Liệt sĩ, Anh hùng Vũ Xuân Thiều – Chuyến bay bất tử giữa bầu trời Điện Biên Phủ trên không

Đêm cuối tháng 12 năm 1972, miền Bắc đang trải qua những ngày tháng khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh phá hoại bằng đường không. Hà Nội, Hải Phòng và nhiều địa phương liên tục rung chuyển dưới những đợt tập kích. Trong cuộc chiến ấy, giữa bầu trời đêm, những người phi công Việt Nam vẫn âm thầm cất cánh, mang theo niềm tin và quyết tâm bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Trong số những người lính ấy có Vũ Xuân Thiều, một phi công trẻ của Không quân nhân dân Việt Nam.

Ông sinh năm 1945 tại Hà Nội. Lớn lên trong những năm đất nước chiến tranh, Vũ Xuân Thiều sớm lựa chọn con đường binh nghiệp và trở thành phi công. Với ông, bầu trời không chỉ là nơi thực hiện nhiệm vụ, mà còn là nơi thử thách bản lĩnh của người lính trước những thời khắc quyết định.

Năm 1972, khi cuộc chiến tranh bước vào giai đoạn căng thẳng, Vũ Xuân Thiều đã là một phi công MiG-21 có kinh nghiệm chiến đấu. Những ngày tháng ấy, các phi công Việt Nam phải đối mặt với một đối thủ có ưu thế lớn về lực lượng và phương tiện. Nhưng bằng sự dũng cảm, mưu trí và tinh thần quyết tâm, họ vẫn tìm cách bảo vệ bầu trời miền Bắc.

Cuối tháng 12 năm ấy, cuộc tập kích đường không chiến lược của Mỹ bước vào những ngày ác liệt. Chiến dịch kéo dài 12 ngày đêm sau này được lịch sử gọi là “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”. Trong chiến dịch, quân và dân miền Bắc đã chiến đấu quyết liệt, bắn rơi nhiều máy bay Mỹ, trong đó có những máy bay B-52.

Đêm 28 tháng 12 năm 1972, Vũ Xuân Thiều nhận lệnh xuất kích từ sân bay Cẩm Thủy.

Chiếc MiG-21 cất cánh vào màn đêm, được sở chỉ huy dẫn đường tiếp cận đội hình máy bay B-52. Đó là một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Phi công phải tiếp cận mục tiêu trong điều kiện chiến đấu căng thẳng, đồng thời đối mặt với hệ thống bảo vệ của đối phương.

Khoảng 21 giờ 41 phút, Vũ Xuân Thiều xuất kích. Khi đến vùng trời Sơn La, ông phát hiện mục tiêu. Theo tư liệu của Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, dù ở cự ly gần, ông vẫn xin phép công kích với quyết tâm tiêu diệt B-52.

Khoảnh khắc ấy là một trong những khoảnh khắc đặc biệt của lịch sử Không quân nhân dân Việt Nam.

Vũ Xuân Thiều công kích và chiếc B-52 bốc cháy. Nhưng chiếc MiG-21 của ông cũng không thể trở về.

Đêm hôm ấy, người phi công trẻ đã hy sinh giữa bầu trời Sơn La.

Theo các tư liệu lịch sử, chiếc B-52 bị bắn cháy và rơi, còn máy bay MiG-21 của Vũ Xuân Thiều cũng rơi gần đó. Đơn vị và nhân dân địa phương đã tổ chức an táng ông tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Sơn La.

Trước đó, trong những ngày chiến đấu, Vũ Xuân Thiều từng thể hiện quyết tâm rất cao trong việc tiêu diệt B-52. Một tư liệu của Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi lại lời ông báo cáo với cấp trên: nếu bắn mà B-52 không rơi tại chỗ, ông xin được lao thẳng vào mục tiêu.

Và trong đêm 28 tháng 12, người phi công ấy đã không trở về.

Sự hy sinh của Vũ Xuân Thiều trở thành một biểu tượng của lòng quả cảm trong Chiến dịch Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không. Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; tên tuổi ông được nhắc cùng những phi công đã lập chiến công trong 12 ngày đêm lịch sử cuối năm 1972.

Nhưng nếu chỉ nhìn Vũ Xuân Thiều qua một trận đánh, có lẽ vẫn chưa đủ để hiểu về người lính ấy.

Bởi phía sau chiếc máy bay và những phút giây trên bầu trời là một con người bằng xương bằng thịt, có tuổi trẻ, có gia đình, có những người thân luôn mong chờ ngày trở về.

Trong một bức thư gửi bố mẹ ngày 21 tháng 12 năm 1972, Vũ Xuân Thiều viết về những ngày Hà Nội chìm trong bom đạn và tâm trạng của một người lính khi chứng kiến quê hương bị đánh phá. Những dòng thư ấy cho thấy phía sau người phi công dũng cảm vẫn là một người con luôn đau đáu trước vận mệnh của đất nước và gia đình.

Chỉ một tuần sau bức thư ấy, ông đã thực hiện chuyến bay cuối cùng.

Đất nước rồi đi qua chiến tranh.

Bầu trời Hà Nội trở lại bình yên. Những chiếc máy bay chiến đấu không còn phải cất cánh trong những đêm báo động. Những sân bay từng là nơi xuất phát của các phi công năm xưa trở thành những địa danh lưu giữ ký ức về một thời không thể nào quên.

Và ở đâu đó trên vùng đất Sơn La, câu chuyện về một người phi công trẻ vẫn được kể lại.

Đó là câu chuyện về một chàng trai đã dành tuổi xuân cho bầu trời.

Về một người lính đã cất cánh khi Tổ quốc cần.

Về một chuyến bay không có ngày trở về nhưng đã trở thành một phần của lịch sử.

Năm 2026, Nhà xuất bản Kim Đồng xuất bản cuốn “Anh hùng Vũ Xuân Thiều và chuyến bay bất tử”, tiếp tục giới thiệu câu chuyện về người phi công gắn với chiến công bắn rơi B-52 trong Chiến dịch Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không năm 1972.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những người từng sống trong những ngày tháng ấy giờ đã nhiều tuổi. Những trận đánh năm xưa đã trở thành lịch sử. Nhưng hình ảnh người phi công trẻ Vũ Xuân Thiều vẫn còn đó – như một biểu tượng của thế hệ thanh niên Việt Nam đã gửi lại tuổi xuân cho đất nước trong những năm tháng khốc liệt nhất.

Có những chuyến bay kết thúc khi máy bay hạ cánh. Nhưng cũng có những chuyến bay vượt qua giới hạn của một đời người để trở thành ký ức của cả dân tộc.

Chuyến bay đêm 28 tháng 12 năm 1972 của Liệt sĩ, Anh hùng Vũ Xuân Thiều là một chuyến bay như thế – chuyến bay bất tử giữa một thời hoa lửa.