Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc: Khúc tráng ca "Mãi mãi tuổi hai mươi" giữa Thành cổ Quảng Trị (1952 - 1972)

Trong những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, có một thế hệ thanh niên miền Bắc đã gác lại những ước mơ chốn giảng đường để "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước". Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc (quê ở làng Bưởi, Hà Nội) là một trong những đại diện tài hoa và bi tráng nhất của thế hệ sinh viên ra trận ấy.

Nguyễn Văn Thạc từng đoạt giải Nhất kỳ thi học sinh giỏi Văn toàn miền Bắc và là sinh viên xuất sắc của Khoa Toán - Cơ, Đại học Tổng hợp Hà Nội. Tương lai của anh vô cùng xán lạn với cơ hội được cử đi du học nước ngoài. Thế nhưng, chiến trường miền Nam đang vẫy gọi, anh quyết định xếp bút nghiên, tình nguyện lên đường nhập ngũ vào tháng 9 năm 1971. Hành trang anh mang theo ra mặt trận không chỉ có cây súng mà còn có một cuốn sổ nhỏ ghi chép lại những chiêm nghiệm về chiến tranh, về lý tưởng và tình yêu vô bờ bến với người bạn gái Như Anh. Cuốn nhật ký ấy sau này mang tên Mãi mãi tuổi hai mươi.

Mùa hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị trở thành "cối xay thịt" khốc liệt bậc nhất trong lịch sử. Nguyễn Văn Thạc cùng đồng đội thuộc Trung đoàn 95, Sư đoàn 325 nhận lệnh vượt sông Thạch Hãn để bám trụ bảo vệ Thành cổ Quảng Trị dưới trận mưa bom bão đạn rải thảm của không quân và pháo hạm Mỹ. Suốt những ngày đêm bám trụ dưới giao thông hào ngập bùn và máu, người lính sinh viên ấy vẫn giữ một tâm hồn lạc quan, lãng mạn, tin tưởng tuyệt đối vào ngày chiến thắng.

Ngày 30 tháng 7 năm 1972, trong một đợt phản kích ác liệt của địch tại ngã ba Long Hưng, Nguyễn Văn Thạc bị một mảnh đạn pháo găm trúng đùi, đứt động mạch. Do hỏa lực địch quá dày đặc, đồng đội không thể đưa anh về tuyến sau kịp thời. Anh đã vĩnh viễn nằm lại mảnh đất Quảng Trị khi vừa tròn 20 tuổi. Sự hy sinh của Nguyễn Văn Thạc và cuốn nhật ký đẫm chất thơ của anh đã trở thành biểu tượng vĩ đại cho vẻ đẹp tâm hồn của thế hệ thanh niên trí thức Việt Nam thời chiến: sẵn sàng dâng hiến tuổi thanh xuân đẹp nhất cho sự sinh tồn của non sông.