Liệt sĩ Cao Tự Cường – Người chiến sĩ Giải phóng quân Hà Nội trong những ngày đầu Tây Tiến (1)

LIỆT SĨ CAO TỰ CƯỜNG – NGƯỜI CHIẾN SĨ GIẢI PHÓNG QUÂN HÀ NỘI TRONG NHỮNG NGÀY ĐẦU TÂY TIẾN

Nhắc đến Tây Tiến, nhiều người nhớ đến hình ảnh những đoàn quân hào hùng trong bài thơ nổi tiếng của Quang Dũng. Tuy nhiên, ít ai biết rằng ngay sau ngày đất nước giành được độc lập năm 1945 đã có một chi đội Giải phóng quân đầu tiên lên đường sang vùng Tây Bắc và Thượng Lào làm nhiệm vụ quốc tế. Trong đội ngũ ấy có người chiến sĩ trẻ Cao Tự Cường, một trong những tấm gương tiêu biểu của thế hệ thanh niên Hà Nội thời kỳ đầu cách mạng.

Cao Tự Cường sinh ra trong một gia đình nhà giáo nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước tại Hà Nội. Là con trai của ông giáo Cao Văn Chinh, anh được học tập trong môi trường nghiêm túc, nền nếp và sớm được hun đúc tinh thần yêu nước. Khi còn là học sinh Trường Bưởi, anh đã tham gia các hoạt động của phong trào thanh niên cứu quốc và Đội Tuyên truyền xung phong Hoàng Diệu.

Những năm 1945, khí thế cách mạng dâng cao đã cuốn hút lớp thanh niên Hà Nội tham gia đấu tranh giành độc lập dân tộc. Cao Tự Cường tích cực tham gia bảo vệ các cuộc mít tinh, diễn thuyết của Việt Minh tại nhiều địa điểm ở Hà Nội. Trong Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, anh cùng quần chúng tham gia giành chính quyền và sau đó trở thành chiến sĩ Giải phóng quân bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ.

Sau Lễ Độc lập ngày 2 tháng 9 năm 1945, đơn vị của anh nhận nhiệm vụ đặc biệt lên đường Tây Tiến. Chi đội do đồng chí Nông Ích Cao chỉ huy được giao nhiệm vụ phối hợp với lực lượng cách mạng Lào đánh đuổi thực dân Pháp, xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân tại Sầm Nưa và vùng Thượng Lào, đồng thời bảo vệ vùng biên giới phía Tây của Tổ quốc.

Hành trình Tây Tiến vô cùng gian khổ. Những chiến sĩ trẻ phần lớn xuất thân từ Hà Nội phải vượt qua núi cao, rừng sâu, đói rét, bệnh tật và thiếu thốn đủ bề. Tuy vậy, họ vẫn kiên cường tiến bước bằng ý chí và lòng yêu nước.

Tại Sầm Nưa, quân và dân hai nước Việt Nam – Lào đã cùng nhau xây dựng chính quyền cách mạng và tổ chức lực lượng vũ trang chống thực dân Pháp. Những người lính Việt Nam không chỉ chiến đấu mà còn giúp huấn luyện bộ đội Lào, góp phần vun đắp tình đoàn kết chiến đấu đặc biệt giữa hai dân tộc.

Năm 1946, trong một trận đánh ác liệt tại Mường Lầm bên thượng nguồn sông Mã, Cao Tự Cường chỉ huy tiểu đội bố trí trận địa chặn địch. Dưới làn đạn dữ dội của quân Pháp, đơn vị của anh chiến đấu kiên cường, gây cho địch nhiều tổn thất. Sau khi rút khỏi trận địa để bảo toàn lực lượng, đơn vị bất ngờ bị pháo cối địch bắn dữ dội.

Một quả đạn pháo đã rơi trúng vị trí của Cao Tự Cường và đồng đội Nông Văn Tần. Anh anh dũng hy sinh giữa núi rừng Tây Bắc khi tuổi đời còn rất trẻ. Đồng đội đã chôn cất các anh ngay bên gốc cây me cổ thụ trong điều kiện chiến tranh vô cùng khắc nghiệt.

Sau trận chiến ấy, đơn vị tiếp tục chiến đấu rồi trở về chuẩn bị cho cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp. Gia đình Cao Tự Cường chỉ nhận được tin báo tử cùng một số kỷ vật mà đồng đội mang về.

Nhiều năm sau hòa bình, gia đình và đồng đội vẫn không ngừng tìm kiếm nơi yên nghỉ của anh. Trải qua nhiều cuộc khảo sát, đến năm 2000, nhờ những thông tin từ người dân địa phương và ký ức của các cựu chiến binh, hài cốt của Cao Tự Cường cùng các đồng đội đã được tìm thấy tại bản Mường Cang, xã Mường Lầm, tỉnh Sơn La.

Sau 54 năm nằm lại nơi chiến trường xưa, anh và các đồng đội được đưa về Hà Nội trong niềm xúc động của gia đình, đồng đội và nhân dân. Lễ truy điệu và an táng được tổ chức trọng thể tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hà Nội.

Cuộc đời chiến đấu và sự hy sinh của liệt sĩ Cao Tự Cường là biểu tượng cao đẹp của thế hệ thanh niên Việt Nam những ngày đầu độc lập. Anh đã góp phần viết nên những trang sử đầu tiên của lực lượng Tây Tiến, góp phần vun đắp tình hữu nghị chiến đấu Việt Nam – Lào và để lại tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Tên tuổi của liệt sĩ Cao Tự Cường sẽ mãi được ghi nhớ trong truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam và trong lịch sử hào hùng của những đoàn quân Tây Tiến năm xưa.