LIỆT SĨ HUỲNH VĂN QUÊN – NGƯỜI LÍNH TRẺ CỦA GIA ĐÌNH GIÀU TRUYỀN THỐNG CÁCH MẠNG VÀ KHÁT VỌNG ĐOÀN TỤ KÉO DÀI 58 NĂM

ĐỀ ÁN « CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA » 

ĐỀ TÀI : LIỆT SĨ HUỲNH VĂN QUÊN – NGƯỜI LÍNH TRẺ CỦA GIA ĐÌNH GIÀU TRUYỀN THỐNG CÁCH MẠNG VÀ KHÁT VỌNG ĐOÀN TỤ KÉO DÀI 58 NĂM

MỤC LỤC

I. MỞ ĐẦU 2

II. LIỆT SĨ HUỲNH VĂN QUÊN – MỘT CUỘC ĐỜI NGẮN NGỦI VÀ NỖI NHỚ 58 NĂM 2

1. Nguồn cội: mảnh đất và gia đình giàu truyền thống cách mạng 2

2. Hành trình người lính trẻ: từ “măng non” đến chiến sĩ xung kích 3

3. Mùa xuân Mậu Thân 1968: sự hy sinh ở cầu Chữ Y 4

4. Nỗi nhớ kéo dài nửa thế kỷ: lời hẹn ước chưa thành và khát khao đoàn tụ 4

5. Hành trình tìm kiếm hài cốt và đạo lí “uống nước nhớ nguồn” 5

III. KẾT LUẬN 6

I. MỞ ĐẦU

Giữa những năm tháng của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, hàng triệu thanh niên Việt Nam đã để lại tuổi xuân, rời bỏ gia đình và người thương để lên đường chiến đấu. Trong số đó, nhiều người đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường, để lại cho hậu thế không chỉ nỗi đau mất mát mà còn là những tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, ý chí và bản lĩnh. Liệt sĩ Huỳnh Văn Quên - một chiến sĩ trẻ thuộc Tiểu đoàn 1 Long An, hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968 là một người như thế. Tên tuổi của ông gần như bị thời gian bao phủ bởi gần 60 năm thất lạc nơi an nghỉ, cho đến tháng 7 năm 2026, khi hài cốt cùng di vật được tìm thấy tại công viên Lê Thị Riêng (Thành phố Hồ Chí Minh) trong khuôn khổ Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Bài luận này tái hiện lại phần nào cuộc đời và giá trị nhân văn đằng sau cái tên liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, đồng thời rút ra những bài học về đạo lý “uống nước nhớ nguồn” cho thế hệ hôm nay.

II. LIỆT SĨ HUỲNH VĂN QUÊN – MỘT CUỘC ĐỜI NGẮN NGỦI VÀ NỖI NHỚ 58 NĂM

1. Nguồn cội: mảnh đất và gia đình giàu truyền thống cách mạng

Huỳnh Văn Quên sinh ra và lớn lên tại ấp Bình Lợi, xã Vàm Cỏ, tỉnh Tây Ninh (thuộc địa bàn Long An cũ vào thời chiến). Ông là con trưởng trong một gia đình có 11 anh em, cha của ông là Huỳnh Văn Lâu.

Truyền thống cách mạng của dòng họ Huỳnh thể hiện rất rõ: chú ruột của ông Quên là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Huỳnh Văn Đảnh (1939–1971), một du kích thần công nổi tiếng với thành tích “76 viên đạn hạ 78 quân thù” khiến quân thù khiếp sợ. Ngày nay, tên ông Đảnh được Nhà nước đặt cho một trường tiểu học và một tuyến đường trên địa bàn xã để ghi nhớ công lao. Đặc biệt hơn, dòng họ Huỳnh ở Vàm Cỏ có đến 7 người hy sinh vì Tổ quốc qua ba thế hệ, trong đó có cả chú, bác, con rể và cháu nội. Đó không phải là con số ngẫu nhiên, mà là kết quả của một môi trường giáo dục yêu nước, sẵn sàng hy sinh vì độc lập tự do của dân tộc. Trong bối cảnh đó, việc Huỳnh Văn Quên sớm bước lên con đường cách mạng là điều gần như tất yếu.

Một chi tiết nhỏ nhưng đáng lưu ý: tên của ông trong các giấy tờ thời chiến có sự sai lệch. Giấy báo tử gửi gia đình năm 1977 và hồ sơ trợ cấp ghi tên là Huỳnh Văn Quyên, trong khi Bằng Tổ quốc ghi công (cấp năm 2013) và di vật tìm được cùng hài cốt ghi Huỳnh Văn Quên. Gia đình khẳng định tên đúng là Quên, vì cha tên Lâu, đặt con theo cặp “Lâu – Quên”. Theo đồng đội cũ, sai lệch này rất có thể do nhân chứng thời chiến ghi nhầm khi làm giấy báo tử, gia đình lúc đó mẹ không biết chữ nên không phản hồi để điều chỉnh. Chi tiết này cho chúng ta thấy sự khắc nghiệt của chiến tranh: ngay cả tên tuổi của một người hy sinh cũng có thể bị ghi nhầm trong những hoàn cảnh hỗn loạn.

2. Hành trình người lính trẻ: từ “măng non” đến chiến sĩ xung kích

Theo lời kể của thân nhân và đồng đội, Huỳnh Văn Quên tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm. Khoảng 16 tuổi, ông đã tham gia lực lượng măng non, làm văn nghệ phục vụ cách mạng tại địa phương. Mỗi lần được phép về nhà, cha và các em lại chèo xuồng theo con rạch trước nhà ra sông Vàm Cỏ Tây đón anh trở về, đó là những khoảnh khắc sum vầy quý giá giữa thời chiến.

Theo giấy báo tử gửi gia đình năm 1977, Huỳnh Văn Quên chính thức nhập ngũ tháng 3 năm 1966 với cấp bậc hạ sĩ. Ông phục vụ tại Đại đội 2, Tiểu đoàn 1 Long An (mã đơn vị 962), Quân giải phóng miền Nam, giữ chức vụ Tiểu đội phó (một số nguồn ghi là Trung đội phó). Ngày 27 tháng 7 năm 1967, ông và người bạn thân thiết Nguyễn Văn Hoàng (sau này là Phó giám đốc Sở Lao động - Thương binh - Xã hội tỉnh Long An, nay là Tây Ninh) cùng kết nạp Đảng. Ấy là một ngày thiêng liêng mà đến nay ông Hoàng vẫn không thể quên.

Tình đồng đội của hai người được nung nấu trong một trận đánh tại ấp 6, xã An Nhựt Tân (nay thuộc xã Tân Bình, Tây Ninh), khi cả hai cùng trúng bom càn, bị thương và cùng nhau dưỡng thương nhiều tháng. Ông Hoàng nhớ lại: “Quên có cái răng lòi xỉ dễ thương lắm, nhớ hoài”. Ông cũng kể, hai người khác trung đội: ông Hoàng ở trung đội chuyên sử dụng đại liên phối hợp, còn Quên thuộc trung đội bộ binh, chuyên xung kích tiến đánh đầu tiên. “Quên rất dũng cảm, nhiều lần được đại đội biểu dương. Lúc đó hình thức khen chỉ là tấm giấy nhỏ ký tên của Đại đội trưởng. Vậy thôi mà ai cũng mừng lắm” - Ông Hoàng kể. Người chỉ huy cũ - ông Trần Hoài Nang, từng là Đại đội trưởng Đại đội 2, Tiểu đoàn 1 Long An - cũng xác nhận bản lĩnh dũng cảm của người lính trẻ. Tháng 9 năm 1967, trên đường hành quân, ông Hoàng lại bị thương, được đưa về chữa trị nên mất liên lạc với người bạn. Sau này ông mới biết, Huỳnh Văn Quên đã hy sinh cùng nhiều đồng đội khác trong cuộc Tổng tiến công năm 1968.

3. Mùa xuân Mậu Thân 1968: sự hy sinh ở cầu Chữ Y

Đầu năm 1968, Quân giải phóng miền Nam và nhân dân miền Nam phát động cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân - một bước ngoặt lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Trong những ngày chiến sự ác liệt tại Sài Gòn, Huỳnh Văn Quên cùng đơn vị tham gia trận đánh tại khu vực cầu Chữ Y. Theo thông tin gia đình và đồng đội lưu giữ, trong trận chiến này ông đã trúng đạn và anh dũng hy sinh bên bờ sông vào ngày 2 tháng 3 năm 1968 khi tuổi đời còn rất trẻ.

Sự hy sinh của ông được Nhà nước ghi nhận chính thức. Tài liệu lưu trữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III cho thấy, Quyết định số 04-TTgA ký ngày 2 tháng 1 năm 1978 (do cố Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng ký) đã tặng Bằng Tổ quốc ghi công cho 131 gia đình liệt sĩ, trong đó có tên ông (ghi là Huỳnh Văn Quyên). Tuy nhiên, nơi an nghỉ của ông vẫn là một dấu hỏi lớn: hài cốt được chôn cất trong một ngôi mộ tập thể tại khu vực công viên Lê Thị Riêng (thời đó là nghĩa trang liệt sĩ ngầm) và gần 60 năm qua không ai xác định được danh tính.

4. Nỗi nhớ kéo dài nửa thế kỷ: lời hẹn ước chưa thành và khát khao đoàn tụ

Đằng sau cái tên liệt sĩ Huỳnh Văn Quên là những câu chuyện nhân văn sâu sắc, lay động dư luận trong năm 2026. Câu chuyện nổi bật nhất là tình yêu của ông với cô gái Nguyễn Thị Lệ (sinh năm 1947). Những năm giữa thập niên 1960, vùng Tân Phước Tây (Long An cũ, nay Tây Ninh) là nơi đơn vị của chiến sĩ Quên đóng quân. Ông khi ấy là Tiểu đội phó, còn bà Lệ là cô gái trẻ tham gia công tác giao liên, tiếp tế lương thực, chăm sóc thương bệnh binh và vá áo quần cho bộ đội. Hai người quen nhau, yêu nhau và hứa hôn.

Trước khi lên đường tiến công vào Sài Gòn đầu năm 1968, ông Quên hứa với người yêu: “Anh đi đánh thắng trận này rồi anh về cưới em”. Nhưng lời hẹn ấy mãi không thành sự thật. Lễ cưới chưa kịp tổ chức, người chồng tương lai đã vĩnh viễn nằm lại. Bà Lệ quyết định sống một mình, thủy chung chờ đợi suốt 58 năm, thờ phụng người chồng chưa cưới. Với gia đình liệt sĩ, bà từ lâu đã trở thành người thân ruột thịt. Ngày 18 tháng 7 năm 2026, Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh ban hành Quyết định số 3730/QĐ-SNV bổ sung bà Nguyễn Thị Lệ vào hồ sơ với tư cách vợ liệt sĩ và giải quyết chế độ trợ cấp ưu đãi theo quy định.

Bà Nguyễn Thị Lệ, vợ Liệt sĩ Huỳnh Văn Quên nhận di ảnh phục dựng của chồng mình tại chương trình cầu truyền hình "Tìm lại tên Anh".

Bên cạnh câu chuyện tình yêu là nỗi đau của đại gia đình ông Huỳnh Văn Mười (em trai của liệt sĩ) ở xã Vàm Cỏ. Hơn 58 năm qua, niềm mong mỏi tìm được hài cốt người anh chưa bao giờ nguôi. Em gái liệt sĩ, bà Huỳnh Thị Lê, vẫn thường nhớ hình ảnh chiều cuối cùng gặp anh: khi bà mới khoảng 12–13 tuổi, cha chèo xuồng đưa anh qua sông đến đơn vị, cô bé nằng nặc đòi theo, đứng dưới xuồng nhìn anh bước lên bờ rồi khuất dần, òa khóc, không ai ngờ đó là lần cuối gia đình được đoàn tụ.

5. Hành trình tìm kiếm hài cốt và đạo lí “uống nước nhớ nguồn”

Năm 2026, trong khuôn khổ Chiến dịch 500 ngày đêm, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Ngày 6 tháng 7 năm 2026, trong số 9 hài cốt đầu tiên được quy tập, có một bộ hài cốt vẫn còn lưu giữ nguyên vẹn nhiều di vật: một cây bút bi, một chiếc lược, một chiếc ví, một chai dầu gió, và đặc biệt là mảnh giấy cùng quyết định điều động của đơn vị Quân giải phóng miền Nam, trên đó đọc rõ tên Huỳnh Văn Quên. Qua giải mã phiên hiệu đơn vị 962, lực lượng chức năng xác định đây là chiến sĩ Tiểu đoàn 1 Long An, hy sinh trong trận đánh cầu Chữ Y năm 1968.

Bộ hồ sơ kỷ vật của Liệt sĩ Huỳnh Văn Quên gồm một cây bút bi, một chiếc lược, một chiếc ví cùng chai dầu gió được trao lại cho gia đình.

Ngay sau đó, gia đình ở xã Vàm Cỏ, Tây Ninh chủ động liên hệ. Do sự khác biệt tên (Quên/Quyên), cơ quan chức năng đã làm việc rất thận trọng: Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM, trực tiếp xuống gia đình xác minh; ngày 7/7/2026, các cơ quan tỉnh Tây Ninh tổ chức lấy mẫu sinh phẩm ADN của hai em ruột liệt sĩ để giám định đối chiếu. Sự cẩn trọng này thể hiện trách nhiệm cao độ của các cơ quan chức năng: “Sự chính xác trong từng khâu không chỉ là yêu cầu nghiệp vụ, mà còn là trách nhiệm trước lịch sử, trước sự hy sinh của người đã khuất và niềm mong mỏi của thân nhân”.

Cuối cùng, sáng 27 tháng 7 năm 2026, Ban chỉ đạo 515 Quốc gia và Bộ Tư lệnh TP.HCM chính thức xác nhận hài cốt tìm thấy chính là liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Tối 26/7, tại chương trình cầu truyền hình “Sao sáng dẫn đường” (VTV), danh tính được công bố, hồ sơ và kỷ vật được trao lại cho gia đình. Ông Huỳnh Văn Nhỏ, em trai liệt sĩ, xúc động nói: “60 năm chờ đợi đằng đẵng kể từ ngày anh tôi ra đi ở tuổi 16, cuối cùng, người lính kiên trung cũng đã được trở về trong vòng tay ấm áp của gia đình”. Hành trình này cho thấy sự kết hợp hài hòa giữa khoa học (giám định ADN, radar xuyên đất, đối chiếu lưu trữ) và tình người, giữa trách nhiệm chính trị và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Đằng sau mỗi hài cốt tìm thấy là một gia đình khép lại hành trình chờ đợi hàng chục năm.

III. KẾT LUẬN

Liệt sĩ Huỳnh Văn Quên không phải là một tướng lĩnh danh tiếng, cũng không có hàng loạt thành tích chiến đấu được ghi trong sử sách. Ông chỉ là một chiến sĩ trẻ, con trai trưởng của một gia đình cách mạng ở Tây Ninh, người hi sinh tuổi xuân, tình yêu và tương lai vì độc lập tự do của Tổ quốc ở tuổi đôi mươi. Nhưng chính những con người bình dị như ông mới là xương sống của dân tộc trong những năm tháng khói lửa. Câu chuyện về ông, về lời hẹn chưa thành, về nỗi đợi chờ 58 năm của bà Nguyễn Thị Lệ, về gia đình 7 liệt sĩ, và về hành trình tìm lại hài cốt bằng cả trái tim và khoa học không chỉ là nỗi đau của một gia đình, mà còn là biểu tượng cho sự mất mát của cả một thế hệ và là lời nhắc nhở sâu sắc cho thế hệ hôm nay về trách nhiệm ghi nhớ, biết ơn những người đã hy sinh vì hòa bình. Như tên của ông - “Quên” - cả một nửa thế kỷ dường như muốn làm ông bị lãng quên, nhưng cuối cùng, lịch sử và đạo lí “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc đã không cho phép điều đó xảy ra.

Danh mục nguồn trích dẫn

[1] Bộ Quốc phòng Việt Nam, “Hành trình đưa những người lính trở về” (26/9/2026). https://mod.gov.vn/home/detail?current=true&urile=wcm%3Apath%3A%2Fmod%2Fsa-mod-site%2Fsa-ttsk%2Fsa-tt-qpan%2Fhanh-trinh-dua-nhung-nguoi-linh-tro-ve

[2] Báo Công an Nhân dân, “Ước vọng gần 60 năm của gia đình liệt sĩ Huỳnh Văn Quên đã thành hiện thực” (27/7/2026). https://cand.vn/uoc-vong-gan-60-nam-cua-gia-dinh-liet-si-huynh-van-quen-da-thanh-hien-thuc-post817865.html

[3] Báo Nhân Dân, “Thông tin về liệt sĩ Huỳnh Văn Quyên tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III” (10/7/2026). https://nhandan.vn/thong-tin-ve-liet-si-huynh-van-quyen-tai-trung-tam-luu-tru-quoc-gia-iii-post974877.html

[4] Báo Nhân Dân, “Thắp lên ngọn lửa hy vọng về người liệt sĩ đã hy sinh 58 năm”. https://nhandan.vn/thap-len-ngon-lua-hy-vong-ve-nguoi-liet-si-da-hy-sinh-58-nam-post974297.html

[5] Báo Quân đội Nhân dân, “Lời hẹn ước của người ra trận”. https://ct.qdnd.vn/su-viec-va-suy-ngam/loi-hen-uoc-cua-nguoi-ra-tran-534348

[6] Quân Khu 7 Online, “Hành trình đi tìm thân nhân cho liệt sĩ Huỳnh Văn Quên”. https://baoquankhu7.vn/hanh-trinh-di-tim-than-nhan-cho-liet-si-huynh-van-quen--486083185-0060006s34010gs

[7] Báo Tuổi Trẻ, “Đồng đội nhớ về liệt sĩ Huỳnh Văn Quên: ‘Bạn tôi, người lính xung kích dũng cảm’” (9/7/2026). https://tuoitre.vn/dong-doi-nho-ve-liet-si-huynh-van-quen-ban-toi-nguoi-linh-xung-kich-dung-cam-10026070917435287.htm

[8] Báo Tuổi Trẻ, “Gia đình 7 liệt sĩ và câu chuyện về người chú anh hùng thiện xạ ‘76 viên đạn hạ 78 quân thù’”. https://tuoitre.vn/gia-dinh-7-liet-si-va-cau-chuyen-ve-nguoi-chu-anh-hung-thien-xa-76-vien-dan-ha-78-quan-thu-100260714134017117.htm

[9] Báo Dân trí, “Gia đình liệt sĩ Huỳnh Văn Quên: Ba thế hệ có 7 người ngã xuống vì Tổ quốc”. https://dantri.com.vn/thoi-su/gia-dinh-liet-si-huynh-van-quen-ba-the-he-co-7-nguoi-nga-xuong-vi-to-quoc-20260716222958161.htm

[10] Báo Dân trí, “Bản lĩnh của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên qua lời kể của người chỉ huy năm xưa”. https://dantri.com.vn/noi-vu/ban-linh-cua-liet-si-huynh-van-quen-qua-loi-ke-cua-nguoi-chi-huy-nam-xua-20260712093525481.htm

[11] Báo Thanh Niên, “‘Người vợ không bao giờ cưới’ của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, 58 năm chuyện tình bất tử”. https://thanhnien.vn/nguoi-vo-khong-bao-gio-cuoi-cua-liet-si-huynh-van-quen-58-nam-chuyen-tinh-bat-tu-185260709112330688.htm

[12] VTC News, “Chuyện tình dang dở của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên và người phụ nữ đợi ông gần 60 năm”. https://vtcnews.vn/chuyen-tinh-dang-do-cua-liet-si-huynh-van-quen-va-nguoi-phu-nu-doi-ong-58-nam-ar1027976.html

[13] VOV, “Trao di vật của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên cho gia đình”. https://vovlive.vn/trao-di-vat-cua-liet-si-huynh-van-quen-cho-gia-dinh-511650.html

[14] VOV, “Giám định ADN để kết luận chính xác về nhân thân liệt sĩ Huỳnh Văn Quên”. https://vovlive.vn/giam-dinh-adn-de-ket-luan-chinh-xac-ve-nhan-than-liet-si-huynh-van-quen-510834.html

[15] VTV, “Cầu truyền hình ‘Sao sáng dẫn đường’: Trao lại kỷ vật cho gia đình liệt sĩ Huỳnh Văn Quên”. https://vtv.vn/cau-truyen-hinh-sao-sang-dan-duong-trao-lai-ky-vat-cho-gia-dinh-liet-si-huynh-van-quen-100260727010308234.htm

[16] Cổng thông tin Trung tâm Chính trị và Học liệu tỉnh Vĩnh Long (trích Quyết định số 3730/QĐ-SNV của Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh), https://tctph.vinhlong.gov.vn/node/258