Liệt sĩ Lò Văn Giá: Người dẫn đường của ngục Sơn La
Bối cảnh: Lò Văn Giá là một thanh niên dân tộc Thái ở Bản Cọ (Sơn La). Từ những năm 1940, khi thực dân Pháp biến Sơn La thành "địa ngục trần gian" giam cầm hàng ngàn tù chính trị, Lò Văn Giá đã bí mật làm cơ sở liên lạc, tiếp tế cho các cán bộ cách mạng trong ngục.
Hành động lịch sử: Tháng 8/1943, Đảng bộ nhà tù Sơn La quyết định tổ chức vượt ngục cho 4 đồng chí lãnh đạo quan trọng (trong đó có Nguyễn Lương Bằng, Trần Đăng Ninh). Nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm này được giao cho Lò Văn Giá làm người dẫn đường. Với sự mưu trí và thông thuộc địa hình núi rừng Tây Bắc, anh đã che mắt được mạng lưới mật thám dày đặc, băng rừng vượt suối đưa các đồng chí an toàn thoát khỏi Sơn La, hướng về Hòa Bình.
Sự hy sinh: Sau khi hoàn thành nhiệm vụ và quay trở lại, anh bị thực dân Pháp nghi ngờ và bắt giữ. Mặc cho địch dùng mọi cực hình tra tấn, anh quyết không khai ra con đường rút lui của các đồng chí. Bất lực, giặc Pháp đã mang anh ra xử chém. Người thanh niên người Thái anh dũng ngã xuống khi chưa tròn 25 tuổi, nhưng đã góp phần bảo vệ thành công những "hạt giống đỏ" cho Cách mạng.
