Liệt sĩ - Bác sĩ Đặng Thùy Trâm: Trái tim thắp lửa và cuốn nhật ký bất tử
Tác giả:Tạ Thị Phương Linh
Trong những trang sử hào hùng và bi tráng của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, hình ảnh những người chiến sĩ áo trắng xông pha nơi tuyến đầu chiến lửa luôn để lại niềm xúc động và kính trọng sâu sắc. Nhắc đến những biểu tượng cao đẹp ấy, không thể không nhắc đến liệt sĩ - bác sĩ Đặng Thùy Trâm – người nữ bác sĩ chiến trường đã hiến dâng cả tuổi thanh xuân và hơi thở cuối cùng cho Tổ quốc, để lại cho hậu thế một di sản tinh thần vô giá qua những trang nhật ký đẫm tình yêu thương và lý tưởng cách mạng sáng ngời.
I. Người nữ bác sĩ dấn thân vào chảo lửa chiến trường
Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942 tại thủ đô Hà Nội trong một gia đình trí thức có truyền thống yêu nước (cha là ngoại khoa bác sĩ Đặng Ngọc Tô, mẹ là nhà giáo Đặng Thị Xuyến). Vốn trưởng thành trong môi trường giáo dục nền nếp, sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Y khoa Hà Nội vào năm 1966, thay vì chọn cho mình một cuộc sống êm đềm, an toàn nơi đô thị hoặc các bệnh viện lớn ở miền Bắc, cô gái trẻ Đặng Thùy Trâm đã viết đơn tình nguyện xin vào Nam chiến đấu.
Vào đến chiến trường Quảng Ngãi khốc liệt nhất vào những năm 1966 - 1970, bác sĩ Đặng Thùy Trâm được phân công làm phụ trách bệnh xá huyện Đức Phổ. Tại đây, trong hoàn cảnh thiếu thốn trăm bề, giữa bom đạn chằng chịt, dịch bệnh hoành hành và những cuộc càn quét đẫm máu của quân địch, chị đã cùng đồng đội ngày đêm tận tụy cứu chữa cho thương bệnh binh, đồng bào và cả những người lính bên kia chiến tuyến nếu họ bị thương. Bệnh xá của chị không chỉ là nơi cứu người mà còn là mái nhà ấm áp tình đồng chí, nghĩa đồng bào giữa lòng chiến tranh tàn khốc.
II. Cuốn nhật ký "Có những ngày đen tối như thế" và sức sống mãnh liệt
Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trong một chuyến công tác và chống càn tại vùng núi Đức Phổ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời hãy còn rất trẻ (28 tuổi).
Sau khi chị hy sinh, một sĩ quan tình báo quân đội Mỹ tên là Fred Whitehurst đã thu giữ cuốn sổ tay nhật ký của chị trên chiến trường. Nhận ra giá trị tinh thần đặc biệt và sự nhân văn cao cả trong từng trang viết, Fred Whitehurst đã quyết định giữ gìn cẩn thận thay vì tiêu hủy nó, và sau nhiều thập kỷ, ông đã tìm cách trao trả lại cho gia đình bác sĩ Đặng Thùy Trâm ở Hà Nội.
Năm 2005, cuốn nhật ký được chính thức xuất bản với tựa đề "Nhật ký Đặng Thùy Trâm" và nhanh chóng tạo nên một cơn địa chấn trong lòng độc giả trong và ngoài nước:
Lý tưởng sống cao đẹp: Nhật ký là bức chân dung tự họa chân thực và sống động về một thế hệ thanh niên Việt Nam sẵn sàng hiến dâng tuổi thanh xuân, tình yêu và sinh mạng cho độc lập, tự do của dân tộc.
Tình yêu thương con người sâu sắc: Đan xen giữa khói lửa chiến tranh, tiếng bom gầm đạn réo là những dòng tâm sự dịu dàng, đầy tình người của một nữ bác sĩ đối với thương binh, đồng bào và cả sự day dứt, trắc ẩn trước những sinh mạng mất đi.
Sức lan tỏa toàn cầu: Cuốn sách đã được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới, trở thành hiện tượng văn học và là biểu tượng của tinh thần nhân văn, khát vọng hòa bình.
III. Tượng đài vĩnh cửu trong lòng các thế hệ
Cuộc đời của bác sĩ Đặng Thùy Trâm khép lại khi tuổi thanh xuân đang rực rỡ nhất, nhưng những di sản mà chị để lại thì trường tồn cùng thời gian. Chị không chỉ là một người thầy thuốc tận tụy, một người chiến sĩ kiên trung mà còn là ngọn đuốc thắp lửa truyền cảm hứng cho hàng triệu thế hệ trẻ Việt Nam.
Tên của chị đã được đặt cho nhiều bệnh viện, con đường, trường học trên khắp cả nước (như Bệnh viện Mắt - Da liễu tỉnh Quảng Ngãi, đường Đặng Thùy Trâm tại Hà Nội, TP.HCM...). Mỗi khi nhắc đến chị, người ta không chỉ nhớ đến một mất mát lớn lao của chiến tranh mà còn cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, lòng dũng cảm và tình yêu thương con người vô bờ bến.
