LIỆT SĨ NGUYỄN THỊ ÚT - 57 NĂM CHỜ NGÀY TRỞ VỀ

Trong ký ức của thương binh Trần Văn Quận, Nguyễn Thị Út vẫn mãi là cô gái trẻ gan dạ, có gương mặt nhỏ và nụ cười hiền nên đồng đội thường gọi chị bằng cái tên thân mật “Út Móm”. Khi mới khoảng 19 tuổi, chị đã trực tiếp cầm súng chiến đấu trong đội nữ du kích gồm tám người giữa vùng căn cứ Tân Hòa – Trường Long Tây đầy bom đạn.

Những năm ấy, vùng đồng bằng chằng chịt kênh rạch thường xuyên bị máy bay quần thảo và quân địch tổ chức càn quét. Các nữ du kích vừa làm nhiệm vụ trinh sát, dẫn đường, chuyển tin, vừa trực tiếp chiến đấu bảo vệ căn cứ và nhân dân. Tuy tuổi đời còn rất trẻ, Út Móm luôn bình tĩnh, kiên cường và không ngại nhận những nhiệm vụ nguy hiểm.

Khoảng tháng 8/1969, quân địch mở một trận càn lớn tại khu vực vàm Chệt Thợ. Máy bay liên tục quần thảo, bắn phá những căn chòi nằm rải rác giữa đồng. Khi ấy, trong một căn chòi có ba nữ du kích là Nguyễn Thị Út, Trần Thị Thơ và một đồng chí mang bí danh Hai Ẩn.

Giữa làn đạn dữ dội, đồng chí Hai Ẩn bị thương nặng, còn Nguyễn Thị Út trúng đạn và anh dũng hy sinh. Chị nằm xuống khi tuổi đời mới khoảng 19, giữa cánh đồng nơi mình từng cùng đồng đội bám trụ và chiến đấu.

Cũng trong ngày hôm ấy, ông Trần Văn Quận và đồng đội bị phục kích trên đường rút quân. Chiếc xuồng của họ bị bắn chìm. Bản thân ông Quận bị thương, phải lặn xuống dòng nước rồi bò dọc theo bờ kênh để thoát khỏi vòng vây. Hai ngày sau, khi được người dân cứu giúp, ông mới đau đớn hay tin Út Móm đã hy sinh.

Bất chấp sự kiểm soát gắt gao của đối phương, ông Mười Kê cùng người dân địa phương đã bí mật đưa thi hài chị đi mai táng tại khu vực Kênh Bờ Xoài, nay thuộc ấp Trường Thọ, xã Trường Long Tây. Ngôi mộ nhỏ giữa đồng không có điều kiện dựng bia, chỉ được ghi nhớ bằng những dấu hiệu quen thuộc của người dân.

Chiến tranh kết thúc, địa hình dần thay đổi, những dấu vết cũ bị thời gian và quá trình canh tác xóa mờ. Nhiều nhân chứng qua đời hoặc chuyển đi nơi khác, hồ sơ về liệt sĩ Nguyễn Thị Út cũng không còn đầy đủ. Riêng ông Tư Quận vẫn luôn đau đáu về người đồng đội chưa được đưa về nghĩa trang liệt sĩ. Dù mang nhiều thương tích và mắc bệnh hiểm nghèo, ông vẫn cố gắng nhớ lại từng bờ kênh, thửa ruộng và vị trí chôn cất năm xưa.

Năm 2026, từ những ký ức mà ông Trần Văn Quận và các nhân chứng cung cấp, lực lượng chức năng tiến hành tìm kiếm tại ấp Trường Thọ. Sau gần ba ngày đào từng lớp đất trên diện tích hơn 20m², cán bộ Đội K90 phát hiện lớp nylon tăng thời chiến cùng phần hài cốt được bọc bên trong. Những dấu vết ấy phù hợp với lời kể về nơi an táng nữ du kích Nguyễn Thị Út.

Đứng bên hố khai quật, người thương binh già không giấu được những giọt nước mắt. Điều ông chờ đợi suốt gần sáu thập kỷ cuối cùng đã trở thành hiện thực. Hài cốt liệt sĩ Nguyễn Thị Út được trang trọng quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố Cần Thơ; mẫu sinh phẩm cũng được lưu giữ để tiếp tục tìm kiếm thân nhân.

Năm mươi bảy năm sau ngày ngã xuống, cô nữ du kích Út Móm đã trở về trong vòng tay đồng đội và quê hương. Câu chuyện ấy không chỉ kể về sự hy sinh của một người con gái 19 tuổi, mà còn là minh chứng cho nghĩa tình đồng đội thủy chung: người còn sống đã dành gần trọn cuộc đời để thực hiện lời hứa đưa người đã khuất trở về.