Liệt sĩ Nguyễn Văn Khá

Nguyễn Văn Khá sinh trưởng trong một gia đình bần nông giàu lòng yêu nước. Ngay từ những ngày đầu Tổng khởi nghĩa tháng 10/1945, ông đã gác lại hạnh phúc gia đình bên người vợ là bà Trịnh Thị Nhành và các con thơ để thoát ly tham gia kháng chiến. Với tinh thần hăng hái, ông được giao trọng trách Chủ nhiệm Mặt trận xã Tiên Long, bám trụ địa bàn hiểm yếu qua các vùng Cù lao Minh, Mỏ Cày để phát động quần chúng diệt ác, phá kềm.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954, ông được tổ chức phân công ở lại miền Nam hoạt động bí mật với cương vị Bí thư xã Tiên Long. Trong bối cảnh địch đánh phá ác liệt, ông thường xuyên bơi xuồng dọc sông Hàm Luông đêm tối để móc nối cơ sở. Ban ngày, ông hóa thân thành người lao động, giúp dân sửa nhà, làm lụng để gần gũi và giáo dục lòng yêu nước. Sự lạc quan và niềm tin sắt đá vào thắng lợi cuối cùng của ông đã khiến nhân dân hết lòng tin yêu, đùm bọc và nuôi giấu.

Ngày mùng 8 tháng Giêng năm 1958, ông bị địch bắt tại hầm bí mật ở ấp Tiên Thạnh do có chỉ điểm. Dù bị tra tấn dã man "chết đi sống lại", ông vẫn kiên quyết không khai báo. Để bảo vệ cơ sở, ông dùng kế lừa địch dẫn đi tìm tài liệu rồi dũng cảm giật dao găm tấn công tên cảnh sát Điệp khét tiếng gian ác. Dù không thành và bị đối phương sát hại dã man bằng cách mổ bụng, ông vẫn giữ được sự bình tĩnh phi thường.

Tại bệnh viện tỉnh (nay là bệnh viện Nguyễn Đình Chiểu), trong những phút cuối đời, ông đã dặn dò con gái Nguyễn Thị Thanh Lịch rằng toàn bộ hồ sơ mật đã được ông tiêu hủy và nuốt sạch. Ông khẳng khái nhận hết trách nhiệm về mình để bảo vệ cho các cán bộ địa phương khác, khẳng định bản lĩnh của một người đứng đầu: "Ông là Bí thư xã phải chịu trách nhiệm tất cả".

Ông trút hơi thở cuối cùng vào ngày 12 tháng Giêng năm 1958 tại khu vực tù nhân của bệnh viện. Sự hy sinh oanh liệt của ông đã bảo vệ an toàn tuyệt đối cho hệ thống cơ sở cách mạng tại xã nhà, khiến kẻ thù nản chí và nhân dân vô cùng cảm phục. Thi hài ông được gia đình bí mật chôn cất trong đêm dưới sự giám sát nghiêm ngặt của địch. Đến năm 1990, ông được gia đình cải táng về nghĩa trang gia đình tại xã Tiên Long.

Với những cống hiến và sự hy sinh cao cả, ông được Nhà nước chính thức công nhận Liệt sĩ vào năm 1978 và truy tặng nhiều Huân, Huy chương cao quý. Cuộc đời ông mãi là tấm gương sáng về lòng trung thành và khí tiết người Đảng viên cho các thế hệ mai sau.

Sưu tầm