Liệt sĩ Đặng Thuỳ Trâm

Nếu chọn một nhân vật biểu tượng nhất để kể câu chuyện về "thời hoa lửa", không ai khác chính là anh hùng liệt sĩ Đặng Thùy Trâm – người nữ bác sĩ miền Bắc đã để lại tuổi trẻ và mạng sống của mình trên mảnh đất Quảng Ngãi khốc liệt.

Đặng Thùy Trâm sinh ra trong một gia đình trí thức ở Hà Nội. Nhận tấm bằng tốt nghiệp Y khoa, chị không chọn ở lại hậu phương bình yên hay làm việc tại các bệnh viện lớn, mà xung phong vào thẳng chiến trường miền Nam. Sự đối lập giữa một cô gái Hà thành dịu dàng, yêu văn chương với thực tại nghiệt xà của vùng đất lửa Đức Phổ chính là điểm khởi đầu cho câu chuyện về một "bông hoa trên ngực áo chiến sĩ".

Ở nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết mỏng manh như sợi tóc, chị vừa là bác sĩ, vừa là người chị, người mẹ của những chiến binh thương bệnh binh. Giữa tiếng bom B52 rầm rập và khói đạn mù mịt, chị đã mổ cho đồng đội bằng những dụng cụ y tế thiếu thốn đến tận cùng, dưới ánh đèn măng-sông chập chờn trong hầm tối. Trong nhật ký, chị viết về những cơn sốt rét rừng làm người run cầm cập, về nỗi đau xé lòng khi không thể cứu sống một đồng đội, hay cảm giác cô đơn quay quắt khi đêm xuống. Nhưng trên hết, ở chị chưa từng có sự lùi bước. Ngọn lửa của lý tưởng sống vì Tổ quốc luôn rực cháy trong từng dòng chữ: "Hãy giữ trong ta một trái tim hồng, hãy biết yêu thương và hy sinh..."

Nhân vật ấy không chỉ là một biểu tượng anh hùng xa lạ, mà hiện lên vô cùng sống động với đầy đủ những nét lãng mạn của tuổi trẻ. Giữa những ngày vây ráp dồn dập của địch, chị vẫn xúc động trước một nhành hoa rừng, vẫn mong ngóng từng lá thư hậu phương và nuôi dưỡng một tình yêu đôi lứa trong sáng, thủy tinh.

Rồi ngày 22 tháng 6 năm 1970, trong một trận càn quét của địch vào bệnh xá, Đặng Thùy Trâm đã ngã xuống khi mới 27 tuổi – cái tuổi đẹp nhất của đời người. Chị hy sinh khi tay vẫn cầm khẩu súng ngắn để bảo vệ các thương binh và đồng đội của mình.

Cuốn nhật ký của chị, sau hàng thập kỷ nằm trong tay một người lính Mỹ ở bên kia chiến tuyến, khi được công bố đã làm lay động hàng triệu trái tim. Hình ảnh nữ bác sĩ Đặng Thùy Trâm chính là nét vẽ khắc sâu nhất về "thời hoa lửa": một tâm hồn như hoa – thuần khiết, giàu tình yêu thương; và một bản lĩnh như lửa – kiên cường, sẵn sàng rực cháy đến giọt máu cuối cùng cho độc lập của dân tộc.