LIỆT SĨ CÁO LAO TÂN – NGƯỜI TRỞ VỀ SAU GẦN 70 NĂM

THỜI HOA LỬA – HOÀNG SU PHÌ

LIỆT SĨ CÁO LAO TÂN – NGƯỜI TRỞ VỀ SAU GẦN 70 NĂM

Có những người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, rồi mãi mãi không trở về với quê hương. Có những người nằm lại giữa núi rừng xa xôi, để người mẹ già mỏi mắt chờ con, để những người thân chỉ biết rằng con mình đã hy sinh nhưng không biết chính xác nơi nào là nơi anh nằm xuống.

Và cũng có những cuộc trở về diễn ra sau hàng chục năm.

Không có tiếng bước chân của người lính.

Không có nụ cười của người con trở về sau chiến thắng.

Chỉ có một nắm xương cốt được tìm thấy giữa đất rừng, một nén hương được thắp lên, một tấm bia được khắc tên và những giọt nước mắt của những người đã chờ đợi quá lâu.

Câu chuyện về liệt sĩ Cáo Lao Tân là một câu chuyện như thế.

Ông là người con của vùng đất Hoàng Su Phì, một vùng đất miền núi phía Bắc, nơi những bản làng nằm giữa đại ngàn, nơi con người bao đời gắn bó với núi rừng và ruộng bậc thang. Nhưng trong những năm tháng đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Hoàng Su Phì cũng trở thành nơi những người con của các bản làng lên đường tham gia cách mạng, cầm súng bảo vệ quê hương.

Tháng 12 năm 1948, Cáo Lao Tân nhập ngũ.

Đó là những năm tháng cuộc kháng chiến chống Pháp đang diễn ra quyết liệt. Đất nước còn vô cùng khó khăn. Những người lính khi ấy không có đầy đủ điều kiện như những người lính của các thời kỳ sau. Nhưng họ có lòng yêu nước, có ý chí và có niềm tin vào ngày đất nước được độc lập.

Cáo Lao Tân trở thành người lính thuộc Ban Chỉ huy Quân sự huyện Hoàng Su Phì.

Từ một người con của núi rừng, ông bước vào cuộc đời quân ngũ.

Phía sau ông là quê hương.

Phía trước là chiến trường.

Và ở giữa hai nơi ấy là một con đường mà ông không biết mình sẽ đi đến đâu.

Những người lính thời ấy thường lên đường với hành trang rất giản dị. Một bộ quân phục, một chiếc ba lô, vũ khí và những vật dụng cần thiết. Nhưng trong trái tim họ là cả quê hương.

Họ mang theo hình bóng của mẹ.

Mang theo tiếng nói của bản làng.

Mang theo những con đường đã đi qua từ thuở nhỏ.

Và mang theo niềm hy vọng rằng một ngày nào đó mình sẽ trở về.

Nhưng chiến tranh không phải lúc nào cũng cho con người cơ hội thực hiện lời hẹn ấy.

Ngày 13 tháng 11 năm 1951, tại xã Pố Lồ, người lính Cáo Lao Tân đã hy sinh.

Ông nằm lại khi cuộc kháng chiến vẫn chưa kết thúc.

Đất nước vẫn còn chiến tranh.

Những người đồng đội của ông vẫn tiếp tục chiến đấu.

Còn quê hương Hoàng Su Phì từ đó có thêm một người con không trở về.

Có lẽ ngày ấy, người thân của ông chỉ nhận được tin báo rằng ông đã hy sinh.

Có lẽ họ không biết chính xác nơi ông nằm.

Không biết dưới lớp đất nào là người con của mình.

Không biết bao giờ mới có thể đưa ông về quê hương.

Và rồi năm tháng trôi qua.

Mười năm.

Hai mươi năm.

Ba mươi năm.

Rồi nửa thế kỷ.

Cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc.

Đất nước bước vào những cuộc chiến tranh mới.

Thế hệ này nối tiếp thế hệ khác.

Hoàng Su Phì cũng thay đổi theo thời gian.

Nhưng trong những gia đình có người hy sinh, câu hỏi về phần mộ của người thân vẫn còn đó.

Người đã mất có thể đã nằm xuống từ lâu.

Nhưng nỗi nhớ của người còn sống thì không có ngày kết thúc.

Gần 70 năm sau ngày hy sinh, câu chuyện về liệt sĩ Cáo Lao Tân lại được nhắc đến.

Những người làm công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, những cựu chiến binh và người dân địa phương đã lần theo những thông tin còn lại.

Đất rừng giữ lại những bí mật của chiến tranh.

Nhưng ký ức của con người cũng là một thứ bản đồ.

Từ những lời kể.

Từ những dấu vết.

Từ những thông tin của đồng đội và người dân.

Cuối cùng, hài cốt của người lính năm xưa đã được tìm thấy.

Khoảnh khắc ấy có lẽ là một khoảnh khắc không dễ diễn tả bằng lời.

Bởi một người đã mất gần 70 năm bỗng có một cuộc trở về.

Không phải cuộc trở về như những người lính năm xưa từng mong đợi.

Không có tiếng gọi:

“Con đã về rồi, mẹ ơi!”

Không có bước chân đi trên con đường làng.

Không có người lính đứng trước cửa nhà.

Nhưng có một cuộc trở về khác.

Hài cốt của ông được đưa về quê.

Tên ông được gọi lại.

Nén hương được thắp lên.

Và người lính năm xưa cuối cùng cũng được trở về với đất mẹ.

Năm 2019, hài cốt liệt sĩ Cáo Lao Tân được truy điệu và an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Hoàng Su Phì.

Gần 70 năm.

Một đời người.

Một đời đất nước.

Một đời của những người thân đã chờ đợi.

Và cuối cùng, người lính ấy đã trở về.

Có lẽ điều khiến câu chuyện này xúc động không chỉ là việc tìm thấy hài cốt của một liệt sĩ.

Điều xúc động hơn là chúng ta hiểu được rằng phía sau mỗi người lính đã hy sinh là một cuộc đời.

Cáo Lao Tân không chỉ là một cái tên trên danh sách liệt sĩ.

Ông từng là một người con.

Từng có một quê hương.

Từng có một gia đình.

Từng có những năm tháng tuổi trẻ.

Và từng có một tương lai.

Nhưng lịch sử đã gọi tên ông trong một thời khắc mà đất nước cần những người con như ông.

Ông đã ra đi.

Và không trở lại.

Nhưng sự hy sinh ấy không mất đi.

Nó trở thành một phần của lịch sử Hoàng Su Phì.

Một phần của lịch sử quê hương.

Một phần của lịch sử dân tộc.

Ngày hôm nay, khi đứng trước Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Hoàng Su Phì, người ta có thể thấy rất nhiều cái tên.

Có những cái tên đã được xác định.

Có những cái tên vẫn đang chờ được tìm kiếm.

Mỗi tấm bia là một cuộc đời.

Mỗi ngôi mộ là một câu chuyện.

Và mỗi nén hương là một lời nhắc rằng đất nước đã từng đi qua những năm tháng không thể nào quên.

Câu chuyện của Cáo Lao Tân cũng nhắc chúng ta rằng công việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ không chỉ là việc tìm một phần mộ.

Đó là hành trình đưa một người trở về với gia đình.

Đưa một cái tên trở về với quê hương.

Đưa một ký ức trở về với lịch sử.

Và quan trọng hơn, đó là sự tri ân đối với những người đã hy sinh.

Gần 70 năm sau, người lính ấy đã trở về Hoàng Su Phì.

Có thể ông không còn nhận ra con đường quê hương.

Có thể bản làng ngày xưa đã thay đổi.

Có thể những người thân từng chờ ông đã không còn.

Nhưng đất mẹ vẫn còn đó.

Núi rừng vẫn còn đó.

Quê hương vẫn gọi tên ông.

Và những người đang sống vẫn nhớ đến ông.

Có những cuộc trở về rất muộn.

Nhưng không bao giờ là quá muộn để một người được trở về với quê hương.

Bởi với những người đã hy sinh vì Tổ quốc, điều chúng ta có thể làm hôm nay là không để họ trở thành những cái tên bị lãng quên.

Hãy gọi tên họ.

Hãy kể câu chuyện của họ.

Hãy nhắc đến những năm tháng họ đã sống.

Và hãy nói với thế hệ trẻ rằng:

Có một thế hệ người Hoàng Su Phì đã từng đi qua chiến tranh.

Họ đã rời những bản làng trên núi.

Rời ruộng nương.

Rời gia đình.

Khoác ba lô lên đường.

Nhiều người trở về.

Nhiều người không trở về.

Nhưng tất cả đều góp một phần tuổi trẻ của mình cho đất nước.

Cáo Lao Tân là một trong những người như thế.

Ông ra đi năm 1948.

Hy sinh năm 1951.

Và trở về năm 2019.

Một cuộc đời chỉ vài năm trong chiến tranh, nhưng ký ức về ông đã kéo dài qua nhiều thế hệ.

Hôm nay, giữa Hoàng Su Phì, những ruộng bậc thang vẫn nối nhau theo triền núi.

Những bản làng vẫn vang tiếng trẻ em.

Những con đường mới đang mở.

Cuộc sống đã bình yên.

Nhưng trong sự bình yên ấy có bóng dáng của những người đã hy sinh.

Có những người như Cáo Lao Tân.

Họ đã không được nhìn thấy Hoàng Su Phì hôm nay.

Không được nhìn thấy quê hương đổi mới.

Không được nhìn thấy những mùa lúa chín trên ruộng bậc thang.

Nhưng chính họ đã góp một phần tuổi trẻ để quê hương có được ngày hôm nay.

Và vì thế, cuộc trở về của liệt sĩ Cáo Lao Tân không chỉ là cuộc trở về của một người lính.

Đó còn là sự trở về của một ký ức.

Một lời nhắc.

Một lời tri ân.

Rằng dù thời gian có trôi qua bao nhiêu năm, đất nước vẫn không quên những người đã hy sinh.

Người lính năm xưa đã trở về với Hoàng Su Phì sau gần 70 năm.

Ông trở về trong sự im lặng của đất mẹ, trong khói hương của đồng đội và trong lòng biết ơn của những người đang sống.

Và có lẽ, đó là một trong những cuộc trở về đẹp nhất của thời hoa lửa:

Trở về để được gọi đúng tên.

Trở về để được nằm lại trên quê hương.

Trở về để nhắc những người hôm nay rằng: hòa bình mà chúng ta đang có được đã được đánh đổi bằng tuổi trẻ của biết bao người.