LIỆT SĨ LÊ VĂN GIẢN

Tôi quen ông Lê Văn Giản trong những năm đầu kháng chiến chống Mỹ, khi lực lượng vũ trang của ta còn rất thiếu thốn, từ con người cho đến vũ khí. Ông sinh năm 1941, quê ở Đông Thành, một vùng đất nhiều sông rạch nhưng cũng lắm gian nan vì địch thường xuyên kiểm soát gắt gao. Ngay từ lần đầu gặp ông, tôi đã có cảm giác ông là người của những nhiệm vụ khó: ít nói, ánh mắt sâu, bước đi chắc chắn và luôn giữ một khoảng lặng rất riêng.

Ông thoát ly tham gia cách mạng từ rất sớm, ngày 1 tháng 1 năm 1954. Khi đó, tôi còn ở lực lượng địa phương, chưa trực tiếp công tác chung với ông, nhưng danh tiếng của ông đã được anh em truyền tai nhau. Người ta nói ông Giản gan lì, chịu đựng giỏi, đặc biệt phù hợp với công việc của bộ đội đặc công – nơi mà mỗi nhiệm vụ đều đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối và tinh thần thép. Đến khi tôi được điều phối phối hợp công tác với đơn vị BĐĐP Bình Minh, tôi mới có dịp làm việc chung với ông.

Ông Giản không phải người chỉ huy cao cấp, nhưng trong đội đặc công, ông là người mà ai cũng tin tưởng. Ông nắm rất chắc địa hình, nhất là các tuyến sông, bờ rạch quanh Bình Minh. Trước mỗi nhiệm vụ, ông thường lặng lẽ khảo sát rất kỹ, ghi nhớ từng lối đi, từng bãi đáp, từng vị trí có thể ẩn nấp. Ông hay nói với tôi: “Đặc công mà sai một bước là không còn đường lui.” Chính vì sự cẩn trọng đó mà nhiều nhiệm vụ nguy hiểm đã được hoàn thành trọn vẹn.

Cuộc sống của bộ đội đặc công vô cùng gian khổ. Nhiều đêm liền chúng tôi phải ngâm mình dưới nước, chờ thời cơ tiếp cận mục tiêu. Ông Giản chịu đựng rất giỏi. Có lần, sau một đêm dài lạnh buốt, tôi thấy môi ông tái đi, người run lên, nhưng ông vẫn ra hiệu cho anh em giữ im lặng, không được phát ra tiếng động. Chỉ đến khi nhiệm vụ hoàn thành, rút về nơi an toàn, ông mới ngồi bệt xuống, thở dốc. Tôi hỏi ông có sao không, ông chỉ cười: “Qua được là được rồi.”

Trong sinh hoạt, ông sống rất giản dị. Phần ăn ít ỏi, ông thường nhường cho anh em trẻ. Ông ít nói về gia đình, nhưng tôi biết ông rất nhớ nhà. Có lần, trong lúc nghỉ hiếm hoi, ông kể với tôi về mẹ già ở quê Đông Thành, giọng chùng xuống. Ông nói: “Làm nghề này, đâu dám hứa ngày về.” Nghe ông nói, tôi hiểu rằng phía sau sự gan dạ ấy là rất nhiều hy sinh thầm lặng.

Đầu năm 1962, tình hình ở Bình Minh trở nên căng thẳng. Địch tăng cường phòng thủ, lập thêm đồn bót, kiểm soát gắt gao các tuyến giao thông đường thủy. Đơn vị của ông Giản được giao nhiều nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm nhằm đánh vào các vị trí trọng yếu của địch. Ông lúc đó là một trong những người trực tiếp tham gia mũi chủ công. Trước mỗi lần xuất phát, ông đều kiểm tra lại trang bị của từng người, dặn dò rất kỹ. Ông nói: “Ai cũng phải trở về. Nếu có chuyện gì, tôi chịu trước.”

Ngày 25 tháng 3 năm 1962 là ngày định mệnh. Trong một nhiệm vụ tập kích, khi đơn vị đang rút lui thì bị địch phát hiện. Hỏa lực của chúng rất mạnh, bắn dữ dội về phía chúng tôi. Ông Giản lập tức ở lại chặn địch, tạo điều kiện cho anh em rút an toàn. Tôi còn nhớ rất rõ hình ảnh ông lúc đó: người thấp thoáng trong khói súng, động tác dứt khoát, không hề do dự. Tiếng súng nổ liên hồi, rồi bỗng im bặt.

Khi chúng tôi quay lại tìm ông, ông đã ngã xuống. Trên người ông là nhiều vết thương, nhưng tay vẫn nắm chặt vũ khí. Gương mặt ông rất bình thản, như thể đã sẵn sàng cho giây phút ấy từ lâu. Anh em chúng tôi lặng đi, không ai cầm được nước mắt. Sự hy sinh của ông đã giúp cả đơn vị thoát khỏi vòng vây, giữ được lực lượng cho những nhiệm vụ sau này.

Sau này, mỗi khi nhắc đến ông Lê Văn Giản, những người từng công tác ở BĐĐP Bình Minh đều dành cho ông sự kính trọng sâu sắc. Ông là hiện thân của người lính đặc công: lặng lẽ, gan dạ, sẵn sàng hy sinh để hoàn thành nhiệm vụ. Với tôi, ông không chỉ là đồng đội, mà còn là tấm gương về tinh thần trách nhiệm và lòng trung thành với Tổ quốc.

Giờ đây, khi nhớ lại, tôi vẫn thấy ông trong những đêm tối bên bờ sông, lặng lẽ kiểm tra từng bước đi trước khi ra hiệu cho anh em tiến lên. Ông đã hy sinh, nhưng hình ảnh và tinh thần của ông sẽ còn sống mãi trong ký ức của những người đồng đội cũ như tôi, và trong lịch sử đấu tranh anh dũng của vùng đất Đông Thành – Bình Minh