LIỆT SĨ HỒ THỊ CÚC – NGƯỜI CON GÁI BẤT TỬ NƠI NGÃ BA ĐỒNG LỘC

LIỆT SĨ HỒ THỊ CÚC – NGƯỜI CON GÁI BẤT TỬ NƠI NGÃ BA ĐỒNG LỘC

Có những con người đã đi qua cuộc đời rất ngắn ngủi, nhưng sự hy sinh của họ lại sống mãi cùng non sông, đất nước. Có những cái tên chỉ cần nhắc đến cũng khiến hàng triệu trái tim người Việt Nam lặng đi vì xúc động. Hồ Thị Cúc là một trong những cái tên như thế.

Chị Hồ Thị Cúc sinh năm 1944 tại Sơn Bằng, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1965, khi đất nước đang trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, chị tham gia lực lượng Thanh niên xung phong và được phân công về Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội Thanh niên xung phong 55 Hà Tĩnh. Chị giữ cương vị Tiểu đội phó, cùng đồng đội ngày đêm bám trụ tại Ngã ba Đồng Lộc – một trọng điểm giao thông đặc biệt quan trọng trên tuyến đường Trường Sơn.

NGÃ BA ĐỒNG LỘC – NƠI TUỔI XUÂN HÓA THÀNH BẤT TỬ

Trong những năm tháng chiến tranh, Ngã ba Đồng Lộc là một trong những trọng điểm bị máy bay Mỹ đánh phá vô cùng ác liệt. Tuyến đường nơi đây giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm giao thông, đưa người và hàng hóa từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Giữa “tọa độ lửa” ấy, những chàng trai, cô gái thanh niên xung phong đã không quản hiểm nguy, ngày đêm san lấp hố bom, sửa đường, phá bom và bảo đảm cho những đoàn xe tiếp tục hành quân.

Hồ Thị Cúc và các đồng đội cũng như vậy.

Các chị hiểu rằng mỗi con đường được nối thông là thêm một cơ hội để hàng hóa, vũ khí và lực lượng kịp thời đến với chiến trường. Vì thế, bom đạn càng dữ dội, các chị càng kiên cường bám trụ.

Chị Cúc cùng Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần và những người đồng đội đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi thanh xuân cho nhiệm vụ. Họ là những cô gái tuổi đời từ 17 đến 24, chưa kịp sống trọn những ước mơ riêng tư của tuổi trẻ.

BUỔI CHIỀU ĐỊNH MỆNH NGÀY 24 THÁNG 7 NĂM 1968

Ngày 24 tháng 7 năm 1968, như bao ngày khác, các cô gái Tiểu đội 4 lại nhận nhiệm vụ ra mặt đường san lấp hố bom, sửa chữa tuyến đường bị máy bay địch đánh phá.

Khoảng 16 giờ 30 phút, trận bom thứ 15 trong ngày trút xuống Ngã ba Đồng Lộc. Một quả bom rơi gần căn hầm nơi các cô đang trú ẩn, làm đất đá đổ sập, vùi lấp cả mười cô gái.

Mười nữ thanh niên xung phong đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ: Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Nguyễn Thị Nhỏ, Dương Thị Xuân, Võ Thị Hợi, Nguyễn Thị Xuân, Hà Thị Xanh, Trần Thị Hường, Trần Thị Rạng và Võ Thị Hà.

Sau trận bom, đồng đội lập tức đào bới trong đất đá để tìm các chị.

Chín người lần lượt được tìm thấy.

Nhưng Hồ Thị Cúc vẫn chưa được tìm thấy.

Giữa chiến trường đầy bom đạn, đồng đội không bỏ cuộc. Mọi người tiếp tục đào bằng tay, gọi tên chị trong tuyệt vọng. Họ quyết tâm phải tìm được Cúc, bởi chị không chỉ là một người đồng đội mà còn là người chị, người em đã cùng họ chia sẻ biết bao ngày tháng chiến đấu.

Đến ngày thứ ba, thi thể Hồ Thị Cúc mới được tìm thấy. Chị được tìm thấy trong tư thế ngồi, đầu vẫn đội nón, bên cạnh là chiếc cuốc. Đặc biệt, mười đầu ngón tay của chị bị bầm tím, tứa máu – dấu tích cho thấy chị đã cố gắng bới đất để tìm đường thoát ra.

Hình ảnh ấy khiến bất cứ ai nghe kể cũng nghẹn lòng.

Trong giây phút cuối cùng của cuộc đời, người nữ thanh niên xung phong ấy vẫn không đầu hàng số phận. Đôi bàn tay nhỏ bé đã cố gắng bới từng nắm đất, tìm kiếm sự sống giữa lòng đất đá.

Và cũng chính từ sự mất mát ấy, một bài thơ nổi tiếng đã ra đời.

“CÚC ƠI!” – TIẾNG GỌI KHÔNG BAO GIỜ TẮT

Trong những ngày tìm kiếm chị Hồ Thị Cúc, nhà thơ Yến Thanh – tên thật là Nguyễn Thanh Bính, cán bộ phụ trách kỹ thuật ngành giao thông vận tải – đã xúc động viết bài thơ “Cúc ơi!”.

Tiếng gọi “Cúc ơi!” trong bài thơ không đơn thuần là tiếng gọi một người đồng đội. Đó là tiếng gọi của tình đồng chí, tình đồng đội; là tiếng gọi của những người đang cố níu giữ một người em, một người bạn thân thiết giữa mất mát của chiến tranh.

Chín người đồng đội đã được tìm thấy và xếp thành hàng. Chỉ còn thiếu Cúc.

Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần điểm danh, nhưng hàng ngũ đã thiếu đi một người.

“Cúc ơi!” trở thành tiếng gọi ám ảnh, đau đáu và bất tử.

Bài thơ nhắc đến những điều vô cùng bình dị của cuộc sống quê hương, từ dòng sông Ngàn Phố, quýt đỏ Sơn Bằng đến những công việc thân thuộc của tuổi thơ. Chính những hình ảnh đời thường ấy càng làm nổi bật sự hy sinh quá đỗi lớn lao của một cô gái mới 24 tuổi.

HỒ THỊ CÚC – MỘT ĐỜI NGƯỜI, MỘT TẤM GƯƠNG

Hồ Thị Cúc đã ra đi khi tuổi đời mới 24.

Hai mươi bốn năm – một quãng đời còn rất trẻ.

Ở tuổi ấy, một người con gái có thể mơ về mái ấm gia đình, về những ngày bình yên bên cha mẹ, về những mùa lúa quê hương, về một tương lai phía trước.

Nhưng Hồ Thị Cúc và chín người đồng đội đã lựa chọn một con đường khác.

Các chị đã chọn con đường ra trận.

Các chị đã chọn đứng giữa bom đạn để giữ cho tuyến đường được thông suốt.

Các chị đã chọn đặt vận mệnh của Tổ quốc lên trên sự sống của bản thân.

Vì thế, sự hy sinh của Hồ Thị Cúc không chỉ là câu chuyện của một người nữ thanh niên xung phong. Đó còn là biểu tượng của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh – thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh với niềm tin mãnh liệt rằng độc lập, tự do của Tổ quốc là điều thiêng liêng nhất.

NGƯỜI ĐÃ KHUẤT NHƯNG TÊN TUỔI CÒN MÃI

Chiến tranh đã lùi xa.

Những con đường hôm nay đã rộng mở. Những chuyến xe bình yên nối liền mọi miền đất nước. Những cô gái trẻ không còn phải cúi xuống san từng hố bom giữa tiếng máy bay gầm rú.

Nhưng tại Ngã ba Đồng Lộc, ký ức về mười cô gái năm xưa vẫn còn đó.

Hình ảnh Hồ Thị Cúc với chiếc nón, chiếc cuốc và đôi bàn tay cố bới đất tìm đường sống đã trở thành một biểu tượng đầy xúc động về ý chí và lòng dũng cảm của tuổi trẻ Việt Nam.

Ngày nay, Ngã ba Đồng Lộc là địa danh lịch sử đặc biệt, nơi các thế hệ tìm về để dâng hương, tưởng niệm và tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Mỗi lần nhắc đến Hồ Thị Cúc, chúng ta không chỉ nhớ đến một người con gái Hà Tĩnh đã hy sinh năm 1968.

Chúng ta nhớ đến cả một thế hệ thanh niên đã sống một cuộc đời đẹp nhất – sống vì Tổ quốc, chiến đấu vì đồng đội và ra đi khi tuổi xuân còn dang dở.

Hồ Thị Cúc đã không trở về để tiếp tục những ước mơ còn bỏ ngỏ.

Nhưng chị đã để lại cho thế hệ hôm nay một di sản lớn lao: lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm, ý chí kiên cường và sự hy sinh cao cả vì quê hương, đất nước.

Năm tháng có thể phủ xanh những hố bom năm xưa.

Nhưng không thể phủ mờ ký ức về mười cô gái Đồng Lộc.

Không thể làm tắt đi tiếng gọi:

“Cúc ơi!”

Tiếng gọi ấy đã vượt qua chiến tranh, vượt qua thời gian để trở thành lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau rằng: Hòa bình mà chúng ta đang có được đánh đổi bằng tuổi xuân, máu xương và sự hy sinh của biết bao người con ưu tú của dân tộc.