Liệt sĩ Lê Thị Riêng và chiếc kẹp tóc năm ấy

Trong những năm tháng kháng chiến gian khổ, có những người phụ nữ đã âm thầm cống hiến cả tuổi trẻ và cuộc đời mình cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập. Anh hùng, liệt sĩ Lê Thị Riêng là một trong những tấm gương tiêu biểu ấy. Cuộc đời bà gắn liền với những năm tháng hoạt động cách mạng đầy gian nan, nhưng điều khiến mọi người mãi cảm phục chính là tinh thần kiên cường, lòng trung thành với cách mạng và tình thương dành cho gia đình, đồng đội.

Lê Thị Riêng sinh năm 1925 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Vĩnh Mỹ, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu. Bà mồ côi mẹ từ nhỏ, cha tham gia cách mạng rồi mất tích, nên tuổi thơ phải trải qua nhiều khó khăn, thiếu thốn. Khi còn trẻ, bà từng làm công nhân dệt và được giác ngộ cách mạng, bắt đầu con đường hoạt động với bí danh Hai Riêng. Từ một người phụ nữ lao động bình dị, bà dần trưởng thành trong phong trào cách mạng ở miền Nam, đặc biệt là công tác vận động phụ nữ tham gia đấu tranh.

Trong quá trình hoạt động, bà đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng, tích cực vận động quần chúng và góp sức xây dựng cơ sở cách mạng. Dù phải sống trong hoàn cảnh bí mật, thường xuyên đối mặt với hiểm nguy và chia xa gia đình, bà vẫn tận tụy với công việc được giao, luôn đặt nhiệm vụ cách mạng lên hàng đầu.

Cuộc đời riêng của bà cũng trải qua nhiều mất mát. Năm 1953, bà kết hôn với đồng chí Lê Văn Ba, một cán bộ cách mạng. Sau ngày cưới, hai người tiếp tục mỗi người một nơi để thực hiện nhiệm vụ. Năm 1960, chồng bà hy sinh trong một chuyến công tác. Nỗi đau mất chồng cùng nỗi nhớ hai người con sống xa mẹ là những mất mát lớn đối với bà. Trong cuốn sổ tay, bà gửi gắm tình thương dành cho chồng con và ước mong một ngày gia đình được đoàn tụ, đất nước không còn cảnh chia lìa. Những tình cảm riêng tư ấy không làm bà từ bỏ lý tưởng mà càng thôi thúc bà tiếp tục cống hiến cho cách mạng.

Ngày 9/5/1967, trong thời gian hoạt động cách mạng tại Sài Gòn, bà bị địch bắt. Suốt những tháng ngày bị giam cầm, bà phải chịu nhiều hình thức tra tấn nhằm buộc khai báo thông tin về tổ chức và đồng đội. Dù phải đối mặt với những thử thách khắc nghiệt, bà vẫn giữ vững khí tiết, kiên quyết không khuất phục trước kẻ thù.

Đêm mùng 2 Tết Mậu Thân năm 1968, bà Lê Thị Riêng cùng đồng chí Trần Văn Kiểu và nữ chiến sĩ biệt động Phùng Ngọc Anh bị đưa lên một chiếc xe với lý do chuyển trại. Khi xe đến khu vực ngã tư Hồng Bàng – Tổng Đốc Phương, nay là ngã tư Hùng Vương – Châu Văn Liêm ở Thành phố Hồ Chí Minh, địch nổ súng sát hại họ. Theo lời kể của bà Phùng Ngọc Anh, người sống sót trong vụ việc, ngay cả trong những giây phút cuối cùng, bà Lê Thị Riêng vẫn bình tĩnh động viên đồng đội và thể hiện tinh thần bất khuất trước kẻ thù. Theo lời kể được lưu giữ, bà còn lấy thân mình che chắn cho người đồng đội bên cạnh. Bà đã hy sinh, nhưng tinh thần kiên cường và tình đồng chí sâu nặng của bà vẫn được mọi người nhắc nhớ.

CHÙM ẢNH TƯ LIỆU

Ảnh tư liệu của bài viết.

Sau khi vụ việc xảy ra, bà Phùng Ngọc Anh nhận thấy chiếc kẹp tóc màu đen vẫn còn trên mái tóc của bà Lê Thị Riêng. Bà xin giữ chiếc kẹp làm kỷ niệm về người đồng đội thân thiết rồi cẩn thận cất vào túi áo. Khi được đưa đến bệnh viện và nghĩ rằng mình khó qua khỏi, bà Phùng Ngọc Anh đã trao lại kỷ vật cho một đồng chí cùng hoạt động cách mạng gìn giữ. Sau đó, chiếc kẹp tóc tiếp tục được chuyển qua tay những người đồng đội khác, trong đó có bà Đỗ Duy Liên, trước khi được đưa ra khỏi nhà tù và chuyển giao cho cơ quan lưu giữ hiện vật cách mạng. Năm 1973, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam chuyển giao chiếc kẹp tóc cùng cuốn sổ tay của bà Lê Thị Riêng cho bảo tàng. Ngày nay, cả hai kỷ vật được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Chiếc kẹp tóc chỉ là một vật dụng nhỏ bé, dài hơn 5 cm, nhưng lại mang ý nghĩa đặc biệt. Qua hành trình được đồng đội gìn giữ qua nhiều năm tháng, chiếc kẹp tóc trở thành chứng tích về những giờ phút cuối cùng của bà Lê Thị Riêng, đồng thời thể hiện tình cảm gắn bó và sự trân trọng mà những người đồng chí dành cho nhau. Cùng với cuốn sổ tay lưu giữ những tâm tư của bà, chiếc kẹp tóc giúp chúng ta hiểu hơn về một người phụ nữ vừa kiên trung với cách mạng, vừa nặng lòng với gia đình và đồng đội.

Cuộc đời và sự hy sinh của Anh hùng, liệt sĩ Lê Thị Riêng là tấm gương sáng về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và sự tận tụy với cách mạng. Câu chuyện về bà cùng chiếc kẹp tóc năm ấy không chỉ giúp chúng ta hiểu thêm về những mất mát trong chiến tranh mà còn nhắc nhở mỗi người biết trân trọng hòa bình, ghi nhớ công lao của các thế hệ đi trước và sống có trách nhiệm hơn với quê hương, đất nước.

HỒ SƠ NHÂN CHỨNG

ĐÃ DUYỆT BỞI

Chia sẻ câu chuyện