Liệt sĩ, Cô giáo Bùi Thị Thanh Xuân: Trang giáo án dở dang và tình Mẫu tử giữa làn bom đạn
rong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ngành giáo dục Việt Nam đã ghi dấu biết bao tấm gương thầy cô giáo kiên trung, vừa chắc tay phấn, vừa dũng cảm bảo vệ học sinh. Nhưng xúc động và bi hùng hơn cả là câu chuyện về cô giáo, liệt sĩ Bùi Thị Thanh Xuân cùng 30 người học trò nhỏ tại Trường Phổ thông cấp II Thụy Dân (Thái Thụy, Thái Bình) — người đã dùng chính thân mình che chắn cho học sinh giữa trận bom oan nghiệt.
Tấm lòng nhà giáo trên vùng quê Thái Bình Cô Bùi Thị Thanh Xuân sinh năm 1942 tại xã Thụy Phong, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình. Tốt nghiệp ngành Sư phạm, cô mang theo hoài hoài và nhiệt huyết tuổi trẻ về công tác tại Trường Cấp II Thụy Dân, đảm nhận giảng dạy môn Văn - Sử. Trong mắt đồng nghiệp và các thế hệ học trò, cô Xuân là một giáo viên dịu dàng, tận tụy và hết mực yêu nghề.
Cuối năm 1966, giữa lúc chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ lan rộng ra toàn miền Bắc, cô Xuân vừa đảm đang việc trường, vừa chăm sóc con nhỏ khi chồng cô — cũng là một nhà giáo — đang công tác xa nhà. Đặc biệt, vào thời điểm ấy, cô đang mang trong mình người con thứ hai mới tròn 5 tháng tuổi.
Trận bom oan nghiệt ngày 21 tháng 10 năm 1966
Sáng ngày 21/10/1966, tiết học cuối cùng của lớp 7B diễn ra trong không khí hăng hái. Cô Bùi Thị Thanh Xuân đang đứng trên bục giảng Say sưa truyền đạt bài học cho 52 học sinh. Vào lúc 10 giờ 30 phút, tiếng động cơ máy bay Mỹ gầm rú xé tan bầu khí yên bình của ngôi trường làng.
Không chút chần chừ, cô Xuân nhanh chóng dừng giảng, hô to chỉ dẫn các em học sinh di chuyển xuống giao thông hào và hầm trú ẩn dưới gầm bàn. Khi máy bay địch bắt đầu trút bom dồn dập xuống khu vực trường học, cô Xuân không tìm chỗ trú ẩn riêng cho mình. Cô lao ra đoạn hào giáp ranh, lấy thân mình ôm chặt các em học sinh nhỏ tuổi nhất để che chắn trước mảnh bom và đất đá rơi xuống dồn dập.
"Lớp học vĩnh hằng" và biểu tượng bất tử của ngành giáo dục
Trận bom tàn khốc đã cướp đi sinh mạng của cô giáo Bùi Thị Thanh Xuân khi cô mới bước sang tuổi 24, cùng với 30 em học sinh thơ dại tuổi đời chỉ mới 13 - 14. Khi lực lượng cứu hộ đào bới lớp đất đá, tất cả đều nghẹn ngào bật khóc: cô giáo Xuân ngã xuống trong tư thế hai tay vẫn ôm trọn các học trò trong lòng. Cô đã hy sinh cùng với đứa con còn chưa kịp chào đời.
Tháng 12/1966, cô giáo Bùi Thị Thanh Xuân được Nhà nước truy tặng bằng Liệt sĩ.
Để ghi nhớ sự kiện đau thương nhưng vĩ đại này, chính quyền và nhân dân đã xây dựng Nghĩa trang 21/10 ngay tại xã Thụy Dân — nghĩa trang liệt sĩ đặc biệt nhất Việt Nam. Nghĩa trang được thiết kế mô phỏng lại đúng một lớp học: phần mộ cô giáo Bùi Thị Thanh Xuân đặt trang trọng ở vị trí bục giảng, xung quanh là 30 phần mộ học sinh xếp thành các hàng như những dãy bàn học. Ngay giữa nghĩa trang là biểu tượng đài tưởng niệm hình trang sách mở và cây bút máy vươn thẳng lên không trung.
Sự hy sinh của cô giáo Bùi Thị Thanh Xuân không chỉ là khúc ca đau xót về tình nghĩa thầy trò trong chiến tranh, mà còn là biểu tượng cao đẹp nhất về đạo đức nhà giáo, lòng yêu thương con người và tinh thần hy sinh vì thế hệ tương lai của dân tộc.
