Liệt sĩ Ngũ Thị Mười - Tấm gương sáng ngời về sự dũng cảm, hy sinh vì đồng đội
Liệt sĩ Ngũ Thị Mười (1946 – 1967) là một nữ cán bộ cách mạng kiên cường, sinh ra tại thôn Phú Ân Nam, xã Diên An, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa. Sinh trưởng trên quê hương giàu truyền thống yêu nước, chị đã sớm giác ngộ cách mạng và tham gia hoạt động tại địa phương. Khi hy sinh, chị mới bước sang tuổi 21, đang giữ vai trò là một chiến sĩ kiên trung hoạt động tích cực trong đội công tác thôn Phú Vinh, thuộc xã Vĩnh Thạnh.
Trong một trận chiến đấu ác liệt do địch phục kích, chị Ngũ Thị Mười đã thể hiện bản lĩnh kiên cường, một mình dũng cảm chiến đấu đến viên đạn cuối cùng để cầm chân kẻ thù, tạo cơ hội cho đồng đội rút lui về tuyến sau an toàn. Khi bị thương nặng và biết mình không thể qua khỏi, quyết không để rơi vào tay giặc, chị đã chủ động rút chốt quả lựu đạn gài sẵn dưới lưng làm bẫy. Khi toán quân địch hí hửng tiến đến gần để kiểm tra thi thể, quả lựu đạn phát nổ lớn khiến nhiều tên lính thương vong tại chỗ. Sự hy sinh oanh liệt ấy đã khép lại cuộc đời hoạt động cách mạng ngắn ngủi nhưng đầy vinh quang của người con gái đất Diên Khánh.
Để ghi nhận công lao và sự hy sinh anh dũng ấy, Đảng, Nhà nước cùng chính quyền địa phương tỉnh Khánh Hòa đã thực hiện nhiều hoạt động tri ân, đền ơn đáp nghĩa sâu sắc. Tên của chị đã trang trọng được khắc ghi vào văn bia lịch sử cách mạng, và hài cốt của chị được quy tập, an táng tôn nghiêm tại Nghĩa trang liệt sĩ. Hằng năm, vào các dịp lễ lớn, đặc biệt là ngày Thương binh - Liệt sĩ 27-7, các đoàn đại biểu, tổ chức đoàn thanh niên địa phương và thân nhân đều đến dâng hương, dâng hoa để tưởng nhớ người nữ cán bộ kiên cường. Sự hy sinh của chị Ngũ Thị Mười không chỉ là niềm tự hào lớn lao của gia đình, mà còn trở thành tấm gương sáng ngời về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, được lưu truyền trong các tư liệu lịch sử địa phương nhằm giáo dục truyền thống yêu nước và lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.
