Liệt sĩ Lò Văn Giá (1905 – 1931) – Người chiến sĩ cộng sản kiên trung và ngọn đuốc bất tử của phong trào cách mạng Tây Bắc

Lò Văn Giá sinh năm 1905 tại bản Ít Mứa, xã Chiềng An (nay thuộc thành phố Sơn La), tỉnh Sơn La trong một gia đình nông dân nghèo dân tộc Thái. Sớm chịu đựng cảnh áp bức, bóc lột nặng nề dưới ách thống trị của thực dân Pháp và chế độ phong kiến miền núi, ông đã sớm nuôi dưỡng lòng căm thù giặc và khát vọng giải phóng quê hương. Khi chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Sơn La (Chi bộ nhà tù Sơn La và phong trào cách mạng địa phương) được xây dựng và truyền bá tư tưởng mác-xít, Lò Văn Giá là một trong những thanh niên đầu tiên được giác ngộ. Với tinh thần hăng hái, nhiệt huyết cách mạng sôi sục, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và nhanh chóng trở thành hạt nhân cốt cán, tích cực vận động quần chúng nhân dân, gây dựng cơ sở cách mạng tại vùng đất Sơn La và các khu vực lân cận.

​Tháng 10 năm 1930, do bị thực dân Pháp khủng bố hòng dập tắt phong trào cách mạng đang dâng cao, Lò Văn Giá bị địch bắt giam. Bất chấp những đòn tra tấn dã man, cực hình tàn khốc của kẻ thù trong ngục tối, người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi vẫn giữ vững khí tiết sắt son, tuyệt đối trung thành với lý tưởng của Đảng và không khai báo nửa lời. Không thể khuất phục được ý chí kiên cường của ông, thực dân Pháp đã mở phiên tòa kết án tử hình và đưa ông lên máy chém vào ngày 12 tháng 3 năm 1931 tại thị xã Sơn La, khi ông vừa tròn 26 tuổi. Sự hy sinh oanh liệt của liệt sĩ Lò Văn Giá đã trở thành ngọn lửa thiêng liêng cổ vũ tinh thần đấu tranh bất khuất của đồng bào các dân tộc Tây Bắc trong suốt trường kỳ lịch sử. Tên tuổi của ông nay đã được trân trọng đặt cho nhiều tuyến đường lớn, trường học và các công trình văn hóa tại tỉnh Sơn La như một biểu tượng vĩnh cửu về lòng yêu nước.