong túi bà trụ lại bằng nghề dạy học với hi vọng trong tương lai có thể tìm được cha. Cứ thế, cuộc tìm kiếm của bà diễn ra trong 30 năm. Bà lần lượt gặp hơn 400 đồng đội, bạn bè cũ cha. Đó là những người từng công tác trong nhiều lĩnh vực mà ông trải qua: quân báo, tình báo, địch tình, binh vận và biệt động.

Trong cuộc hành trình đó, bà đặt cho mình hai nhiệm vụ: Nhiệm vụ thứ nhất là tìm hiểu về cuộc đời cha, về những năm tháng hoạt động của cha và sự hy sinh của ông. Nhiệm vụ thứ hai là tìm bằng được nơi an nghỉ để đưa hài cốt của ông về an táng. Sau nhiều năm tìm kiếm, ngày 4/4/1998,  bà mới tìm được nơi người cha của bà yên nghỉ. Nhờ 2 chiếc răng bọc bạc ở hàm dưới, những đồng chí đồng đội của cha bà đi cùng bà trong chuyến kiếm tìm đã nhận ra nay dưới mộ là Hoàng Minh Đạo – người anh lớn, người thầy, người đồng đội mà họ đã hằng kính trọng, yêu quý.

Cuộc tìm kiếm đã có hồi kết những gì bà tìm thấy đã vượt xa việc xác định nơi cha mình yên nghỉ. Đó là sự thật về người cha, là ký ức được nối lại và là cơ hội tên tuổi của ông được trở về đúng vị trí trong lịch sử.

Năm 1998, Đào Phúc Lộc được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 1999, ông được tặng Huân chương Hồ Chí Minh. Những ghi nhận ấy đã khẳng định và ghi nhận sự đóng góp của ông đối với đất nước. Những câu chuyện về ông không chỉ nằm trong những danh hiệu hay tiểu sử. Nó còn nằm trong hành trình dài của Đào Thị Minh Vân, người đã đi qua hàng trăm cuộc gặp gỡ để tìm hiểu về cha. Và nó nằm trong sự thật rằng một người có thể hy sinh khi đang làm nhiệm vụ, nhưng tình cảm gia đình vẫn tiếp tục sống trong kí ức của những người ở lại.

Câu chuyện về Đào Phúc Lộc không chỉ là câu chuyện về một người anh hùng đã cống hiến cả cuộc đời cho Tổ quốc, mà còn là câu chuyện xúc động về tình cha con vượt qua những năm tháng chiến tranh. Hành trình bền bỉ tìm cha của Đào Thị Minh Vân đã góp phần nối lại những kí ức tưởng chừng đã mất, đưa cuộc đời sự hy sinh của ông đến gần hơn với thế hệ trẻ hôm nay.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những hy sinh thầm lặng của các thế hệ đi trước sẽ mãi là một phần không thể phai mờ trong lịch sử dân tộc. Khép lại câu chuyện, điều còn đọng lại không chỉ là niềm biết ơn đối với người anh hùng Đào Phúc Lộc, mà còn là lời nhắc nhở mỗi chúng ta phải biết trân trọng hòa bình, giữ gìn ký ức lịch sử và nối tiếp những giá trị tốt đẹp mà cha ông ta để lại.

 Tài liệu tham khảo:

1.    Gặp người con của người chỉ huy đầu tiên quân đội Giáo dục thời đại 28/7/2017: https://giaoducthoidai.vn/gap-con-gai-nguoi-chi-huy-dau-tien-cua-nganh-tinh-bao-quan-doi-post273944.html

2.    Anh hùng LLVTND Đào Phúc Lộc – Người con ưu tú của Quảng Ninh 23/10/2026: https://phapluatplus.baophapluat.vn/anh-hung-llvtnd-dao-phuc-loc-nguoi-con-uu-tu-cua-quang-ninh-6e2c8637.html

3.    Tự truyện của con gái Đào Phúc Lộc 23/12/2014:

https://vnexpress.net/tu-truyen-cua-con-gai-anh-hung-dao-phuc-loc-3124615.html

Tác giả: Bùi Thị Diệu Thảo