Liệt sĩ Mạc Văn Lịch – một người con Hợp Tiến trong những năm chống Mỹ

Trong danh sách liệt sĩ được Nhà nước ghi nhận, có liệt sĩ Mạc Văn Lịch, quê xã Hợp Tiến, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Hưng. Hồ sơ chính thức ghi ông là chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam, hy sinh trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước vào ngày 1/11/1970.

Năm 1970, cuộc chiến đang ở vào giai đoạn rất ác liệt.

Từ một làng quê Hợp Tiến, những người con trai lần lượt rời gia đình để vào quân ngũ. Họ mang theo hành trang không có gì nhiều: vài bộ quần áo, những vật dụng cá nhân và lời dặn dò của cha mẹ.

Có người đi rồi trở về.

Có người trở về với thương tật.

Và có những người mãi mãi không trở lại.

Mạc Văn Lịch là một trong số những người ấy.

Ngày 1/11/1970, khi tuổi đời có lẽ vẫn còn rất trẻ, ông hy sinh ở chiến trường.

Ở quê nhà, có thể khi ấy cha mẹ, vợ con hay người thân vẫn đang chờ một lá thư.

Một lá thư có thể chỉ vài dòng:

“Con vẫn khỏe.”

“Đơn vị con vẫn bình thường.”

“Mọi người đừng lo cho con.”

Nhưng rồi có một ngày, thay vì lá thư từ người lính trở về, gia đình nhận được giấy báo tử.

Từ giây phút ấy, một người con của Hợp Tiến trở thành liệt sĩ.

🌾 Điều còn lại ở quê nhà

Điều khiến câu chuyện này đặc biệt không nằm ở một trận đánh cụ thể — bởi những tư liệu mình tìm được hiện chỉ xác nhận chắc chắn quê quán, đơn vị và ngày hy sinh của Mạc Văn Lịch, chứ chưa đủ thông tin để kể chính xác ông đã chiến đấu ở đâu hay hy sinh trong trận nào.

Nhưng chính sự ngắn ngủi ấy lại khiến câu chuyện trở nên day dứt.

Một dòng trong hồ sơ:

“Mạc Văn Lịch – quê quán Hợp Tiến – hy sinh ngày 1/11/1970.”

Một dòng rất ngắn.

Nhưng phía sau nó là một cuộc đời.

Là một gia đình mất đi người thân.

Là một quê hương mất đi một người con.

Và là một tuổi trẻ không bao giờ có cơ hội trở về.

Hợp Tiến thời ấy cũng chịu những mất mát rất lớn. Tư liệu địa phương cho biết trong hai cuộc kháng chiến, 583 người con của xã đã lên đường nhập ngũ; 228 người đã hy sinh và 81 người trở thành thương binh, bệnh binh.

Vì vậy, câu chuyện của Mạc Văn Lịch không phải một trường hợp đơn lẻ.

Ông là một trong rất nhiều người con Hợp Tiến đã gửi tuổi trẻ của mình vào cuộc chiến.

Ngày nay, khi đứng giữa một Hợp Tiến yên bình, thật khó hình dung rằng hơn nửa thế kỷ trước, từ những ngôi nhà bình dị nơi đây đã có những chàng trai lên đường và có người không bao giờ trở lại.

Tên của một người có thể chỉ nằm trong một dòng hồ sơ. Nhưng với gia đình, đó là người con. Với quê hương, đó là một phần tuổi trẻ đã gửi lại cho đất nước.