Liệt sĩ, bác sĩ – nhà văn Nguyễn Văn Thạc - nhật ký nổi tiếng “Mãi mãi tuổi 20”.
Nguyễn Văn Thạc sinh năm 1952 tại Hà Nội. Anh là một học sinh xuất sắc, từng đỗ đầu kỳ thi vào Đại học Tổng hợp Hà Nội. Nhưng khi đất nước bước vào giai đoạn chiến tranh ác liệt, anh đã gác lại bút nghiên, tình nguyện lên đường nhập ngũ. Trong hành trang của người lính trẻ ấy có một cuốn sổ nhỏ – nơi anh ghi lại những suy nghĩ, trăn trở, ước mơ của tuổi 20, những ngày hành quân gian khổ, lúc nhớ nhà, nhớ trường lớp, và cả khát vọng hòa bình tha thiết. Nguyễn Văn Thạc hy sinh khi mới 20 tuổi, mang theo bao ước mơ còn dang dở. Nhật ký của anh được tìm thấy và gìn giữ như một báu vật của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam.
Chàng sinh viên tài hoa xếp bút nghiên
Nguyễn Văn Thạc sinh năm 1952, lớn lên tại làng Bưởi, Hà Nội. Anh vốn là một học sinh xuất sắc, từng đạt giải Nhất cuộc thi học sinh giỏi Văn toàn miền Bắc năm học 1969-1970. Tương lai của chàng thanh niên ấy vô cùng rộng mở khi anh bước chân vào khoa Toán - Cơ, Đại học Tổng hợp Hà Nội.
Thế nhưng, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, tiếng gọi của non sông đã thôi thúc chàng sinh viên trẻ. Ngày 6/9/1971, cùng với hàng ngàn sinh viên Hà Nội, Nguyễn Văn Thạc gác lại giấc mơ giảng đường, tạm biệt gia đình và người bạn gái tên Như Anh để khoác lên mình chiếc áo lính. Trong hành trang người lính ấy, ngoài khẩu súng, còn có một cuốn sổ tay nhỏ mang tên “Chuyện đời” – nơi anh ghi lại những nhịp đập thổn thức của một trái tim yêu nước, yêu đời thiết tha.
Cuốn nhật ký và tâm hồn lãng mạn giữa chiến hào
Trên những chặng đường hành quân gian khổ tiến vào chiến trường B, Nguyễn Văn Thạc đã viết nên những trang nhật ký chan chứa chất thơ. Đối diện với bom đạn, cái chết rình rập, tâm hồn chàng lính trẻ vẫn bay bổng, lãng mạn và trong trẻo đến lạ kỳ.
Anh viết về những đêm hành quân trăng sáng, về những trận mưa rừng xối xả, về nỗi nhớ Hà Nội cồn cào và về một ngày mai hòa bình. Cuốn nhật ký không chỉ là ghi chép cá nhân, mà đã trở thành tiếng lòng của cả một thế hệ sẵn sàng hy sinh: "Kẻ thù buộc ta cầm cây súng / Ta đánh để gìn giữ quê hương".
"Nếu như tôi không trở lại – Ai sẽ thay tôi viết tiếp những dòng sau này? Tôi chỉ ao ước rằng, ngày mai, những trang giấy còn lại đằng sau sẽ toàn là những dòng vui vẻ và đông đúc. Đừng để trống, đồng chí của tôi ơi!" – Trích nhật ký Nguyễn Văn Thạc.
Đóa "hoa lửa" giữa Mùa hè đỏ lửa năm 1972
Năm 1972, chiến trường Quảng Trị trở thành một "chảo lửa" thực sự. Chiến dịch bảo vệ Thành cổ Quảng Trị trong 81 ngày đêm được lịch sử ghi nhận là một trong những trận chiến khốc liệt, bi tráng nhất với lượng bom đạn trút xuống tương đương sức công phá của 7 quả bom nguyên tử.
Nguyễn Văn Thạc và đồng đội thuộc Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 101, Sư đoàn 325 đã chiến đấu anh dũng giữa tâm điểm của bão lửa ấy. Họ dùng chính thân xác và ý chí tuổi trẻ của mình để giữ từng tấc đất Thành cổ. Ở nơi sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc, lý tưởng của anh càng bừng sáng. Anh và những đồng đội của mình chính là những đóa "hoa lửa" – nở rộ, rực rỡ và kiên cường nhất giữa đạn bom tàn phá.
Bất tử ở tuổi hai mươi
Ngày 30 tháng 7 năm 1972, trong một trận chiến đấu ác liệt tại ngã ba Long Hưng (Quảng Trị), Nguyễn Văn Thạc đã trúng đạn pháo và hy sinh khi mới vừa tròn 20 tuổi, với trọn vẹn 10 tháng tuổi quân.
Trước khi ngã xuống, anh vẫn hướng về ngày chiến thắng. Cuốn nhật ký “Chuyện đời” bị đứt đoạn ở ngày 3/6/1972, ngay trước khi anh bước vào trận chiến sinh tử, nhưng tinh thần của nó thì còn mãi.
Nhiều thập kỷ sau, cuốn nhật ký của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc được xuất bản với tựa đề “Mãi mãi tuổi hai mươi”. Tác phẩm đã làm lay động hàng triệu trái tim người Việt, trở thành một hiện tượng văn hóa, một tượng đài về tinh thần yêu nước.
Đóa "hoa lửa" Nguyễn Văn Thạc đã cháy hết mình cho một khát vọng duy nhất: Độc lập, tự do cho Tổ quốc. Anh đã ngã xuống giữa mùa hè đỏ lửa, để mùa xuân hòa bình mãi mãi ở lại với quê hương. Tuổi 20 của anh đã hóa thành bất tử, thắp sáng con đường cho những thế hệ mai sau.
